Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym wyrokiem z 24 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 562/19 oddalił skargę P. K. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Skarżąca 9 sierpnia 2017 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że ustalając dochód rodziny uwzględnił dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne: - strony, osiągnięte w 2016 r. w wysokości [...] zł (dochód brutto [...] zł) - składka na ubezpieczenie społeczne 0,00 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł należny podatek [...] zł (98,91 % z kwoty [...] zł) podzielony przez 12 miesięcy daje [...] zł; dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2016 r. [...] zł z funduszu alimentacyjnego, co w przeliczeniu na 12 miesięcy daje [...] zł miesięcznie.
Natomiast dochód osiągnięty przez skarżącą w 2016 r. z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] uznał za utracony w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny wynosił [...] zł, co w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie daje [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.
W wyniku skargi skarżącej sprawę rozpatrywał następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 352/18 uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że faktycznie skarżąca otrzymała w 2016 r., a więc w roku poprzedzającym rok zasiłkowy, bieżące świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy wraz z zaległością za 2014 r. Świadczenie to przyznano decyzją ZUS na czas określony do [...] sierpnia 2018 r. Skarżąca wnioskowała o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2017/2018, a więc świadczenie, które należałoby się jej do [...] października 2018 r. Dochód z tytułu renty nie jest zatem dochodem uzyskiwanym przez okres zasiłkowy 2017/2018. Tymczasem organ odwoławczy uznał, że dochód uzyskany przez nią w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należałoby podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany w 2016 r., tj. po roku bazowym faktycznie wypłacony (a nie przez liczbę miesięcy za jaki przedmiotowy dochód był stronie należny, tj. 24 miesiące), co w przedmiotowej sprawie oznaczałoby, że dochód na osobę w rodzinie strony z tytułu renty w 2016 r. wynosiłby [...] zł., a po uwzględnieniu dochodu z funduszu alimentacyjnego stanowiło kwotę [...] zł., a w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie dało kwotę [...] zł. Kolegium nie zajęło się natomiast zagadnieniem wynikającym z treści art. 7 ust. 2 in fine ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm., dalej: "ustawa"), co Sąd ocenił jako wadliwe.
Stwierdził, że brak oceny zaistnienia opisanej tam przesłanki w postaci dochodu uzyskiwanego w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, stanowi naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia.
Prezydent Miasta [...] ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] kolejny raz odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia, gdyż niespełnione jest kryterium dochodowe uprawniające do jego przyznania. Organ pierwszej instancji przywołał przepisy prawa oraz opisał stan faktyczny sprawy powołując się jednocześnie na wyrok Sądu o sygn. akt IV SNGI 352/18. Zdaniem organu pierwszej instancji renta wypłacona w 2016 r. za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r. to zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy dochód uzyskany, który należy podzielić na 7 miesięcy, a nie jak oczekuje strona przez 25 miesięcy. Organ ustalił też, że świadczenie rentowe jest systematycznie wypłacane i przysługuje do [...] sierpnia 2021 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy. Podała, że dochód w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy został wypłacony za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2016 r., a zatem przez tę liczbę miesięcy powinna zostać podzielona ta część świadczenia rentowego, która została wypłacona decyzją organu rentowego z 31 maja 2016 r., tj. przez 20 miesięcy. Natomiast organ pierwszej instancji błędnie podzielił dochód osiągnięty w 2016 r. z tytułu renty na 7 miesięcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy dochód uzyskany przez skarżącą w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należy podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany w 2016 r., tj. roku bazowym, faktycznie wypłacony (a nie przez liczbę miesięcy za jaki przedmiotowy dochód był należny). Z akt sprawy wynika, że na mocy decyzji nr [...] z [...] maja 2016 r. ZUS wypłacił należność z tytułu renty za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] maja 2016 r. wraz ze świadczeniem za miesiąc czerwiec 2016 r.
