Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 r. 3 II SA/Gd 1470/03, oddalił skargę W. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...], którą - na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) – zwolniono skarżącego ze służby wobec wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego.
Stanowiący podstawę zwolnienia ze służby przepis został dodany art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) - która, jak podał sąd, weszła w życie 10 lipca 2003 r., - natomiast akt oskarżenia o popełnieniu przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 k.k. został wniesiony do Sądu Rejonowego w Tczewie już 29 grudnia 2000 r., lecz sąd wyjaśnił, że art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej znajduje zastosowanie również do tych funkcjonariuszy, przeciwko którym wniesiono akt oskarżenia przed wejściem w życie powołanego przepisu (tj. przed dniem 10 lipca 2003 r.), jeżeli nadal toczy się postępowanie karne, gdyż wniesienie aktu oskarżenia powoduje wszczęcie postępowania sądowego, stwarza więc stan zawisłości sprawy przed sądem karnym aż do chwili jej prawomocnego zakończenia, i stan zawisłości sprawy – nie zaś sama tylko czynność wniesienia aktu oskarżenia – ma rozstrzygające znaczenie, nie znajduje zaś uzasadnienia stanowisko, aby można było różnicować sytuację prawną funkcjonariuszy w zależności od daty wniesienia przeciwko nim aktu oskarżenia.
Sąd stwierdził ponadto, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po dniu 10 lipca 2003 r., - tj. w czasie, kiedy obowiązywał już art. 25 ust. 1 pkt 8a – oraz uznał, że - w świetle art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej – wprawdzie do wszystkich postępowań w przedmiocie zwolnienia ze służby, nie zaś tylko do postępowania spowodowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jednak brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w tej sprawie nie stanowi uchybienia, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Wnosząc skargę kasacyjną W. T., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, jako jej podstawy przytoczył:
" I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.s.a.) w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., polegające na nieuchyleniu decyzji organów administracyjnych obu instancji, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z oczywistym naruszeniem art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej (brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz uniemożliwienie czynnego udziału strony w postępowaniu);
- 2. art. 141 § 4 p.s.a. polegające na błędnym przedstawieniu stanu sprawy (błędne wskazanie daty wejścia w życie nowelizacji przepisów o służbie celnej, dowolne przyjęcie, iż "postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte po dniu 10 lipca 2003 r." oraz niewskazanie, czy, a jeżeli tak to z jakim wynikiem zakończyło się postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego.
- II. Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
- 1. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. 2003 r. Nr 120, poz. 112) poprzez jego niezastosowanie, który jako przepis intertemporalny nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. przed dniem 10.08.2003 roku).
- 2. art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1994 r. o Służbie Celnej przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu rozszerzającej interpretacji zwrotu "wniesienie aktu oskarżenia" i uznaniu, że zwrot ten tożsamy jest z zawiśnięciem sprawy karnej i pozostawaniem jej w toku do chwili wydania prawomocnego orzeczenia, która to interpretacja pozwala ma rozwiązanie stosunku służby z funkcjonariuszem, przeciwko któremu został wniesiony akt oskarżenia przed dniem wejścia w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a, (tj. przed dniem 10.08.2003 roku) ustawy o służbie Celnej;
- 3. art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. 2003 r. Nr 120, poz. 112) w zw. z art. 2, 7 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, stanowi przesłankę obligującą Dyrektora Izby Celnej w [...] do zwolnienia skarżącego ze służby w sytuacji, gdy przeciwko skarżącemu wniesiono akt oskarżenia przed dniem wejścia w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady lex retro non agit wywodzonej z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady równości wszystkich wobec prawa;
- 4. art. 25 ust. 1 pkt 8a w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pomimo przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do skarżącego, powtórnie – wydając decyzję o zwolnieniu go ze służby – osądzono go w tej samej sprawie, co narusza konstytucyjną zasadę "Ne bis in idem", wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej – przedstawiając obszerną argumentacją objętych przytoczonymi podstawami kasacyjnymi zarzutów – podniesiono przede wszystkim, że sąd nie tylko błędnie przyjął datę wejścia w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a (10 lipca 2003 r. zamiast 10 sierpnia 2003 r.), lecz ponadto ustalił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte po dniu 10 lipca 2003 r., zatem wówczas, kiedy powołany przepis jeszcze nie obowiązywał, oraz pominął, że skarżący nie tylko nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, lecz zarazem pozbawiony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, kiedy rzeczywiście – a zatem, czy po dniu 10 sierpnia 2003 r. – zostało wszczęte postępowanie i nie jest dopuszczalne zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 8a w sytuacji, gdy wcześniej – w odniesieniu do tego samego czynu – przeciwko skarżącemu było prowadzone i zostało prawomocnie zakończone postępowanie dyscyplinarne.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Oczywiście trafny zarzut, dotyczący podanej przez sąd daty wejścia w życie ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy....o Służbie Celnej, dowodzi tylko omyłki, gdyż 10 lipca 2003 r. to dzień ogłoszenia tej ustawy, która weszła w życie 30 dni później.
Nie można zaś podzielić stanowiska sądu, niezwykle istotnego dla prezentowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, aby – w świetle art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej – przepisy kodeksu postępowania administracyjnego należało stosować nie tylko do postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz do całego postępowania, którego przedmiotem jest zwolnienie ze służby.
Norma ta bowiem stanowi, w art. 1, że w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusz celny może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po czym w ust. 2, że "do postępowania, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".
Właśnie dlatego, że ust. 1 art. 81 dotyczy wprost sytuacji, kiedy decyzja o zwolnieniu ze służby została już wydana, to przez "postępowanie, o którym mowa w ust. 1" należy rozumieć tylko postępowanie, które może być prowadzone po wydaniu decyzji zwalniającej, zatem postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Natomiast, jeżeli do postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby, poza ponownym rozpatrzeniem sprawy, nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, bezprzedmiotowe są rozważania, kiedy zostało wszczęte i czy znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy... o Służbie Celnej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości i jest jednolicie pojmowane, że istotę regulacji zawartej w art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej stanowi samo oskarżenie, nie zaś chwila wniesienia aktu oskarżenia, nie ma więc znaczenia prawnego okoliczność, że do wniesienie aktu oskarżenia doszło jeszcze przed wejściem w życie tego przepisu, co nietrafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej nietrafnie zarzuca się również, że skarżący nie powinien podlegać zwolnieniu z tej samej przyczyny, z powodu której prowadzono przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, podczas gdy ustawa nie wyklucza takiej sytuacji, natomiast zagadnienie, czy w tym aspekcie art. 25 ust. 1 pkt 8a nie pozostaje w sprzeczności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, nie należy do sądu administracyjnego, lecz do Trybunału Konstytucyjnego.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.