Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 1026/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt II SA/Po 429/08 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) marca 2008 r., nr (...) w przedmiocie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. R. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) marca 2008 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Po 429/08. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2008 r. skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do złożenia dodatkowych informacji i wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej. Wezwanie to odebrał 12 czerwca 2008 r.. Skarżący nie uzupełnił informacji w wyznaczonym terminie, a jedynie dnia 13 czerwca 2008 r. wpłacił 100 zł tytułem wpisu od skargi.
W tym stanie rzeczy, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 429/08, referendarz sądowy rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału i odmówił przyznania tego prawa.
Pismem z dnia 1 lipca 2008 r. adwokat M. M. złożył w imieniu skarżącego pismo uzupełniające skargę, a na wezwanie Sądu, dnia 21 lipca 2008 r. uzupełnił je o pełnomocnictwo procesowe udzielone 30 czerwca 2008 r.
Kolejnym zarządzeniem z dnia 24 lipca 2008 r. ustanowiony pełnomocnik adwokat M. M. został wezwany do złożenia wpisu uzupełniającego w kwocie 100 zł, ze wskazaniem, iż znajduje to oparcie w § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221 poz. 2193).
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik złożył dowód wpłaty 100 zł na rachunek Sądu. Dowód ten dotyczył jednak pierwszej wpłaty tytułem wpisu od skargi, jakiej dokonał osobiście skarżący dnia 13 czerwca 2008 r.
Dnia 10 września 2008 r. dokonano sprawdzenia na rachunku Sądu czy skarżący, bądź jego pełnomocnik, dokonali wpłaty wpisu uzupełniającego i ustalono, że do tej daty uzupełniająca kwota wpisu nie została wpłacona.
Postanowieniem z dnia 23 września 2008 r. Sąd odrzucił skargę wskazując, iż zgodnie z § 2 ust. 4 przywołanego rozporządzenia wpis stały w sprawach skarg dotyczących uprawnień do wykonywania określonego zawodu, czynności lub zajęć, bez względu na ich rodzaj i charakter - wynosi 200 zł, a skarżący dokonał wpłaty jedynie 100 zł. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 30 października 2008 r.
Dnia 6 listopada 2008 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata M. M., złożył skargę o wznowienie postępowania. Wyjaśnił, iż R. K. został poinformowany w kasie, jak i w informacji Sądu, iż skarga wymaga opłaty w wysokości 100 zł. Podniósł, że mylna informacja uzyskana od urzędników nie może skutkować negatywnymi następstwami dla strony postępowania. Wskazał także na opinię Rzecznika Praw Obywatelskich, która w jego ocenie stanowi nowy dowód w sprawie.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest nieuzasadniona.
Jako przyczynę wznowienia postępowania skarżący bowiem wskazał fakt uzyskania przez niego błędnych informacji, co do wysokości wpisu wymaganego od skargi (wskutek czego nastąpiło jej odrzucenie). Zaznaczył też, że w sprawie ujawniły się nowe okoliczności i dowód w postaci opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, której treść potwierdza stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa przez organy administracji. Tak określone przyczyny wznowienia oznaczają, że żądanie skarżącego oparte zostało o podstawy restytucyjne określone w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż powołana przez skarżącego okoliczność dotycząca udzielenia rzekomo błędnych informacji o wysokości wpisu przez pracowników Sądu, była okolicznością, na którą mógł on w sposób oczywisty powołać się w toku poprzedniego postępowania. Wystarczyło bowiem wskazać, że najpóźniej z chwilą doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi strona dowiedziała się o wysokości należnego od tej skargi wpisu sądowego. Niezależnie od tego, już w wezwaniu z dnia 24 lipca 2008 r. skierowanym do pełnomocnika skarżącego w osobie adwokata Sąd jednoznacznie wskazał, że skarżący ma obowiązek uzupełnić wpis sądowy o kwotę 100 zł i jednocześnie powołał podstawę prawną ustalenia jego wysokości. W tej sytuacji zdaniem Sądu pierwszej instancji nieuprawnione są argumenty skarżącego odwołujące się do zdarzeń, które miały zaistnieć w okresie poprzedzającym wniesienie przez niego tytułem wpisu sądowego kwoty 100 zł (przed 13 czerwca 2008 r.).
W ocenie Sądu pierwszej instancji powołana przez skarżącego, jako nowy dowód opinia Rzecznika Praw Obywatelskich nie pozostaje w jakimkolwiek związku z rozstrzygnięciem, które jest zaskarżone w niniejszym postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 23 września 2008 r. Sąd odrzucił skargę wobec nieuiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego w należnej wysokości. Tymczasem "dowód" na który powołał się skarżący dotyczy samej decyzji zaskarżonej do Sądu, a nie przyczyn odrzucenia skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. K. opierając ją na podstawie art. 174 oraz 273 P.p.s.a. Zdaniem kasatora Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy przyjął, iż brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wznowienia postępowania, a strona skarżąca była prawidłowo zawiadomiona o wysokości wpisu od skargi. Autor skargi kasacyjnej wskazał też na wnoszone nowe wnioski dowodowe, których nie można było wcześniej okazać, czyli opinię prawną Rzecznika Praw Obywatelskich. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy.
