Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 października 2005r. o sygn. akt 4IISA/ Wr 1882/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Spółki z o.o. D. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonanie transportu drogowego bez licencji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz §2 i pkt 1.1 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] nr [...], którą na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym nałożono na D. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustalono, że zatrzymany do kontroli celnej pojazd ciężarowy przewoził towar dla dwóch różnych firm w tym samym czasie, co wynikało ze zgłoszeń celnych wywozowych. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypis z licencji. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 cytowanej ustawy), zaś podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 92 ust. 1 tejże ustawy, który wymienia przypadki naruszenia przepisów prawnych skutkujących nałożeniem kary pieniężnej. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez wymaganej licencji oraz wypisu z wykazu numerów rejestracyjnych pojazdów samochodowych stanowiącego załącznik do tej licencji lub bez wymaganego zaświadczenia podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Stosowne rozporządzenie, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym przez Ministra Infrastruktury w dniu 3 lipca 2002r. (Dz.U. Nr 115, poz. 999) stanowi, iż w przypadku wykonywania transportu drogowego bez licencji na przedsiębiorcę nakładana jest kara pieniężna w wysokości 10.000 zł.
Dyrektor izby Celnej podkreślił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, albowiem zastosowanie tego przepisu jest możliwe po spełnieniu łącznie wszystkich przesłanek w nim wymienionych. W niniejszej sprawie nie został spełniony warunek własności przewożonych rzeczy przedsiębiorcy, bowiem przewożone rzeczy należały do dwóch przedsiębiorców.
D. Spółka z o.o. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu, wywodząc że w jej ocenie, jeżeli każda z firm w jednym czasie wykonywała przewóz drogowy jako działalność pomocniczą w stosunku do swojej podstawowej działalności gospodarczej spełniający łącznie warunki określone w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym to transport taki może być wykonywany przez obie firmy bez konieczności posiadania licencji, a po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia pojazdów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.
Zdaniem skarżącej organy administracji nietrafnie zakwestionowały możliwość jednoczesnego przewożenia towaru na podstawie zaświadczeń przez dwie firmy jednym transportem, mimo spełnienia przez każdą z nich przesłanek określonych w art. 33 i nast. ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeb własne.
Skarżąca wskazała, że skoro organ przyjął, że L. spółka z o.o. postępuje zgodnie z przepisami i może wykonywać transport na podstawie zaświadczenia to powinien przyjąć, że skarżąca również może wykonywać transport na podstawie zaświadczenia W przeciwnym wypadku w identycznej sytuacji organ celny odmienne interpretuje przepisy w/w ustawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ponadto wskazał, że skoro pracownik skarżącej kierował pojazdem, którym przewoził towary stanowiące własność L. Spółki z o.o., zasadnie przyjęto, że skarżąca wykonywała zarobkowy transport drogowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę na powyższą decyzję wyjaśnił, że definicję niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne zawiera art. 4 pkt 4 (omyłkowo wskazany art. 4 ust.
- ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, który stanowi, że jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
- przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
- w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
- nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;
W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione dwa warunki: część rzeczy przewożonych nie była własnością skarżącej spółki, a kierowca przewożący towar był pracownikiem skarżącej.
