Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 846/05 oddalił skargę M. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej T. w [...] wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania Pana M. J. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości 850 zł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088), Lp.
- 11.11 ust. 1 lit. b, Lp. 1.11.11. ust. 4 lit. a załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r., art. 15 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L370 z 31.12.1985), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ ustalił, że w dniu 27 listopada 2004 r. na drodze krajowej nr 4 w miejscowości [...] podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki Iveco o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki Kogel o nr rejestracyjnym [...], kierujący pojazdem A. H. nie okazał wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, a wykresówka z dnia 26 listopada 2004 r. nie zawiera przepisowego wpisu, tzn. brak było imienia kierowcy w następstwie czego nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 850 zł.
Główny Inspektor Transportu Drogowego jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w części dotyczącej nieokazania wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu wskazał, że stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli: wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Stosownie do art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy. Zaświadczenie to pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli.
Stosownie do art. 87 ust. 3 ustawy przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Konsekwencją tego rozwiązania jest przepis Lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b załącznika do ustawy, zgodnie z którym nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 200 zł za każdą wykresówkę.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w części dotyczącej braku wpisania imienia kierowcy organ wskazał przepis art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, zgodnie z którym każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę m.in. na początku używania wykresówki swoje nazwisko i imię. Wskazał, że zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (zwanej dalej ustawą) kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł.
Podniósł, że konsekwencją naruszenia powołanego przepisu jest treść Lp. 1.11.11. ust. 4 lit. a i załącznika do w/w ustawy, która nakłada sankcję w wysokości 50 zł za wykresówkę niezawierającą przepisowych wpisów imienia lub nazwiska kierowcy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko sprawie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację organu zawartą w zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Sąd podkreślił, że przepisy ogólne zawarte w art. 4 pkt 1-3 i 4 jak i art. 5 ust. 1-3 ustawy o transporcie drogowym stanowią o wymogach ustawowych, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o udzielenie licencji. Z istoty przepisu art. 4 pkt 17 powołanej ustawy wynika, że licencja jest decyzją administracyjną uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Licencji, w myśl art. 13 nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią (z zastrzeżeniem ust. 2).
Ustawodawca udzielając przedsiębiorcy uprawnienia administracyjnego do wykonywania tej szczególnej działalności gospodarczej nałożył na niego jednocześnie obowiązki, których naruszenie prowadzi nie tylko do sankcji zagrożonych karą pieniężną przewidzianą w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, ale i do cofnięcia udzielonego mu uprawnienia (art. 15 ustawy).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego i to przy spełnieniu określonych w pkt 1-5 wymogów: dobrej reputacji; legitymowania się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem; posiadania sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości, przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie być skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku; posiadać tytuł prawny do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.
Sąd wskazał, że unormowanie określone w art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jako jedno z kryteriów uzyskania licencji wprost zastrzega od ubiegającego się spełnienia wymagań określonych w przepisach ustawy o transporcie, ustawy o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców bez względu na to, czy przedsiębiorca będzie osobiście wykonywał przewozy, czy zatrudnieni przez niego kierowcy, czy także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz. Zasada wskazana w tym przepisie jednocześnie statuuje odpowiedzialność przewoźnika za osoby, którymi posługuje się w wykonywaniu licencjonowanej działalności, bez względu na rozróżnienie ich sytuacji prawnej, czy jako zatrudnionych kierowców czy innych osób niezatrudnionych, ale wykonujących osobiście na jego rzecz przewozy.
Tak na gruncie prawa administracyjnego – względem organu udzielającego licencji jak i na gruncie prawa cywilnego – względem strony umowy przewozu (art. 774 w zw. z art. 474 K.c.) obowiązują zasady, zobowiązujące przewoźnika w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa do odpowiedzialności jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą wykonuje zobowiązanie, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza.
Racjonalny ustawodawca na mocy uprawnienia administracyjnego za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy obciążył odpowiedzialnością przedsiębiorcę i jego organy. Przedsiębiorca zaś korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy: czy będą to kierowcy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, czy kierowcy świadczący osobiście usługi kierowania pojazdem – jako podmiot gospodarczy.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił poglądu skarżącego, że przewoźnik zlecając wykonanie usługi prowadzenia pojazdu nie ma możliwości wymuszenia od kierowcy zachowań dotyczących wykonania tej usługi, w szczególności przestrzegania przepisów o zasadach wypełniania wykresówek, bowiem ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów w warunkach umowy zlecenia i należytego jej wykonaniu.