Kolegium podało, że ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie rentowe było wypłacane w okresie na jaki jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, tj. od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2016 r., od [...] września 2016 r. do [...] sierpnia 2017 r. i od [...] września 2017 r. do [...] sierpnia 2018 r. oraz od [...] września 2018 r. do [...] sierpnia 2021 r. Świadczenie rentowe było więc systematycznie wypłacane w kolejnych miesiącach i zgodnie z decyzją ZUS o przeliczeniu renty z [...] września 2018 r. przysługuje od [...] września 2018 r. do [...] sierpnia 2021 r. Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018, tj. od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Prawidłowo więc organ pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie art. 7 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie. Tym samym prawidłowo uwzględniono uzyskanie dochodu z tytułu renty, a w konsekwencji właściwie ustalono dochód na osobę w rodzinie.
Wskazując na powyższe, organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ustawa nie przewiduje możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nawet przy niewielkim przekroczeniu kwoty 800 zł.
Skarżąca na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji podkreślił, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, który w wyroku z 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SNGI 352/18 wskazał, że "skarżąca występowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 października 2017 r. i kończący się 31 października 2018 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc rokiem bazowym, co do zasady jest rok kalendarzowy 2016 r.". W ocenie Sądu pierwszej instancji z powyższego wynika, że w sprawie o sygnaturze IV SA/Gl 352/18 Sąd nie zakwestionował sposobu obliczania dochodu skarżącej za rok 2016. Tym samym obecnie Sąd rozpoznający sprawę jest związany tą oceną prawną.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że z akt administracyjnych wynika, że w 2016 r. skarżąca uzyskała świadczenie rentowe (decyzja ZUS z [...] maja 2016 r., znak [...]). W tym samym roku dokonano jednorazowej wypłaty renty za lata ubiegłe, tj. za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r. - świadczenie rentowe jest systematycznie wypłacane i przysługuje do [...] sierpnia 2021 r. Organy administracji stosując normę wynikającą z art. 7 ust. 2 ustawy prawidłowo uznały, iż jest to dochód uzyskany w roku bazowym (2016). Przy ustaleniu prawa do świadczenia były zobowiązane podzielić "przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". W żadnym przypadku nie można było dokonać podziału dochodu uzyskanego w 2016 r. przez okres za który dokonano nadpłaty świadczenia rentowego, gdyż po pierwsze skarżąca w tym okresie dochodu powyższego nie uzyskiwała, po drugie zaś stałoby to w oczywistej sprzeczności z treścią art. 7 ust. 2 ustawy.
Skarżąca, niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Jednocześnie oświadczyła, że zrzeka sie rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 20 ustawy, przez błędną wykładnię, sprzeczną z normą art. 71 Konstytucji RP, polegającą na przypisaniu sformułowaniu "dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany" użytemu w art. 7 ust. 2 ww. ustawy znaczenia sprzecznego z celem tego przepisu ograniczając liczbę miesięcy, przez którą dzieli się dochód, do roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy dochód ten przysługiwał i przyznany został za okres dłuższy;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które polegałyby na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w tym dokumentów z akt sprawy Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a które to zaniechanie skutkowało nieustaleniem przyczyn przyznania skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z datą wsteczną, tj. od zakończenia pobierania świadczenia rehabilitacyjnego;
- 3. naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i organy administracyjne nie poczyniły żadnych ustaleń dotyczących motywów wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], orzekającego zmianę zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z [...] stycznia 2015 r. nr 1/15/006049893, w ten sposób, że przyznał jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2016 r. Zarówno w decyzji wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2019 r., jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z [...] marca 2019 r., brak jest ustaleń dotyczących przyczyn, które zaważyły na rozstrzygnięciu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przyznającym skarżącej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z datą wsteczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu I instancji.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy na nowo, w takim zakresie, jak czyni to sąd pierwszej instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Przechodząc do oceny w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia przepisów postępowania uznać należy, że są one bezpodstawne.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, iż Sąd pierwszej instancji nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w ww. przepisie, a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego, b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a usprawiedliwiony będzie tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08). Tymczasem ww. elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku, jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Okoliczność, iż skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji co do oceny przyjętego przez organy administracji stanu faktycznego oraz z wykładnią mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, nie świadczy o naruszeniu wymogów co do uzasadnienia wyroku wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego naruszeniu.
