Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 13/18, oddalił skargę A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], wydaną w przedmiocie dozoru pojazdu. Decyzją tą Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. i zobowiązało skarżącego do zapłaty kwoty 10 132 zł tytułem kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu marki [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A.S., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do rozpoznania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniesionej przez pełnomocnika skarżącego, podczas gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została doręczona z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., gdyż otrzymał ją skarżący a nie jego pełnomocnik. Oznacza to, że nie doszło do skutecznego otwarcia terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez pełnomocnika.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o:
- 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach celem jej zwrotu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] celem prawidłowego doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego;
- 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym wpisu sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego za obydwie instancje według norm przepisanych.
Jednocześnie skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i przed Sądem I instancji, kwestionował prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, podnosząc, że w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie był on już jego właścicielem. Nadto wskazał, że wniósł do sądu powszechnego pozew o ustalenie, że nie był właścicielem pojazdu w dniu [...] lipca 2009 r.
W ocenie skarżącego najistotniejsze w sprawie jest jednak, że jego pełnomocnik do dnia sporządzenia skargi kasacyjnej nie otrzymał decyzji Kolegium, w związku z czym do tego dnia nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin ten, w ocenie skarżącego, rozpocznie bieg dopiero wówczas, gdy orzeczenie Kolegium doręczone zostanie pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Odwołanie zostało wniesione wyłącznie z uwagi na doręczenie decyzji skarżącemu. Kolegium nie przesłało decyzji do pełnomocnika, mimo pisemnego wniosku pełnomocnika o jej doręczenie celem zaskarżenia. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna natomiast swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone stronie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają bowiem na zakwestionowanie zaskarżonego wyroku.
Przede wszystkim bowiem wskazać należy, że podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania jest usprawiedliwiona, wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej należy zatem wykazać nie tylko, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, ale również, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, organ ma obowiązek dokonywać doręczenia wyłącznie temu pełnomocnikowi. Skutkiem tego wadliwe będzie dokonywanie doręczeń samej stronie z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika, jako że narusza to w sposób oczywisty przepis art. 40 § 2 k.p.a.
Powyższa zasada dotyczy w szczególności sposobu doręczania decyzji, od których przysługują środki zaskarżenia, takie jak odwołanie czy też skarga do sądu administracyjnego.
Wyjaśnić jednakże należy, że nawet w przypadku wadliwego doręczenia decyzji, a mianowicie doręczenia dokonanego samej stronie z pominięciem pełnomocnika, taka decyzja wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne. Koncepcja wejścia do obrotu prawnego nie jest bowiem związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz dokonaniem czynności doręczenia. Co więcej, doręczenie decyzji polegające na jej skierowaniu do podmiotów zewnętrznych ma charakter jednorazowy (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2259/12, z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II OSK 218/14, z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1140/17, wszystkie dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym należy mieć na uwadze, że przepisy dotyczące doręczeń mają charakter gwarancyjny. W orzecznictwie podkreśla się, że celem tych przepisów jest zagwarantowanie praw strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. W szczególności zaś strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi (tak: NSA w postanowieniu z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1940/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, w przypadku dokonania przez organ doręczenia z naruszeniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a., należy ocenić skutki tego naruszenia w odniesieniu do konkretnych okoliczności danej sprawy.
W niniejszej sprawie istotnie, jak wskazał skarżący, Kolegium doręczyło wydaną decyzję wyłącznie stronie, podczas gdy ustanowiony został pełnomocnik w osobie adwokata A.J. Doręczenie tej decyzji skarżącemu miało miejsce w dniu [...] października 2017 r. Następnie, w dniu [...] listopada 2017 r., a więc w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia decyzji skarżącemu, została wniesiona przez tego samego pełnomocnika skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarga zawierała wyłącznie zarzuty dotyczące merytorycznej wadliwości wydanych w sprawie decyzji, wynikających z nieprawidłowych ustaleń. Zarzuty w niej zawarte nie dotyczyły w ogóle okoliczności dotyczących doręczenia decyzji. Stąd też, Sąd I instancji w kwestii tej się w ogóle nie wypowiadał, aczkolwiek uznał, że skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. Zgodnie zaś z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Dodatkowo w tym miejscu wyjaśnić należy, że skarga została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W związku z tym zastosowanie miał obowiązujący od dnia 1 czerwca 2017 r. przepis art. 53 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści z art. 17 ust. 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w dniu 18 września 2017 r.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że wprawdzie doszło do naruszenia przez Kolegium przepisu art. 40 § 2 k.p.a., jednakże brak jest postaw do uznania, że naruszenie to mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik niniejszej sprawy. Uchybienie to nie spowodowało bowiem żadnych negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Pełnomocnik skarżącego zdołał bowiem wnieść skargę na wydaną w sprawie decyzję. Wprawdzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, jednakże nie miało to żadnego związku z okolicznościami dotyczącymi doręczenia decyzji. Sąd I instancji rozpoznał bowiem wniesioną skargę merytorycznie i dokonał kontroli zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem. W tym zaś zakresie skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.