Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1643/07 uchylił zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., wydanym na podstawie § 6 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. Nr 81, poz. 738), nie uwzględnił zażalenia K. B. na pismo Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w L., w którym poinformował K. B. o odmowie uwzględnienia jego wniosku o sprostowanie świadectwa służby. W uzasadnieniu podał, że podany w świadectwie okres jego służby – od dnia [...] maja 1991 r. do [...] sierpnia 1999 r. – odpowiada okresowi faktycznie pełnionej służby. Powyższego nie zmienia fakt, że decyzje o zwolnieniu K. B. ze służby w 1999 r. zostały usunięte z obrotu prawnego. W tym przypadku bowiem skutek uchylenia tych decyzji nie nastąpił wstecz, lecz do przodu, to jest od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2004 r. Zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej w przypadku K. B. okres od dnia [...] września 1999 r. do dnia zwolnienia ze służby z dniem [...] listopada 2004 r. należy traktować jako okres pozostawania poza służbą z uwagi na nieistnienie w tym okresie stosunku służbowego z prawem do uposażenia i otrzymywania renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP i SW oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.). Ponadto z postanowień § 4 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia nie wynika wyraźnie wymóg podania daty zwolnienia ze służby, natomiast należy podać podstawę prawną rozwiązania stosunku służbowego, co w wydanym K. B. świadectwie służby zostało wykonane.
W wyniku wniesionej przez K. B. skargi wyrokiem z dnia 5 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy sprostowania skarżącemu świadectwa służby.
Sąd wskazał, że uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania i umorzenia postępowania wywiera skutek prawny ex nunc, to znaczy od chwili ogłoszenia lub doręczenia decyzji. W sprawie zwolnienia funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby oznacza to, że funkcjonariuszowi po uchyleniu decyzji o zwolnieniu przysługuje prawo powrotu do służby na stanowisko równorzędne, przy czym bezsporne, zdaniem Sądu jest, że przywrócenie do służby następuje w drodze mianowania, a początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie o mianowaniu (art. 34 powołanej ustawy o Straży Granicznej).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że skarżący nigdy nie został przywrócony do służby, zatem brak jest podstawy do zaliczenia temu funkcjonariuszowi do stażu służby w Straży Granicznej okresu, gdy jego stosunek służbowy był rozwiązany decyzją ostateczną, tj. zaliczenia do stażu służby okresu od [...] września 1999 r. do [...] listopada 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1432/06 – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. B. uznał, że skarga ta oparta jest na usprawiedliwionych podstawach i podlega rozpoznaniu i na tej podstawie uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu podał, że nie podzielił słuszności poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonego w zaskarżonym wyroku Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie tej należy rozróżnić dwie sytuacje, tj. pełnienie służby dla celów uposażeniowych oraz pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby. Pełnienie służby dla celów uposażeniowych ma miejsce w sytuacji, kiedy to funkcjonariusz faktycznie pełnił służbę. Z kolei pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby, to okres pozostawania w służbie. Powyższy pogląd oznacza, iż po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w straży granicznej nastąpiła zmiana jego sytuacji w zakresie pozostawania w służbie, co powinno znaleźć odzwierciedlenie również w świadectwie służby. Możliwość otrzymania przez zwolnionego ze służby funkcjonariusza świadectwa służby, bądź też żądanie jego sprostowania gwarantuje mu przepis art. 50, ust. 1, 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał jako nietrafny prezentowany w sprawie pogląd, że z przepisów rozporządzenia wykonawczego, wydanego do art. 50 ustawy o Straży Granicznej, a mianowicie § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Straży Granicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 81, poz. 738), nie wynika wymóg podania daty zwolnienia ze służby. Obowiązek taki nałożony jest na organy administracji w treści § 4 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, gdzie jednoznacznie wskazano, że w świadectwie służby podaje się dane niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku służbowego i uprawnień z ubezpieczenia społecznego zwalnianego funkcjonariusza, dotyczące m.in. okresu służby. Takie więc dane powinny zostać uwzględnione w świadectwie służby.
Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał że skoro wyeliminowana została z obrotu prawnego decyzja zwalniająca skarżącego ze służby w Straży Granicznej z dniem [...] sierpnia 1999 r. i ostatecznie zwolniony został ze służby rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dniem [...] listopada 2004 r. w związku z orzeczeniem trwałej jego niezdolności do służby przez komisję lekarską, w tej sytuacji kwestia ta powinna znaleźć swoje odbicie w świadectwie służby.
Komendant Główny Straży Granicznej złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzucił zgodnie z przepisami art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 pkt c/ p.p.s.a. i art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.) poprzez błędną wykładnię ww. przepisu oraz poprzez błędne ustalenie, że okres pozostawania przez skarżącego poza służbą jest okresem, który powinien zostać uznany za okres służby.
W związku z tym wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarga kasacyjna nie może zostać oparta na zarzucie mylnej wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż skargę kasacyjną od wyroku wydanego w trybie ponownego rozpoznania sprawy można wnieść w sytuacji, kiedy zarzut jest oparty na uchybieniach w zbadaniu stanu faktycznego. Podniósł, iż art. 46 ust. 5 ustawy o Służbie Granicznej rozróżnia w sytuacji funkcjonariusza przywróconego do służby "staż służby dla potrzeb uposażeniowych", tj. staż faktycznie pełnionej służby oraz okres, za który zapłacono funkcjonariuszowi świadczenie pieniężne i "staż dla innych potrzeb", którego warunkiem jest ustalenie, czy przerwa w służbie może skutkować utratą uprawnień uzależnionych od nieprzerwanej służby, czego zdaniem pełnomocnika Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zbadał. Wpisanie do świadectwa służby informacji, że zaliczono funkcjonariuszowi do czasu służby okresu, w którym jej faktycznie nie pełnił prowadzi do stworzenia fikcji prawnej, do czego zaś nie uprawnia ww. przepis. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał ustaleń, jaki okres pozostawania poza służbą powinien zostać uwzględniony w świadectwie służby oraz nie rozstrzygnął, czy reaktywowanie stosunku nastąpiło z datą uchylenia decyzji o zwolnieniu (jej ogłoszenia lub doręczenia), czy z inna datą. Ponadto Sąd I instancji nie odniósł się do faktu, iż skarżący nie został mianowany na stanowisko służbowe z powodu jego niezdolności do służby.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. B. stwierdził, iż zarzuty podniesione przez organ są bezpodstawne i nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Jak zasadnie podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji był związany wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1432/06. Natomiast skarga kasacyjna od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie może opierać się na podstawach sprzecznych z dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a.).
Bezsporne jest, iż w powołanym wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. Sąd dokonał wykładni prawa uznając, że po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji zwalniającej K. B. ze służby, pozostaje on nadal w służbie, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w świadectwie służby.
Pomimo tego w skardze kasacyjnej pogląd ten się neguje. Wprawdzie poprzez zarzut błędnych ustaleń, ale zmierzający do odmiennej interpretacji skutków wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zwalniającej ze służby. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym, który nie jest kwestionowany. Bezsporne są bowiem zarówno okoliczności dot. wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 1999 r., jak i ponownego zwolnienia K. B. ze służby. W związku z tym zarzut dokonania błędnych ustaleń, których to Sąd w ogóle nie dokonywał, jest całkowicie chybiony. Również zarzut naruszenia art. 46 ust. 5 cyt. ustawy o Straży Granicznej przez błędną wykładnię jest niezasadny. Przede wszystkim Sąd nie dokonywał wykładni tego przepisu, a więc nie mógł dokonać nieprawidłowej jego interpretacji.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w związku ze stanowiskiem zawartym w powołanym wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. w sposób jednoznaczny stwierdził, że należy odróżnić dwie sytuacje, tj. pełnienie służby dla celów uposażeniowych oraz pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby. Jak przyjął WSA pełnienie służby dla celów uposażeniowych ma miejsce w sytuacji, kiedy to funkcjonariusz faktycznie pełni służbę. Natomiast pełnienie służby dla potrzeb świadectwa służby, to okres pozostawania w służbie. Przy czym stwierdzić należy, że to organ winien jest dokonać stosownych ustaleń co do okresu pełnienia służby po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu K. B. ze służby w roku 1999 i zawrzeć to w świadectwie służby, a nie sąd administracyjny.
Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.