Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 381/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. D. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 10 października 2011 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, skargę na - jak oświadczył - czynności (niepraworządne działanie) funkcjonariuszy resortu Obrony Narodowej. Mimo, iż skarżący jako organ administracji publicznej, któremu stawia zarzut naruszenia prawa, wskazał Ministra Obrony Narodowej, to przedmiotem zaskarżenia uczynił czynności funkcjonariuszy Ministerstwa Obrony Narodowej podejmowane w jego sprawach w okresie od dnia 11 stycznia 1991 r. do dnia 15 września 2011 r., a w dalszej części skargi wymienił szereg postępowań oraz wydanych aktów, zaświadczeń i innych pism w opisanym okresie zarówno przez Ministra Obrony Narodowej, jak też przez inne organy, np. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie, Szefa Departamentu Kadr MON, czy też Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Łączności w Zegrzu.
W ramach opisu poszczególnych postępowań skarżący wobec organów je prowadzących sformułował nadto zarzuty bezczynności. Z kolei, w końcowej części skargi J. D. nawiązując do przebiegu wymienionych postępowań ponownie wskazał, że jego zdaniem funkcjonariusze resortu Obrony Narodowej naruszają prawo i uchylają się od usunięcia skutków tych naruszeń.
W odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie. Uzasadniając tak zajęte stanowisko procesowe organ wskazał, że skarżący przedmiotem skargi nie uczynił konkretnego aktu administracyjnego wydanego przez oznaczony organ, lecz wymienił wiele decyzji i pism pochodzących od różnych organów, przy czym, wymienione przez skarżącego decyzje są decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi, a co za tym idzie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Natomiast pozostałe, wymienione przez skarżącego pisma nie stanowią aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, co w konsekwencji czyni skargę niedopuszczalną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II pismem z dnia 28 października 2011 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (skonkretyzowania działania organu, które jest przedmiotem skargi) lub wskazania wniosku, którego organ nie rozpatrzył (skonkretyzowania bezczynności organu).
Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. wskazał, iż pomimo prawidłowo doręczonego wezwania w dniu 3 listopada 2011 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy) i upływu wyznaczonego terminu, skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Sądu. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można uznać za należyte wykonanie wezwania Sądu pisma skarżącego z dnia 6 listopada 2011 r., które, choć wniesione w zakreślonym przez Sąd terminie, nie uzupełnia powstałych braków formalnych skargi, albowiem w swej treści zawiera ono powtórzenie twierdzeń skargi zamieszczonych w jej uzasadnieniu.
Sąd wskazał, że skarżący po raz kolejny określił przedmiot zaskarżenia jako czynności organów administracji wojskowej niezgodnych z prawem, stawiając im jednocześnie zarzuty bezczynności oraz czyniąc adresatem tych zarzutów funkcjonariuszy Ministerstwa Obrony Narodowej (vide końcowa część ww. pisma procesowego). Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro art. 57 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wymaga wskazania zaskarżonej, decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności, to powołanie się na wszelkie dokumenty dotyczące wielu odmiennych przedmiotowo spraw prowadzonych przez różne, często niepowiązane ze sobą procesowo organy, przy jednoczesnym formułowaniu zarzutów bezczynności wobec tych organów i ich pracowników, nie stanowi uzupełnienia braków formalnych skargi.
Opisanej wyżej postanowienie stało się przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika J. D. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżono w/w postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- - art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że J. D. nie uzupełnił braków formalnych skargi, w sytuacji gdy skarga nie zawiera braków formalnych;
- - art. 135 p.p.s.a. przez nie stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych i podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy co jest niezbędne dla końcowego jej załatwienia, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonują wadliwe i nie ostateczne akty, dokumenty i czynności dotyczące uprawnień skarżącego;
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przedstawienie w uzasadnieniu postanowienia stanu sprawy niezgodnego z rzeczywistym stanem (skarżący rzekomo powołał się na wszelkie dokumenty dotyczące wielu odmiennych przedmiotowo spraw prowadzonych przez różne, często niepowiązane ze sobą procesowo organy);
- - art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez nie dokonanie oceny działań Ministra Obrony Narodowej pod względem legalności postępowania w skarżonej sprawie, w sytuacji gdy skarżący zarzuca Ministrowi "nie dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie powodował niedopuszczalnych w demokratycznym państwie prawnym konsekwencji";
- - art. 7, 45 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez nie zapewnienie skarżącemu jawnego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy z czynnym jego udziałem, w czego konsekwencji skarżący nie miał możności obrony swojego interesu prawnego (udowodnienia, że został uznany za zwolnionego z zawodowej służby wojskowej na podstawie wadliwego i nie ostatecznego rozkazu personalnego a także, że nie otrzymał należnych świadczeń).
