Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 971/16 oddalił skargę M. P. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego.
M. P. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż wykonanie decyzji nakazującej opróżnienie lokalu ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualna szkoda poniesiona wskutek eksmisji wiąże się bowiem nie tylko z utratą nakładów finansowych poniesionych na lokal, ale przede wszystkim z poniesieniem znacznych nakładów finansowych w celu nabycia lub wynajęcia innego lokalu mieszkalnego, co jest bezsporne w świetle okoliczności faktycznych związanych z sytuacją na rynku nieruchomości w Warszawie, gdzie ceny – tak sprzedaży, jak i najmu – są najwyższe w Polsce.
Ponadto, wykonanie zaskarżonej decyzji znacznie utrudni, czy wręcz uniemożliwi skarżącemu zaspokojenie jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, co może doprowadzić do wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody majątkowej i niemajątkowej, bowiem nie dysponuje on tytułem prawnym do jakiegokolwiek innego lokalu mieszkalnego. W ocenie M. P., kolejnym powodem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania przedmiotowej decyzji jest fakt, że wydanie lokalu, w którym zamieszkuje, stwarza organowi możliwość zbycia go na rzecz osób trzecich, co w konsekwencji może spowodować niemożliwe do odwrócenia skutki w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Po oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, strona, która wniosła skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Uwzględnienie takiego wniosku jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., p.p.s.a.). Z przyjętej wykładni w/w przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 191, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, publ. ONSAiWSA 2007/4/77).
Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj.: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publ.
LEX nr 281811). Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
Powyższe oznacza, że Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić, czy to właśnie wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować takie zmiany w rzeczywistości, które mieściłyby się w tych dwóch wskazanych przez ustawodawcę kategoriach pojęciowych, przy czym tego rodzaju ustalenia Sąd powinien dokonać w oparciu o argumenty przywołane przez stronę.
Odnosząc się do zasadności wniosku w przedmiotowej sprawie należy uznać, że M. P. w sposób wystarczający wykazał, iż spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania kwestionowanej przez niego decyzji. Jak wynika z treści wniosku skarżącego, lokal mieszkalny, co do opróżnienia którego orzekające w sprawie organy wydały zaskarżoną decyzję, jest jedynym miejscem zamieszkania skarżącego. Nie dysponuje on prawem do innego lokalu mieszkalnego i nie posiada środków pieniężnych na zakup czy najem takiego lokalu. W tej sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy mogłoby pozbawić skarżącego miejsca zamieszkania, a tym samym wywołać skutek w postaci trudnych do odwrócenia skutków.
Ponadto wskazać należy, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji przedmiotowy lokal, pozostający w dyspozycji Komendy Stołecznej Policji, mógłby zostać przyznany innej osobie. W takiej sytuacji, nawet gdyby skarga została uwzględniona i organ byłby zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy, możliwość powrotu skarżącego do tego lokalu byłaby znacznie utrudniona, co – niezależnie od powyższych argumentów – wypełnia przesłankę z art. 61 § 3 p.p.s.a. (post. NSA z dnia 22.7.2010 r., I OZ 558/10, cbois).
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż podane przez skarżącego okoliczności stanowią podstawę do uzyskania ochrony tymczasowej i są one aktualne także na etapie postępowania kasacyjnego. Wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji organu drugiej instancji oznacza, że decyzja organu pierwszej instancji, jako nieostateczna, również nie może być wykonana.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.