W motywach skargi kasacyjnej podniósł, iż strona skarżąca wnosiła o zwolnienie od kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie czekając na prawomocne rozstrzygniecie Sądu w tym przedmiocie osobiście dokonał opłaty w wysokości 100 złotych informując swojego pełnomocnika, że uiścił wszelkie opłaty w wysokości takiej, jaką podano jej w biurze informacji i kasie Sądu pierwszej instancji. Będąc zatem przekonany, iż sprawa została należycie opłacona, pełnomocnik ten oczekiwał na wyznaczenie terminu rozprawy. W momencie, w którym Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia opłaty w wysokości 100 złotych, skarżący odpowiedział mu, że tą kwotę właśnie zapłacił. Brak zrozumienia i poprawnej komunikacji spowodował, że faktycznie powstała niedopłata w wysokości 100 złotych, którą pełnomocnik zapłacił.
Skarżący podniósł, iż u podstaw zaistniałej sytuacji leżała mylna informacja uzyskana od uprawnionych osób (informacja biura podawczego Sądu pierwszej instancji). Zatem w ten sposób można nawet i powiedzieć iż postępowanie na skutek błędów spowodowanych przez Sąd pierwszej instancji zostały naruszone uprawnienia R. K., które powodować powinny nawet nieważność postępowania, którą Sąd winien brać pod uwagę z urzędu (art. 183 §1 P.p.s.a.). Skarżący podniósł, iż bardzo spieszył się z rozpoznaniem niniejszej sprawy gdyż bezprawnie pozbawiony prawa jazdy nie mógł wykonywać swojej pracy zarobkowej jako przedstawiciel handlowy. A wszystko rozpoczęło się i zakończyło na mylnej informacji, gdyż kwota 100 złotych jako brakująca od wymaganej opłaty wpisu sądowego nie stanowiłaby w tej sytuacji dla skarżącego problemu, a nieuwzględnienie skargi o wznowienie postępowania należy interpretować jako zbyt formalne podejście Sądu I instancji w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna R. K. pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, iż sąd odwoławczy, stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej postawiono taki zarzut, bowiem w ocenie skarżącego błędne działanie Sądu I instancji mogło prowadzić do nieważności postępowania, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zobowiązany był do odniesienia się do tej kwestii.
W myśl art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi tylko w sześciu niżej przedstawionych przypadkach:
- 1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;
- 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;
- 3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;
- 4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;
- 5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;
- 6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.
Żadna z wyżej przedstawionych przyczyn nieważności nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Uzasadnienie nieważności przedstawione przez stronę nie tylko nie odpowiada żadnej z przesłanek z art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a., lecz wychodzi z błędnej przesłanki jakoby działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu miały prowadzić do błędnego pouczenia skarżącego co do wysokości należnego wpisu od skargi. Jak zauważył to Sąd i instancji skarżący, jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Samorządowego kolegium odwoławczego w P.. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2008 r. pełnomocnik R. K. wezwany został do uzupełnienia wpisu o kwotę 100 zł, bowiem w przedmiotowej sprawie wysokość tej opłaty wynosi 200 zł. Wezwanie to sporządzone zostało w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości, nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, iż Sąd działał w sposób nieprawidłowy i wprowadził skarżącego w błąd.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw.
Zauważyć trzeba, iż autor skargi kasacyjnej, formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nie wskazał w sposób prawidłowy normy, której uchybienia dopuścił się – jego zdaniem Sąd I instancji. Skarga kasacyjna, jako środek wysoce sformalizowany, wymaga, aby zarzuty dotyczyły konkretnych przepisów, a na sporządzającym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Trzeba więc m. in. wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który został naruszony. Nie wystarczy przy tym przytoczenie przepisu ustawy stanowiącego podstawę kasacji. Konieczne jest także sprecyzowanie, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego doszło i na czym ono polegało. Za niewystarczające należy uznać przy tym ogólnikowe zarzuty pogwałcenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, a autor skargi kasacyjnej ma obowiązek wskazać jaki konkretny przepis postępowania (przez oznaczenie go numerem jednostki systematycznej aktu normatywnego) został naruszony przez orzekający sądu i na czym - jego zdaniem – to naruszenie polegało oraz jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Ogólnikowe stwierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sposób niewłaściwy przyjął, iż brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wznowienia postępowania, a strona skarżąca była prawidłowo zawiadomiona o wysokości wpisu od skargi nie mogło być uznane za zarzut sformułowany zgodnie z wymogami, a takie jego ujęcie uniemożliwiało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie.
Ponadto podkreślenia wymaga, iż niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dopuścił się naruszenia jakichkolwiek norm, czy to procesowych czy materialnych. Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek dla wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.
Przesłanki takie wymienione są enumeratywnie w art. 271, art. 272 i art. 273 ustawy P.p.s.a. Art. 271 stanowi, iż wznowienia postępowania można żądać:
- 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
- 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Zgodnie z art. 272 tej ustawy można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W tej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Na podstawie art. 273 § 1 wskazanej ustawy można żądać wznowienia wówczas gdy:
- 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym,
- 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.
Przepis § 2 przewiduje wznowienie w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, zaś § 3 w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy.
Jak wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczność wadliwej, zdaniem skarżącego, informacji co do wysokości należnego wpisu mogła być już przez niego podniesiona w toku pierwotnego postępowania i stać się podstawą ewentualnej skargi kasacyjnej. O tym, że skarga R. K. została wadliwie opłacona skarżący dowiedział się bowiem już w momencie doręczenia mu uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi. Także powoływanie się na opinię Rzecznika Praw Obywatelskich nie mogło stanowić wystarczającej przesłanki dla uznania zasadności skargi o wznowienie postępowania. Opinia ta nie dotyczyła bowiem postępowania sądowoadministracyjnego, toczącego się w niniejszej sprawie, a jedynie decyzji administracyjnej, która stała się przedmiotem zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe i uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.