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego przedstawiając szereg wystąpień skarżącego do organów administracji wojskowej w szczególności do Ministra Obrony Narodowej podniósł, że organy te nie zakończyły sprawy wydaniem decyzji w prawnie przewidzianym terminie, lecz udzielały jedynie odpowiedzi podtrzymujących dotychczasowe stanowisko. Nadto pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w dniu 9 listopada 2011 r., skarżący należycie wykonał wezwanie Sądu - sprecyzował, że skarga dotyczy czynności organów administracji wojskowej niezgodnych z prawem tj. wydawanie nieprawidłowych aktów dotyczących jego uprawnień oraz uchylanie się od wydawania aktów w sprawie wniosków, żądań, zażaleń, wezwań, do zmiany bądź unieważnienia nieprawidłowych aktów. Podniesiono także, że skarżący ze szczególną starannością przedstawił wszystkie istotne okoliczności sprawy (podał daty i numery kwestionowanych rozkazów, dokumentów, czynności oraz precyzyjnie określił, jakie wnioski, żądania, zażalenia, wezwania, organ nie rozpatrzył).
Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że skarżący ustosunkował się także do odpowiedzi Ministra Obrony Narodowej na skargę i wniósł o odrzucenie odpowiedzi stwierdzając, że organ nadużył praw procesowych kłamiąc, że powołane przez niego decyzje są decyzjami prawomocnymi i ostatecznymi. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2011 r. narusza przepisy postępowania w sposób uzasadniający jego uchylenie, gdyż opiera się na dokonaniu wadliwej oceny prawnej stanu sprawy i wadliwego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., gdy przepis ten w ogóle nie powinien mieć zastosowania w sprawie bowiem skarga czyni zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a skarżący należycie wykonał wezwanie Sądu.
Nadto skarżący twierdzi, że w skardze powołał się na wszelkie dokumenty dotyczące tożsamych przedmiotowo spraw prowadzonych przez powiązane ze sobą procesowo organy dla których organem nadrzędnym jest Minister Obrony Narodowej. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że adresatem obowiązków wobec skarżącego jest Minister Obrony Narodowej działający przez uprawnione organy i funkcjonariuszy albowiem z Ministrem skarżący zawarł, w dniu 23 listopada 1979 r., umowę na mocy której miał otrzymać uprawnienia przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej. Tożsamość przedmiotu skargi polega na wspólnej podstawie prawnej - przepisach ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin.
W ocenie skarżącego w konsekwencji wadliwej oceny prawnej art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 135, 141 § 4, 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 7, 45, 184 Konstytucji RP, i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w zakresie i skutkach podanych powyżej. W ocenie skarżącego nie ma powodów, aby Sąd pierwszej instancji nie skontrolował legalności działań Ministra Obrony Narodowej tj. nie rozstrzygnął czy organ nie złamał prawa nie zakończywszy sprawy wydaniem decyzji w prawnie przewidzianym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. – skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zwierać:
- 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Nadto jak stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
W tym miejscu zaznaczyć należy, iż ocena w/w warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił nadesłane pismo pod względem formalnym i wymogów określonych w powyższych przepisach. Jak wynika z akt sprawy, Sąd pierwszej instancji poinformował skarżącego, iż w skardze z dnia 09 października 2011 r. nie sprecyzował jej przedmiotu, i wezwał skarżącego do wyraźnego wskazania, czy dotyczy ona działania czy też bezczynności organu i w zależności od tego podania daty i numeru zaskarżonego aktu bądź precyzyjnego określenia jakiego wniosku skarżącego organ nie rozpatrzył. Pomimo tego skarżący nie zastosował się do wezwania Sądu pierwszej instancji i nie sprecyzował swojego żądania, złożył co prawda obszerną odpowiedź w zakreślonym siedmiodniowym terminie, lecz nie usuwała wątpliwości Sądu we wskazanym wyżej zakresie i zawierała tę samą argumentację co wniesiona skarga.
Nie można uznać za sprecyzowanie twierdzeń skarżącego, że jego skarga dotyczy "czynności organów administracji wojskowej niezgodnych z prawem - nie dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie powodował niedopuszczalnych w demokratycznym państwie prawnym konsekwencji". Jak wynika z tego pisma skarżący pod pojęciem - czynności organów administracji wojskowych – rozumie "wydawanie aktów administracyjnych niezgodnych z prawem- dotyczących jego uprawnień oraz uchylanie się od wydania aktów administracyjnych w sprawie jego wniosków, żądań, zażaleń, wezwań do zmiany bądź unieważnienia aktów niezgodnych z prawem".
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie pragnie podkreślić, że określenie przedmiotu skargi należy wyłącznie do wnoszącego skargę i nie może być przedmiotem domniemania czy też doprecyzowania przez sąd administracyjny. Takie stanowisko jakie zostało przedstawione w skardze uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę sądową wobec braku wskazania konkretnego aktu administracyjnego.
Wobec nieuzupełnienia przez skarżącego braku formalnego skargi stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie orzeczenia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oceniając zaskarżone postanowienie w tak określonych granicach, stwierdzić należy iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymagania zakreślone w powołanym wyżej przepisie zawiera bowiem wszystkie wymagane prawem elementy. Nie można przy tym zgodzić się ze składającym skargę kasacyjną, że przedstawienie stanu faktycznego i prawnego było niezgodne ze stanem rzeczywistym.
Tym samym, także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, z uwagi na ogólność sformułowania nie wymagają szczegółowego odniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł naruszenia przepisów Konstytucji RP wskazanych w skardze kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 Ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił skargę kasacyjną oddalić.