Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2254/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2014 r.), utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] 2013 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] 1981 r. zezwalającej na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej, w części dotyczącej działki nr [...] stanowiącej własność M. W. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. W. wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Postanowieniem z 31 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2254/14 (dalej postanowienie z 31 lipca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. W. przywrócenia terminu do wniesienia powyższej skargi uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do jej wniesienia.
Postanowieniem z 23 października 2014 r., sygn. akt I OZ 887/14 (dalej postanowienie z 23 października 2014 r.) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Z. W. na postanowienie z 31 lipca 2014 r., utrzymując je w mocy.
Sąd I instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu 31 marca 2014 r. Odbiór kwitowała jego żona G. W. Termin do wniesienia skargi do Sądu upłynął 30 kwietnia 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, skargę w niniejszej sprawie nadano w Urzędzie Pocztowym dnia 4 lipca 2014 r., w związku z powyższym Sąd I instancji wskazał, że skarga wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ppsa. Termin ten nie został przywrócony, a zatem skarga podlegała odrzuceniu (k. 9, 17-19, 77-80, 94-95 akt sądowych).
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Z. W. reprezentowany przez adw. Z. R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 9, 10 § 1, 2, 3 i art. 58 § 1, a nadto: art. 156 § 1 pkt 2 i 7 oraz art. 157 § 2 kpa, przez:
- niesłuszne przyjęcie, jakoby Z. W. nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu do złożenia skargi w swojej sprawie i w konsekwencji, odrzucenie jego skargi na decyzję z [...] 2014 r., jako wniesionej po terminie;
- nie uwzględnienie faktu zaniechania udzielenia wystarczającego, wyczerpującego pouczenia, co do czynności procesowych oraz ich skutkach, w sytuacji, gdy pierwotna decyzja z 25 marca 2014 r. wydana została z obrazą art. 10 kpa, co pozbawiło Z. W., działającego wówczas bez adwokata, możliwości obrony swych praw, a przez to doprowadziło do nieważności postępowania (art. 183 § 1 i 2 pkt 5 ppsa);
- pominięcie zarówno w zaskarżonym postanowieniu jak i w kolejnych, wcześniejszych decyzjach administracyjnych – stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji z [...] 2014 i historycznej decyzji Urzędu Gminy [...] z [...] 1981 r., bądź stwierdzenia, że wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa;
- przy czym uchybienia te oczywiście miały istotny wpływ na niekorzystny dla Z. W. wynik niniejszej sprawy, tj. odrzucenie wniesionej skargi.
Wskazując na powyższe naruszenia Z. W. wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie niniejszej sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Z. W. według norm przepisanych. Do skargi kasacyjnej dołączono oświadczenie Z. W. z 16 stycznia 2015 r. (k. 106-113 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] SA, reprezentowane przez radcę pr. K. F., wniosły o odrzucenie skargi kasacyjnej; ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych (k. 121-124 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej ppsa bądź Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).
Przedmiotem kontroli w wyniku wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej z 16 stycznia 2015 r. jest wyłącznie kończące postępowanie w sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2010 r., I SA/Wa 2254/14 (dalej postanowienie z 10 grudnia 2010 r.; art. 173 § 1 in medio ppsa). Wobec postanowienia z 10 grudnia 2010 r. skarżący może podnosić jedynie zarzuty naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to wyłącznie istotne dla rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, nie zaś przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (bo tych Sąd I instancji w ogóle nie stosował) bądź przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulujących kwestie przywrócenia terminu do złożenia skargi (bo te kontrolował Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 23 października 2014 r.). Z istoty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, że na prawomocne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje już skarga kasacyjna (postanowienie NSA z 26.10.2004 r., OSK 173/04, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 445, uw.
- i Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną na postanowienie z 10 grudnia 2014 r. nie mógł już badać oświadczenia skarżącego z 16 stycznia 2015 r., dotyczącego okoliczności, które badał uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 23 października 2014 r. (k. 51-54, 77-80, 113 akt sądowych).
Zarzut naruszenia art. 9, art. 10 § 1, 2, 3 i art. 58 § 1 kpa, a nadto: art. 156 § 1 pkt 2 i 7 oraz art. 157 § 2 kpa (k. 106, 108 akt sądowych), okazał się nieusprawiedliwiony, skoro Sąd I instancji nie badał merytorycznie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z [...] 2014 r. i sam nie stosował wskazanych jako wzorce kontroli przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Termin w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakim mowa w art. 53 ust. 1 ppsa, jest terminem ustawowym. Niedotrzymanie tego terminu powoduje ujemne skutki procesowe – utratę prawa do skutecznego wniesienia skargi.
W niniejszej sprawie doręczenie decyzji z [...] 2014 r. nastąpiło do rąk dorosłego domownika żony skarżącego G. W. dnia 31 marca 2014 r., wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi (zwrotne potwierdzenie odbioru; pouczenie zawarte w decyzji z [...] 2014 r. – w aktach administracyjnych). Termin do wniesienia skargi niniejszej sprawie upływał 30 kwietnia 2014 r. o północy. Tym samym bez wątpienia skarga nadana w Urzędzie Pocztowym 4 lipca 2014 r. złożona została po upływie ustawowego terminu, co powodowało konieczność jej odrzucenia. Ustalenia Sądu I instancji w tej kwestii są prawidłowe.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 ppsa Sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ppsa).
Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia i w wyniku tego ustalenia zasadnie odrzucił skargę. Zasadnie też Sąd I instancji podkreślił, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który postanowieniem z 31 lipca 2014 r. został oddalony przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 października 2014 r., I OZ 887/14 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Prawomocne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi skutkuje tym, że Sąd I instancji nie może rozpoznać skargi wniesionej po upływie ustawowego terminu, który nie został przywrócony.
Norma wywiedziona z art. 183 § 1 i 2 pkt 5 ppsa dotyczy wyłącznie kontroli postępowania sądowoadministracyjnego, gdy tymczasem autor skargi kasacyjnej, powołując art. 9, art. 10 § 1-3 i art. 58 § 1 kpa, wskazuje na przesłanki pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw w postępowaniu administracyjnym.
W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 9, art. 10 § 1-3 i art. 58 § 1 kpa, zawarte w skardze kasacyjnej od postanowienia z 10 grudnia 2014 r., nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 7, i art. 157 § 2 kpa nie mógł odnieść zamierzonego skutku na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem nie doszło do merytorycznego rozpoznania skargi.
Biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 1 ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego – w kontrolowanej sprawie sądowoadministracyjnej skarżący występował aktywnie i nie został pozbawiony obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 1-4, 5 i 6 ppsa).
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 (pierwszym) sentencji postanowienia. Brak było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, wobec rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (postanowienie NSA z 15.10.2013 r., II OSK 2568/13, cbosa).