Uzasadnienie
Prezydent Grudziądza decyzją z [...] grudnia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c/ i art. 41 ust. 6 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) orzekł o zwrocie przez S. J. kosztów szkolenia w kwocie [...] zł.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z [...] lutego 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 10 września 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 287/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. J. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów szkolenia, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Zgodnie ze wskazaną regulacją osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenie decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1).
Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się: koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 tej ustawy (art. 76 ust. 2 pkt 4). Powołany przepis stanowi, że osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Z treści przytoczonego unormowania wynika, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie przez nią dwóch przesłanek: - nieukończenia szkolenia, więc niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy, oraz - winy bezrobotnego, rozumianej jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), przy czym okolicznością wyłączającą odpowiedzialność finansową jest podjęcie zatrudnienia, jako powód nieukończenia szkolenia.
W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonał nałożonego nań obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy, co nie nastąpiło z powodu podjęcia zatrudnienia.
Istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy nieukończenie przez stronę szkolenia nastąpiło z jej winy.
Skarżący we wniesionym odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, jako przyczynę przerwania uczestnictwa w szkoleniu wskazał istnienie przeciwwskazań do ćwiczeń wymagających dużego wysiłku fizycznego, co eliminowało go z zaliczenia części kursu obejmującej techniki interwencyjne i walkę wręcz, które to przeciwwskazania wykazał następującymi okolicznościami:
przebywaniem na zwolnieniu lekarskim w dniach od 26 czerwca 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. oraz od 3 lipca 2007 r. do 7 lipca 2007 r., dostarczeniem w dniu 5 lipca 2007 r. do PUP skierowania na badania specjalistyczne do poradni neurologicznej, mające się odbyć 8 listopada 2007 r., przedłożeniem w dniu 23 lipca 2007 r. w PUP zaświadczenia lekarskiego z 18 lipca 2007 r. stwierdzającego przeciwwskazania do ćwiczeń wymagających dużego wysiłku fizycznego.
Jak wynika jednak z materiału dowodowego, skarżący odmawiał udziału w ćwiczeniach na szkoleniu, jak też w ogóle rozpoczął opuszczanie odbywających się na nim zajęć, już dużo wcześniej niż w okresie objętym dokumentami, na które się powołuje. Już 12 czerwca 2007 r., [...] Sp. z o. o., organizator szkolenia, poinformowała Powiatowy Urząd Pracy w Grudziądzu, że skarżący nie przystąpił do ćwiczeń z zakresu samoobrony i technik interwencyjnych (dowód: pismo k. 30 akt administracyjnych). W następnym okresie skarżący nadal odmawiał czynnego udziału w zajęciach, pomimo podpisywania listy obecności, a począwszy od 19 czerwca 2007 r., zaprzestał w ogóle na nie uczęszczać, co wynika z list obecności, na których brak podpisu skarżącego na zajęciach: 19. 20, 21, 22, 23 czerwca 2007 r. i następnych (dowód: listy obecności k. 44 - 51 akt j.w.), jak i pisma [...] Sp. z o. o., z 27 lipca 2007 r. (dowód: k. 40 akt j.w.).
Ponadto, zgromadzony przez organy materiał dowodowy wskazuje, że rzeczywistą przyczyną odmowy udziału w zajęciach na szkoleniu, a później zaprzestania w ogóle w nim udziału, były inne względy niż stan zdrowia strony.
W piśmie skarżącego z 22 czerwca 2007 r., skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w Grudziądzu, jako przyczynę planowanej przez stronę nieobecności na szkoleniu, w dniach 21 i 22 czerwca 2007 r. wskazała ona poszukiwanie ofert pracy i jej rozpoczęcie z dniem 1 lipca 2007 r. (strona nie przedłożyła jednak umowy o pracę), a ponadto poruszyła ona kwestię uchybień formalnych organizatora szkolenia, tj. braku odpowiedniego zgłoszenia do KWP w Bydgoszczy (dowód: k. 32 akt jw.). Z kolei dzień wcześniej skarżący skierował pismo do Prezydenta Grudziądza, w którym skarżył się na inne też fakty związane ze szkoleniem, tj., że - na zajęciach nie rozbierano broni gładkolufowej i maszynowej, - ćwiczenia z samoobrony odbywają się w parku, a nie na sali gimnastycznej, - instruktor nie okazał mu uprawnień do przeprowadzenia szkolenia, oraz że najprawdopodobniej odbywa się ono nielegalnie (dowód: pismo k. 33 akt jw.).
Jak wynika z powyższych dowodów, nie można było uznać, że przyczyną przerwania szkolenia przez stronę był jej stan zdrowia, który uniemożliwiałby odbywanie kursu. Sam skarżący zresztą, w piśmie skierowanym do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 8 sierpnia 2007 r. przyznał, że przerwał szkolenie ponieważ urząd pracy nie chciał interweniować na skargi dotyczące szkolenia (dowód: pismo k. 60 akt jw.), co jednak nie jest prawdą, albowiem na skutek składanych przez stronę skarg, urząd pracy przeprowadził czterokrotnie kontrolę (8 czerwca, 14 czerwca, 19 lipca, oraz 20 lipca 2007 r.), w tym z udziałem inspektora bhp, skutkiem których poprawiono warunki odbywania zajęć i w efekcie skargi zostały uznane za bezzasadne (informacja pokontrolna k. 37 akt jw.).