Także drugi z zarzutów odnoszący się do przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uznać należy za bezzasadny.
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest nałożony na organ, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, gdy powołuje się na nie strona, jest naruszeniem przepisów postępowania skutkującym uchyleniem decyzji (por. np. wyrok NSA z 4 października 2005 r., I OSK 159/05). Oczywistym jest, że wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa. Podkreślenia jednak wymaga, że obowiązkiem organu jest jedynie ustalenie takich okoliczności, które są istotne z punktu widzenia normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Jeżeli stan faktyczny sprawy nie został wyczerpująco ustalony, to nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia sprawy.
Brak pełnych ustaleń uniemożliwia ocenę, czy okoliczności danej sprawy odpowiadają stanowi hipotetycznemu, przewidzianemu w konkretnej normie prawnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności publicznej sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest zatem zbadanie, czy organ administracji publicznej, dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty.
Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia dokonana w rozpoznawanej sprawie przez Sąd pierwszej instancji w pełni odpowiadała powyższym wymogom. Jak wynika z akt sprawy ustalając stan faktyczny organ określił dochód uzyskany przez skarżącą w 2016 r., jak również zbadał, czy dochód ten był uzyskiwany przez okres wnioskowanego świadczenia. Natomiast kwestia podnoszona w skardze kasacyjnej, tj. brak ustaleń w zakresie motywów rozstrzygnięcia wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] wydanego w przedmiocie prawa skarżącej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2016 r., nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy. Kwestią istotną dla przyznania wnioskowanego świadczenia było bowiem ustalenie wysokości i okresu uzyskiwanego przez skarżącą dochodu, a nie powód i okoliczności jego przyznania.
W konsekwencji, wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Wedle art. 5 ust. 3 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień oceny prawa do świadczenia) świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
Z treści powyższego przepisu wynika, że ustawodawca w przypadku pierwszego dziecka prawo do ww. świadczenia wychowawczego - w okresie na który było ono wnioskowane - uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego, nie pozostawiając organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji jego przekroczenia. Nieprzekroczenie granicy tego kryterium (800 zł) jest podstawowym warunkiem materialnoprawnym nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień oceny prawa do świadczenia) w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Przepis art. 2 pkt 20 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień oceny prawa do świadczenia) stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wskazać należy, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 352/18, uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] dokonał wykładni art. 7 ust. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień oceny prawa do świadczenia). W wyroku tym Sąd stwierdził, że ustawodawca w powyższym przepisie unormował dwie kwestie. Pierwszą z nich jest ustalenie kwoty dochodu branego pod uwagę w przypadku uzyskania dochodu. W tym zakresie bierze się pod uwagę kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Drugą kwestią wynikającą z tego unormowania jest to, że dochód ten może stanowić dochód członka rodziny, o ile jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Ponadto Sąd, odnosząc się do uzyskanego przez skarżącą dochodu w 2016 r. z tytułu renty z ZUS i podzielenia go przez 7 miesięcy, czyli przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskany w 2016 r., tj. w roku bazowym - jak słusznie zwrócił na to uwagę Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznający przedmiotową sprawę - nie zakwestionował tego sposobu obliczenia dochodu. Jedynym bowiem wytykiem Sądu, a zarazem podstawą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją, był brak dokonania przez organy administracyjne oceny przesłanki zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy, tj. w zakresie uzyskiwania dochodu, w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Brak ten został przez organ w toku ponownego rozpoznania sprawy usunięty.
Mając zatem na uwadze związanie Sądu pierwszej instancji oceną prawną zawartą w ww. wyroku, na podstawie art. 153 p.p.s.a., brak jest podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nieprawidłowo uznano, iż uzyskany w 2016 r. dochód z tytułu renty winien zostać podzielony przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany, pomimo, że dochód ten przysługiwał i przyznany został za okres dłuższy. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza bowiem, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 20 maja 2020 r., I GSK 1550/19). Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Z uwagi, iż podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie dały podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.