Zdaniem Sądu znamienne jest, że w katalogu naruszeń prawa, którego skutkiem jest obligatoryjne cofnięcie licencji przewoźnikowi ustawodawca wymienił rażące naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców lub kwalifikacji kierowców (art. 15 ust. 1 pkt e), zaś fakultatywne cofnięcie licencji: w sytuacji rażącego lub wielokrotnego naruszenia przepisów w zakresie dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiaru pojazdu (art.15 ust. 3 pkt 2), czy samowolnej zmiany wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe (art. 15 ust. 3 pkt 4).
Kolejnym potwierdzeniem słuszności przyjętej hierarchii odpowiedzialności przedsiębiorców wykonujących transport drogowy (lub przewozy na potrzeby własne), jest obowiązujące od 1 stycznia 2004 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie postępowania z dokumentacją związaną z pracą kierowcy (Dz.U. z 2003 r. Nr 230, poz. 2303), które w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą na mocy § 2 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 stosuje się odpowiednio do kierowcy wykonującego osobiście przewozy na rzecz przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy – nakłada na tego ostatniego obowiązek wystawienia zaświadczenia.
W ocenie Sadu na uwagę zasługuje jednoznaczne ukształtowanie przez ustawodawcę odpowiedzialności uprawnionego z licencji, mimo że naruszenia są bezpośrednim skutkiem działania, bądź braku działania zatrudnionego kierowcy lub osoby niezatrudnionej przez przedsiębiorcę, lecz wykonującej osobiście przewozy na jego rzecz, czyli także kierowcy świadczącego osobiście usługi kierowania pojazdem – jako podmiot gospodarczy.
Sąd podzielił w pełni pogląd wyrażony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, iż adresatem norm objętych ustawą o transporcie drogowym – w dacie kontroli pojazdu był skarżący, bowiem zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym karze pieniężnej podlegał podmiot, który wykonywał transport drogowy w dniu kontroli.
Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd skarżącego wyrażony w odwołaniu, że w dacie naruszenia przepisów (w zakresie braku wpisu imienia kierowcy na wykresówce) ustawa ta nakładała na podmioty wykonujące transport drogowy enumeratywnie wymienione obowiązki. Art. 35 ust. 1 ustawy stanowił, że w pojazdach samochodowych używanych do przewozu osób (pasażerów) i rzeczy, z wyłączeniem pojazdów wymienionych w art. 5 oraz z zastrzeżeniem art. 34, należy instalować i użytkować przyrządy kontrolne. Konstrukcję, instalację, działanie i kontrolę przyrządów kontrolnych określają odrębne przepisy.
Wydane na podstawie art. 9 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz.U. Nr 63, poz. 636 ze zm.) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 230, poz. 1929) w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać tachografy samochodowe oraz wykresówki w § 12 pkt 1 stanowiło, co najmniej na jakie dane powinno być zapewnione miejsce na wykresówce, wymieniając m.in. imię i nazwisko kierowcy pojazdu.
Sąd wskazał, że z dniem 1 maja 2004 r. w miejsce ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców – wprawdzie o takiej samej nazwie, jednakże jej zakres podmiotowy został ograniczony do kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (art. 1 pkt 1) i przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy drogowe (art. 31 ust. 3).
Sąd podniósł ponadto, że bezspornym jest, iż zarówno kontrola jak i wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło już w dacie uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
Stosownie natomiast do treści art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze, których katalog zawarty został w załączniku do ww. ustawy. Sąd uznał zatem, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów art. 15 ust. 5 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zakresie obowiązku, naniesienia przez każdego członka załogi pojazdu na swoją wykresówkę nazwiska i imienia.
Sąd podniósł, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Ustęp 2 stanowi, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
Na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej, które obowiązuje bądź bezpośrednio, bądź wymaga wdrożenia do krajowego porządku prawnego.
Sąd uznał zatem, że zaskarżona decyzja była prawidłowa i nie naruszała obowiązującego w dacie jej wydania prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Od 1 maja 2004 r. na mocy rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym organ mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b, lp. 1.11.11 ust. 4 lit. a załącznika do tej ustawy.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli: wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
Na podstawie art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem.
Natomiast stosownie do art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy. Sąd wskazał, że zaświadczenie to pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku, gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli.