W ocenie Sądu omawiany przepis należy interpretować w ten sposób, że niezarobkowy przewóz drogowy ma miejsce wówczas, gdy przewożony towar jest własnością przedsiębiorcy, u którego zatrudniony jest kierowca prowadzący pojazd, chyba że pojazdem kieruje osoba, która posiada tytuł prawny określony w art. 4 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Zatem skarżąca spółka, w stosunku do towaru należącego do L. Spółki z o.o. nie wykonywała niezarobkowego przewozu, do którego wykonania, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wystarczy uzyskanie zaświadczenia. Tym samym transport dokonywany w dniu 19 maja 2003r. w stosunku do towarów będących własnością L. Spółki z o.o. wymagał zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym licencji, brak licencji zaś skutkował nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku D. Spółka z o.o. w [...], powołując się na art. 173, art. 174 pkt 1 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż Sąd naruszył art. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym poprzez błędne ich zastosowanie, polegające na uznaniu, że w przypadku przewozu wykonywanego w dniu 19 maja 2003r. nie są spełnione warunki przewozu nieodpłatnego, podczas gdy zarówno skarżąca spółka jak i L. Spółka z o.o. spełniały łącznie wszystkie przesłanki przewozu nieodpłatnego w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, tj.: obie firmy posiadały tytuł prawny do dysponowania pojazdem marki Mitsubishi Canter 60 – skarżąca umowę najmu, L. Spółka z o.o. – umowę leasingu, pojazd w dniu przewozu był prowadzony przez S. J. – pracownika obu spółek (na tę okoliczność skarżąca przedstawiła kserokopię umów o pracę zawartych przez S. J. ze skarżącą Spółką oraz z L. Spółką z o.o.) oraz przewożone rzeczy należały do obu przedsiębiorców, z których każdy dysponował zaświadczeniami na międzynarodowy przewóz drogowy na potrzeby własne, a przy tym przewóz drogowy wykonywany był przez obu przedsiębiorców pomocniczo w stosunku do ich podstawowej działalności gospodarczej, a więc w tym przypadku nie była wymagana licencja.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie organu odwoławczego dowód na zatrudnienie kierowcy przez obu przedsiębiorców legitymujących się tytułem prawnym do samochodu, powinien być przedłożony w postępowaniu przed organami administracyjnymi, w ostateczności nie później niż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniesienie tego zarzutu dopiero w skardze kasacyjnej jest spóźnione, a tym samym nie może stanowić jej usprawiedliwionej podstawy prawnej.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak jednolicie przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie (por. Komentarz do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005.) określając podstawy skargi kasacyjnej ustawodawca skorzystał ze sprawdzonej już instytucji kasacji w postępowaniu cywilnym, powtarzając treść art. 3931 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2000 r. (obecnie art. 3983 § 1 k.p.c.). Identyczność podstaw kasacyjnych w postępowaniu cywilnym i w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala na korzystanie z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego, które ukształtowało się na tle wymienionego wyżej przepisu kodeksu postępowania cywilnego. Korzystając z dorobku tego orzecznictwa należy przede wszystkim podkreślić, że dla zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy powołać się na przepis wymieniający podstawy skargi kasacyjnej (w procedurze obowiązującej przed sądami administracyjnymi jest to art. 174 p.p.s.a.), ale konieczne jest także uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa, samo zaś pismo pozostaje tylko namiastką środka odwoławczego (por. post. SN z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. uzasadnienie post. SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96).
Powyższe zasady przesądzają o znacznym stopniu sformalizowania postępowania kasacyjnego.
Tymczasem autor skargi kasacyjnej powołuje ogólnie podstawy kasacyjne w postaci naruszenia prawa materialnego, wskazując przy tym na niezastosowanie przez sąd administracyjny art. 4 ust. 4 w związku z art. 33 ust 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zarzutowi temu towarzyszy jednocześnie argumentacja, z której jednoznacznie wynika, iż kwestionowane są ustalenia faktyczne dokonane przez sąd pierwszej instancji.
Autor skargi kasacyjnej wyraźnie stwierdza w jej uzasadnieniu, że "z uwagi na fakt, że podstawą uznania przez organy administracji przewozu wykonanego w dniu 19 maja 2003 r. za przewóz wymagający licencji było przyjęcie, iż towar przewożony należy do dwóch przedsiębiorców, strona nie powołała się na dowody świadczące o zatrudnieniu St. Jafry u dwóch przedsiębiorców, choć w swych odwołaniach powoływała się na ten fakt", co spowodowało błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego.
Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej, w oparciu o powołany art. 174 pkt 1 P.p.s.a. jest wadliwy.
Nie można bowiem skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania art. 33 ust.1 i art. 5 powołanej ustawy o transporcie drogowym, gdy z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo skonfrontował okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej podanej w skardze kasacyjnej. Nie mógł więc tego stanu poddać swej ocenie prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSAiWSA 4/2005). W tej sytuacji ustalony przez sąd administracyjny I instancji stan faktyczny jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a.
Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.