Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 203/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...].11.2014 r. Prezydent Miasta B. zobowiązał dłużnika alimentacyjnego M. M. do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, tj. A. i J. M. w okresie od [...] do [...].09.2013 r. w wysokości 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, wynoszącymi w dniu wydania decyzji 480,84 zł. Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), który nakłada na dłużnika orzeczony obowiązek. Organ w motywach decyzji wskazał, że osobom uprawnionym przyznano powyższe świadczenie w wysokości 500 zł miesięcznie decyzją z dnia [...].08.2013 r.
W postępowaniu administracyjnym dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika ustanowiono kuratora, który w jego imieniu wniósł odwołanie, podnosząc kwestię wypłacalności dłużnika i domagając się wyjaśnienia prawidłowości decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski, zwracając uwagę na ciążący na skarżącym obowiązek alimentacyjny, którego konsekwencją jest możliwość żądania od niego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7 i 107 k.p.a. Wywody skargi stanowią powielenie treści odwołania. Jedynie dodatkowo skarżący zarzucił, że w decyzji nie wskazano dokładnie w jaki sposób wyliczono odsetki, bez wyszczególnienia konkretnych stawek odsetek za poszczególne okresy oraz wysokości oprocentowania.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dopatrzył się naruszenia prawa i wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 203/15 oddalił ją jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył ustaleń mających istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a z których jednoznacznie wynika istniejący obowiązek alimentacyjny skarżącego oraz fakt przyznania i wypłacenia osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w określonej przez organy wysokości. Tym samym musiała być wydana decyzja w sprawie zwrotu przez dłużnika przedmiotowych należności, gdyż przewiduje to wprost art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Na powyższy wyrok M. M., reprezentowany przez kuratora adw. O. W., wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno uzasadnienie decyzji MOPS jak i SKO nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniach obydwa organy powołują przepisy ustawy, nie ma rozpatrują jednak meritum sprawy. Uzasadnienie jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 51; NP. 1984, nr 5, s. 153, z glosą J. Zimmermanna, w którym przyjęto, że: "artykuł 107 k.p.a. zalicza do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji".
W dalszej części skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, iż aktualnie nie można ustalić czy dłużnik alimentacyjny jest w stanie spłacić wskazaną powyżej kwotę. Biorąc pod uwagę fakt otrzymywania przez dzieci pomocy z funduszu alimentacyjnego, można zaryzykować stwierdzenie, że skoro M. M. nie był w stanie płacić choćby najmniejszej kwoty na jego utrzymanie, to tym bardziej nie będzie możliwa egzekucja kwoty 3000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Strona skarżąca wskazała, że obecnie ustalenie składników majątku dłużnika z jakiego można by egzekwować należność również nie jest możliwe. W związku z powyższym utrzymanie decyzji prowadzić będzie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które i tak może zostać umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co w obecnej sytuacji jest wielce prawdopodobne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zarzut kasacyjny, dotyczy naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to, że, przepis ten, podobnie jak art. 151 p.p.s.a., nie mógł stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2551/16, wyrok NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 859/15, wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2671/14, publ. CBOSA).
Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono zarzut niewłaściwego uzasadnienia decyzji organu I i II instancji – nie spełniania wymagań określonych w art.107 § 3 k.p.a., lecz nie powiązano tego zarzutu z żadnym przepisem procedury sądowoadministracyjnej stosowanej przez WSA w Gliwicach. Tylko na marginesie tych rozważań stwierdzić należy, że wspomniane uzasadnienia są prawidłowe (tak pod względem konstrukcji, jak i ich merytorycznej zawartości). W szczególności przedmiotem tego postępowania administracyjnego nie było ustalenie czy dłużnik alimentacyjny jest w stanie spłacić zaległą kwotę, ale określenie wysokości należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego do zwrotu.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Wniosek o przyznaniu wynagrodzenia za czynności kuratora rozpoznany zostanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na zasadzie analogi w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.