Stosownie do art. 87 ust. 3 ustawy przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ pierwszej instancji należycie dokonał oceny stanu faktycznego i subsumcji przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów rozporządzeń wykonawczych do tego aktu, w związku z czym zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 50 zł z tytułu okazania wykresówki z dnia 26 listopada 2004 r., która nie zawierała przepisowych wpisów, tj. imienia kierowcy. Ponadto, jak wynika z protokołu kontroli nr [...] z dnia 27 listopada 2004 r. kierowca zatrzymany do kontroli nie okazał czterech wykresówek, ani żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W ocenie Sądu wykresówka umieszczona w tachografie w dniu 19 listopada 2004 r. nie może stanowić dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę, a jedynie nieprowadzenia konkretnego samochodu.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. J. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez nietrafne zastosowanie art. 15 ust. 7 rozporządzenia 3821/85 EWG, art. 87 ust. 1 i 3 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 774 w zw. z art. 474 K.c., a ponadto zarzucił naruszenie art. 22 do 29 Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że stan faktyczny w sprawie nie jest bezsporny. Pozostaje bowiem przedmiotem sporu ustalenie czy w dniu dokonania kontroli pojazdu kierowca posiadał i okazał zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu, o którym mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia 3821/85 EWG. Ponadto kwestią niewyjaśnioną jest, czy w chwili kontroli kierowca okazał dokument, lecz fakt ten nie został wpisany do protokołu, czy też kierowca posiadał ten dokument, lecz nie okazał go wskutek braku żądania kontrolującego w tym zakresie. Skarżący podtrzymał także zarzut, że przedłożone przez kierowcę samochodu tarcze tachografu były (poza imieniem kierowcy) wystawione prawidłowo, a zapis był rzetelny. Wbrew twierdzeniom organu żaden przepis nie stanowi szczegółowo, że tarcza tachografu nie może zawierać w sobie zapisu czasu pracy kilku dni, gdy w tarczy tej w ewidentny sposób wynika przebieg "zerowy" pojazdu. A skoro przepis rozporządzenia 3821/95 EWG i żaden inny nie precyzuje przedmiotowej kwestii to chybionymi uznać należy rozważania, że kierowca nie okazał tarcz tachografu.
Autor skargi kasacyjnej powołał orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt 26/04, zgodnie z którym przedsiębiorca nie odpowiada automatycznie za każdą czynność i zaniechanie swojego pracownika, a w szczególności nie odpowiada automatycznie za naruszenie prawa przez tegoż pracownika. W powyższym orzeczeniu Trybunał wskazał, że pracodawca odpowiadać może jedynie w przypadku, gdy przed Sądem udowodniona zostanie mu wina lub oczywiste zaniechanie skutkujące naruszeniem prawa.
Skarżący podniósł, że dopełnił ciążących na nim obowiązków w zakresie zarówno zatrudnienia odpowiedniej osoby na stanowisku kierowcy, jak i nadzoru na wykonywaniem przez pracownika pracy. W ocenie skarżącego zakres naruszenia prawa (brak wpisania imienia na tarczy tachografu, ewentualnie założenie 1 tarczy na kolejne dni zamiast kilku i nieokazanie zaświadczenia) nie wskazuje na jakąkolwiek winę lub zaniedbanie skarżącego, a przynajmniej organ winy takiej lub zaniedbania nie udowodnił.
W konkluzji skargi kasacyjnej M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego zmianę przez uwzględnienie skargi na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Ponadto w skardze kasacyjnej skarżący wniósł o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania o stwierdzenie niezgodności art. 93 ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym z art. 41 ust. 1 Konstytucji. Podniósł, że skoro brak jest jego winy, to niedopuszczalnym jest w świetle art. 42 ust. 1 Konstytucji automatyczne obciążanie go karą administracyjną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Z przytoczonego przepisu wynika, że poza przypadkami określonymi w § 2 art. 183 P.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie zachodzą, kontrola sprawowana przez Sąd II instancji determinowana jest podstawami wskazanymi w skardze kasacyjnej. Sposób ich skonstruowania ma decydujące znaczenie w procesie kontroli kasacyjnej, bowiem wyznacza zakres tej kontroli, a przede wszystkim przesądza o możliwości skorzystania przez Naczelny Sąd Administracyjny z uprawnień określonych w art. 185 § 1 P.p.s.a. i art. 188 P.p.s.a. – w przypadku uznania skargi kasacyjnej za zasadną.