Problem natomiast stanu zdrowia strony pojawił się już po definitywnym przerwaniu przez nią szkolenia i dlatego jest on nieistotny dla sprawy. Z uwagi jednak na okoliczność, że problem ten był jedynym argumentem wysuniętym przez skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, należało również odnieść się do niego.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na okoliczność, podnoszoną przez organ I instancji, że przed rozpoczęciem szkolenia skarżący został skierowany na specjalistyczne badania lekarskie i orzeczeniem z 14 maja 2007 r. został uznany za zdolnego do odbycia szkolenia. W sytuacji więc samowolnego przerwania udziału w zajęciach na szkoleniu w pierwszej połowie czerwca 2007 r., zachodziły już wtedy warunki do stwierdzenia przez organ, że strona przerwała szkolenie z własnej winy. W istocie więc fakty na które powołuje się skarżący, tj. przebywanie na zwolnieniu lekarskim w dniach; od 26 czerwca 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. i od 3 lipca 2007 r. do 7 lipca 2007 r., oraz przedłożenie w dniu 23 lipca 2007 r. w PUP zaświadczenia lekarskiego z 18 lipca 2007 r. stwierdzającego przeciwwskazania do ćwiczeń wymagających dużego wysiłku fizycznego, nie mogą przesądzić o zasadności jego stanowiska w sprawie.
Zaznaczenia wymaga zresztą tutaj i ta okoliczność, że organ pomimo istnienia przesłanek do; stwierdzenia, że strona przerwała szkolenie z własnej winy w połowie czerwca 2007 r., ponownie skierował ją na badania, zaraz po powzięciu w dniu 13 lipca 2007 r. informacji o wyznaczeniu odległego terminu jej badań neurologicznych, skutkiem czego wcześniejsze orzeczenie o zdolności strony do odbycia szkolenia zostało w pełni podtrzymane zaświadczeniem lekarskim z 17 lipca 2007 r. wydanym przez Ośrodek Medycyny Pracy w Grudziądzu, a więc w odróżnieniu od zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego (zaświadczenia lekarza chorób wewnętrznych z 18 lipca 2007 r.) przez specjalistyczną placówkę.
W świetle istnienia wskazanych dowodów, organy obu instancji, miały podstawy, by stwierdzić, że skarżący przerwał szkolenie z własnej winy i dlatego też skargę należało uznać za bezzasadną.
Z tego względu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
S. J. wniósł od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w zakresie pkt I o oddaleniu skargi. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Na tej podstawie wnosił o:
- 1) uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy,
- 2) zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości zgodnej z normami przepisanymi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że nie została spełniona jedna przesłanka do uznania, że świadczenie pieniężne należało uznać za nienależne. Wywodzono, że skarżący choruje na astmę oskrzelową, na którą leczy się od 4 lat. Stosownie do treści zaświadczeń lekarskich winien był być zwolniony z części szkolenia obejmującego technikę interwencyjną i walkę wręcz. Egzamin obowiązkowo obejmuje swoim zakresem także wskazaną część szkolenia. Skoro skarżący nie mógł odbyć pewnej części kursu przeto powinien być zwolniony z obowiązku odbycia całego szkolenia i to z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności. W konsekwencji obciążenie obowiązkiem zwrotu kosztów szkolenia jest niesłuszne i nie mogą mieć w stanie faktycznym zastosowania. Organy nie uwzględniły, że nie mógł podjąć zatrudnienia w dniu 1 lipca 2007 r. albowiem był na zwolnieniu lekarskim.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1523, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie prawnej. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 76 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), to zarzut zastosowania normy prawnej do stanu hipotetycznego niezapisanego w tej normie. Zgodnie z art. 41 ust. 6 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy "Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W skardze kasacyjnej zarzucono niewłaściwe zastosowanie w zakresie ustalenia wystąpienia przesłanki własnej winy S. J. Zarzucając niewłaściwe zastosowanie w zaskarżonym wyroku art. 76 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 41 ust. 6 powołanej ustawy o zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy, poza ogólnym zarzutem, że przedstawione zaświadczenie wyklucza go z jakichkolwiek ćwiczeń wymagających nadmiernego wysiłku fizycznego oraz, że leczy się na astmę oskrzelową nie podważono ustaleń stanu faktycznego.
Nie podważono, że wypełniając kartę kandydata na szkolenie nie kwestionował zdolności do jego odbycia ze względu na stan zdrowia. Nie jest zakwestionowane orzeczenie Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Grudziądzu z [...] maja 2007 r., że S. J. posiada zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań pracownika ochrony fizycznej oraz zaświadczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy z 17 lipca 2007 r., że S. J. jest zdolny do wykonywania czynności na stanowisku pracownika ochrony fizycznej I stopnia. W zaświadczeniu tym określono, że następne badanie okresowe jest wyznaczone na lipiec 2010 r. Nie może tych ustaleń podważyć zaświadczenie lekarskie z 18 lipca 2007 r., że obecnie są przeciwwskazania ćwiczeń wymagających dużego wysiłku fizycznego.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego zasadnie Sąd wywodził o spełnieniu przesłanki własnej winy S. J. nieukończenia szkolenia.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Do rozpoznania wniosku o wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.