Uzasadnienie
Wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K.K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2021 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Pracy i Polityki Społecznej. W pkt 5 skargi kasacyjnej wniósł o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 20004 r. Nr 90, poz. 864, ze zm.), o następującej treści:
"Czy biologiczny ojciec, matka, oraz dziecko zawsze powinni być traktowani jako członkowie rodziny w myśl art. 1 lit. i akapit 1. ppkt (i) oraz akapit 3 rozporządzenia 883/2004, niezależnie od sytuacji pomiędzy rodzicami dziecka, tj. czy są oni małżeństwem czy też nie, czy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe czy też nie oraz czy rodzic spełnia wobec dziecka obowiązek alimentacyjny czy też nie, a co za tym idzie czy art. 67 rozporządzenia 883/2004, czytany łącznie z art. 1 lit. i akapit trzeci oraz art. 2 ust. 1 tego rozporządzenia, należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie w sytuacji, gdy jeden z rodziców dziecka, na którego rzecz przyznawane są świadczenia rodzinne, zamieszkuje wraz z tym dzieckiem w jednym państwie członkowskim (Państwo członkowskie A), w którym ubiega się o świadczenia rodzinne, podczas gdy drugi z rodziców tego dziecka, który według prawa krajowego państwa członkowskiego A nie jest uznawany za członka rodziny pierwszego rodzica, lecz może być uprawniony do świadczeń rodzinnych na dziecko, zamieszkuje i pracuje w innym państwie członkowskim (państwie członkowskim B)".
W konsekwencji przedstawienia tego pytania skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenia postępowania stosownie do art. 124 § 1 pkt 5 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 5 ppsa sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. 2004.90.864/2), dalej: TFUE, stanowi z kolei, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów (lit. a) oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii (lit. b).
W przypadku gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania.
W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału.
Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 6 października 2021 r., C-561/19, Consorzio Italian Management i Catania Multiservizi SpA przeciwko Rete Ferroviaria Italiana SpA., wskazał, że artykuł 267 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, ma obowiązek skierowania do Trybunału podniesionego przed nim pytania dotyczącego wykładni prawa Unii, chyba że stwierdzi, iż pytanie to nie jest istotne dla sprawy lub że dany przepis prawa Unii stanowił już przedmiot wykładni Trybunału, albo że prawidłowe stosowanie prawa Unii jest tak oczywiste, iż nie pozostawia ono miejsca na jakiekolwiek racjonalne wątpliwości.
Podkreślenia wymaga, że istnienie takiej ewentualności należy oceniać z uwzględnieniem cech charakterystycznych prawa Unii i szczególnych trudności, jakie sprawia jego wykładnia, oraz niebezpieczeństwa rozbieżności w orzecznictwie wewnątrz Unii.
Sąd ten nie może być zwolniony z tego obowiązku tylko z tego powodu, że zwrócił się już do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w tej samej sprawie krajowej. Jednakże wspomniany sąd może powstrzymać się od zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału z właściwych dla postępowania przed tym sądem względów powodujących niedopuszczalność, z zastrzeżeniem poszanowania zasad równoważności i skuteczności.
Warunkiem koniecznym przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest zatem nie tyle podniesienie przez stronę wątpliwości co do wykładni przepisów prawa unijnego zastosowanych w danej sprawie, ale powzięcie przez sąd orzekający w sprawie wątpliwości co do wykładni przepisów prawa unijnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1254/22, i z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2332/22).
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie ziściły się przesłanki, które mogłyby uzasadniać wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie odnoszącym się do kwestii, które przedstawione zostały we wniosku Ministra. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołane we wniosku rozbieżności pomiędzy stanowiskiem Sądu pierwszej instancji a orzecznictwem TSUE w zakresie wykładni przepisów prawa unijnego wskazują na przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie określonej wykładni tych przepisów, z którą nie zgadza się strona skarżąca kasacyjnie, a nie na istnienie rzeczywistej wątpliwości co do wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa unijnego.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 131 i art. 193 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.