W celu zapewnienia właściwego poziomu skargi kasacyjnej ustawodawca obwarował jej sporządzenie tzw. przymusem adwokacko-radcowskim – art. 175 § 1 P.p.s.a., stwarzającym obiektywną gwarancję, że skarga będzie odpowiadała wszystkim wymogom określonym w art. 176 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczające granice kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny zostały określone w art. 174 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę kasacyjną można oprzeć na:
- zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bez względu na to, na której z ww. podstaw oparta została skarga kasacyjna, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa musi dotyczyć przepisów stosowanych przez sąd administracyjny i obowiązujących w dacie orzekania. W każdym też przypadku uzasadnienie stawianego zarzutu musi odnosić się do konkretnego wymienionego przepisu. Nie można bowiem kwestionować orzeczenia z powołaniem się na przepisy, których Sąd nie stosował, a tym samym nie mógł naruszyć, na przepisy nieistniejące, czy przepisy, których treść przytoczona w skardze kasacyjnej nie odpowiada ich dyspozycji zawartej we właściwym akcie prawnym.
Analizując podstawy kasacyjne, na których oparta została skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nieprawidłowy sposób ich określenia uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa materialnego, tj. podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Jednocześnie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że intencją jej autora jest zakwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych jako podstawa rozstrzygnięcia, albowiem zdaniem skarżącego kwestią niewyjaśnioną jest, czy w chwili kontroli kierowca okazał zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu, lecz nie został on wpisany do protokołu kontroli, czy też kierowca, mimo że posiadał stosowne zaświadczenie nie okazał go, nie będąc do tego zobowiązany przez osobę dokonującą kontroli.
Stawiając powyższy zarzut skarga kasacyjna w swej podstawie nie powołuje jednak przepisów postępowania, które naruszył Sąd I instancji w procesie kontroli zaskarżonej decyzji, nie wyjaśnia też jakie znaczenie dla wyniku sprawy miało uchybienie – art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Niepowołanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny obligowany jest do uznania za wiążący w sprawie stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku.
Autor skargi kasacyjnej naruszenie prawa materialnego upatruje m.in. w nietrafnym zastosowaniu art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U. UE L 85.370.8). Zdaniem skarżącego z treści powołanego przepisu wynika, że skarżący miał obowiązek wystawić zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu dopiero na żądanie organu, który nie wezwał skarżącego do wystawienia takiego dokumentu.
Treść kwestionowanego przepisu art. 15 ust. 7 rozporządzenia nie odpowiada tej, która została przytoczona w skardze kasacyjnej, bowiem ww. przepis stanowi o obowiązkach kierowcy w zakresie przedstawienia do kontroli wykresówek, karty kierowcy oraz wydruków z urządzenia rejestrującego odnoszących się do czasu pracy.
W tej sytuacji skoro rzeczywiste brzmienie kwestionowanego przepisu nie pokrywa się z przytoczonym w skardze kasacyjnej, skutkiem czego także uzasadnienie stawianego zarzutu dotyczy innego przepisu niż faktycznie powołany, niemożliwa staje się jakakolwiek ocena zasadności tak określonej podstawy skargi kasacyjnej.
Kolejny zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy nietrafnego zastosowania art. 87 ust. 1 i 3 ustawy o czasie pracy kierowców.
Wprawdzie skarga kasacyjna nie powołuje daty z jakiej pochodzi ustawa, ani miejsca jej publikacji, wydaje się, że jej autorowi chodzi o ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879 ze zm.).
Powyższy akt prawny w swej treści nie posiada przepisu art. 87 ust. 1 i 3.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej wymienionych w pkt 3 i 4, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 774 w zw. z art. 474 Kodeksu cywilnego poprzez nietrafne zastosowanie oraz art. 22 do 29 Kodeksu pracy poprzez niezastosowanie, należy stwierdzić, że oba zarzuty są nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zajmował się oceną legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej w kontekście przepisów prawa administracyjnego, które stanowiły podstawę jej wydania.
Sąd I instancji nie mógł i nie stosował powołanych przepisów Kodeksu cywilnego, które odnoszą się do czynności cywilnoprawnych, niezwiązanych z przedmiotem sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego.
Sąd I instancji nie mógł również stosować przepisów Kodeksu pracy odnoszących się do stosunku pracy nawiązanego w oparciu o umowę o pracę.
Wymienione regulacje prawne pozostają bez żadnego związku z przedmiotem sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem.
Zgodnie z art. 2 P.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw administracyjnych. Są to sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz te, do których stosuje się przepisy ustawy P.p.s.a.
W niniejszej sprawie sądowa kontrola dotyczyła decyzji organu administracji publicznej (sprawa administracyjna). Sprawa administracyjna nie może być w zakresie tego samego przedmiotu rozpoznawana jako sprawa o innym charakterze, np. sprawa ze stosunku pracy, co tym samym wyłącza możliwość stosowania w tej sprawie przepisów Kodeksu pracy.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.