Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 1162/01 oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...], wydaną w przedmiocie pomocy społecznej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], na podstawie art. art. 3, 4, 13, 16 ust. 1 i 2, 36, 38 ust. 1 i 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, przyznał A. C. pomoc społeczną w postaci obiadów wydawanych bezpłatnie w dni robocze w barze "J." w okresie od 2 stycznia do 30 czerwca 2001 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. wniósł o "określenie pojęcia obiadu, jego wartości cenowej i kalorycznej, ustalenie propozycji miesięcznego jadłospisu, zmianę określenia "dni robocze" na wszystkie dni miesiąca oraz o określenie początkowej daty na 1 stycznia, bowiem w tym dniu stycznia zjadł już obiad w barze "J.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 16 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Przepis nie definiuje pojęcia "gorącego posiłku", ani jego cech, nie używa też sformułowania "obiad". Wartość cenową posiłku warunkują możliwości finansowe pomocy. Na terenie Kielc z tej formy pomocy korzysta 460 – 470 osób, w tym połowa w formie obiadów bezpłatnych. Przy koszcie obiadu 4 zł, wydatki Ośrodka na ten cel są bardzo duże i nie ma możliwości ich zwiększenia. Osoba korzystająca z obiadów może uzgodnić z jadłodajnią, że w ramach przyznanej kwoty, będzie korzystać z obiadów codziennie. Wtedy cena jednostkowa posiłku musiałaby być niższa. O takiej możliwości odwołujący się zapewne wiedział, skoro od wielu lat korzysta z tej formy pomocy.
W skardze na powyższą decyzję A. C. zarzucił, że postępowanie odwoławcze odbyło się bez jego udziału, nie przeprowadzono rozprawy, nie rozpoznano istoty sprawy i nieustosunkowano się do jego zarzutów. Podał, że na podstawie decyzji wydawane są abonamenty z oznaczeniem cyfrowym, z zaznaczonymi dniami świątecznymi, a te dni nie odpowiadają dniom, w których bar "[...]" jest nieczynny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę, wskazał, iż art. 16 ustawy o pomocy społecznej, nie określa jakości, kaloryczności, rodzaju i wartości posiłków, nie zobowiązuje też Organu do podania tych danych w decyzji o przyznaniu pomocy. Omawiana pomoc ma charakter rzeczowy, a nie pieniężny, a jej przedmiotem jest gorący posiłek, który wcale nie musi stanowić pełnego, kilkudaniowego obiadu. O tym, jakiego rodzaju posiłki wydawane są w realizacji decyzji o przyznaniu takiej pomocy, decydują względy nie podlegające sądowej kontroli w ramach rozpatrywania skargi na decyzję przyznającą takie świadczenie. W ramach kontroli zgodności z prawem indywidualnej decyzji z zakresu pomocy społecznej nie mieści się ocena działalności pomocy społecznej w ogóle a tego zdaje się domagać skarżący, wskazał Sąd I instancji.
Ponadto Sąd stwierdził, że należy przyjąć, iż przyznając skarżącemu świadczenie w postaci obiadów i powołując się na przepis art. 16 ustawy, organ uznał, że skarżący spełnia warunki tego przepisu tzn. jest osobą nie mogącą sobie we własnym zakresie zapewnić gorącego posiłku. W takiej sytuacji – skoro przepis wiąże z nią prawo do jednego posiłku dziennie – zdaniem Sądu I instancji -niewątpliwym uchybieniem było ograniczenie świadczenia tylko do dni roboczych przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek wyjaśnienia takiego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji. Zważywszy jednak na niekwestionowany przez skarżącego fakt, iż rzeczą wiadomą była możliwość takiego realizowania wydawanego abonamentu, aby także i w dni świąteczne uzyskać posiłek, przyjąć należy, że w istocie doszło w sprawie do wadliwego sformułowania decyzji, a nie do rzeczywistego ograniczenia zakresu przyznawanego świadczenia. Wskazane zatem uchybienie, nie może w ocenie Sądu, powodować uchylenia zaskarżonej decyzji.
A. C. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie – a to art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – poprzez jego niezastosowanie wobec skarżącego i tym samym ograniczenie przyznanego skarżącemu świadczenia do posiłków tylko w dni robocze, z pominięciem dni świątecznych i wolnych od pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu. Bezsporne w sprawie jest, iż przyznana skarżącemu pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie na podstawie przepisu art. 16 obowiązującej ówcześnie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r. Dz.U. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), została ograniczona do przyznania tej pomocy w dni robocze.
Sąd I instancji stwierdził, że narusza to powołany przepis, jednakże naruszenie to nie ma znaczenia, bowiem faktycznie skarżący mógł korzystać z codziennych posiłków.
Stanowisko Sądu nie jest prawidłowe. Powołany przepis art. 16 stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Jeżeli przepis ten nie przewiduje ograniczenia świadczenia do dni roboczych, to dokonana przez organy interpretacja jest błędna.
Decyzja ta w sposób jednoznaczny wskazuje, że skarżący będzie korzystał z jednego gorącego posiłku dziennie, ale tylko w dni robocze. Ewentualnie faktyczna realizacja tego świadczenia nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania przepisu prawa materialnego.
Nastąpiło naruszenie prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W takiej też sytuacji należy uznać skargę kasacyjną za zasadną. Ponieważ nastąpiło naruszenie prawa materialnego, to Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 188 ppsa, mógł rozpoznać skargę. Tak jak to podniesiono wyżej, organ naruszył wskazany przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Błędna interpretacja tego przepisu doprowadziła do ograniczenia udzielonej skarżącemu pomocy.
W związku z tym, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie świadczenie miało charakter rzeczowy i okresowy, a decyzja w tym zakresie została już wykonana.
W związku z tym, organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, a taki skutek odniesie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobligowany będzie uwzględnić te okoliczności.
Z tych wszystkich względów, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 188 ppsa – orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego dla skarżącego z urzędu, Sąd orzekł na podstawie § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) w zw. z art. 250 ppsa.