Postanowienie NSA z 23 kwietnia 2008 r., I OSK 702/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1772/06

Skład

sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
sędzia NSA Joanna Banasiewicz
sędzia NSA Anna Lech sprawozdawca
Anna Harwas protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Prezydenta [...] W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1772/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: aktem notarialnym z dania 26 stycznia 1989 r., Rep. Nr A II-[...], M. K. sprzedała Skarbowi Państwa działkę nr [...] o obszarze 4298 m2 oraz nr [...] o obszarze 4553 m2 z przeznaczeniem pod budowę osiedla U. – N. zgodnie decyzjami o lokalizacji inwestycji. Działki te wpisane były do Księgi Wieczystej, KW Nr [...], prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w W. i stanowiły część nieruchomości rolnej położonej w W., których właścicielką była M. K. W dniu 12 marca 1999 r. M. K. wniosła o zwrot przedmiotowej nieruchomości, który to wniosek został zwrócony ze wskazaniem, że zwrot nieruchomości zbytej aktem notarialnym w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 18, poz. 127 z późn. zm.), nie podlega przepisom obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r., Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), a więc nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego.

W dniu 11 lutego 2005 r. M. K. ponownie złożyła wniosek o zwrot niezabudowanej części nieruchomości.

Starosta P. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 4 pkt 9, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 262, poz. 2603 z późn., zm.), art. 26 § 2 pkt 2 oraz art. 104 k.p.a., orzekł o zwrocie, na rzecz M. K., niezabudowanej nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], stanowiącej według ewidencji gruntów działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...]oraz nr [...] z obrębu [...], będącej częścią dawnej działki nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Decyzją tą organ również zobowiązał M. K. do zwrotu na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.

Starosta P. wskazał, że na dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...], nie został zrealizowany cel określony w akcie notarialnym, który stanowił podstawę nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m. st. Warszawy, Wojewoda M., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...], wskazując, że w granicach działki nr [...]nie były wydawane pozwolenia na budowę jakichkolwiek obiektów. Na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy zatwierdzonego Uchwałą Rady m. st. Warszawy [...] z dnia [...] września 1992 r. organ wskazał, że teren ten jest położony w obszarze [...] o funkcji mieszkaniowo-usługowej. Na przedmiotowych działkach w terminie określonym w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia.

Na tę decyzję skargę złożył Prezydent m. st. Warszawy, podnosząc, że w dacie złożenia wniosku tj. w dniu 11 lutego 2005 r. nie obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego dla m. st. Warszawy, zatwierdzony Uchwałą Rady Warszawy z dnia [...] września 1992 r., natomiast aktualnie przedmiotowy teren jest objęty projektem planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru U. P.-K. i na przedmiotowy teren nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy. Podniesiono również, że organ nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych skutkujących możliwością zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1772/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Sąd wskazał, że art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Badaniu podlegają zatem plany obowiązujące w dniu złożenia wniosku o zwrot, czego w niniejszej sprawie organ nie uczynił, a właściwie dokonał ich błędnie, biorąc pod uwagę wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia 12 marca 1999 r., który został zwrócony. Skarżąca złożyła wniosek ponownie w dniu 11 lutego 2005 r. i to właśnie na tę datę organ powinien, zgodnie z art. 137 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, dokonać ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania.

Sąd uznał, że poprzez wydanie decyzji bez dokonania ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego na datę złożenia wniosku w dniu 11 lutego 2005 r. doszło do naruszenia art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Sąd wskazał także, iż jest mu wiadome z urzędu, że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskiem z dnia 25 stycznia 2005 r. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 88 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) - z art. 2, art. 32 ust 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz o stwierdzenie niezgodności art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 89 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo, jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot - z art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006 r., skargę kasacyjną złożył pełnomocnik M. K., adwokat J. R., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez przyjęcie, że w postępowaniach przed organami pierwszej i drugiej instancji doszło do naruszenia przepisu art. 137 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niezawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r.

W ocenie skarżącego nie można kwalifikować wniosków M. K. z dnia 12 marca 1999 r. jako pierwszego i z dnia 11 lutego 2005 r. jako ponownego, bowiem w odpowiedzi strona otrzymała pismo z dnia 26 marca 1999 r., podpisane przez członka Zarządu Powiatu W. zawierające jedynie informację, że zgłoszone roszczenie nie będzie rozpoznawane w postępowaniu administracyjnym, ma bowiem charakter cywilnoprawny i może być dochodzone przed sądem powszechnym. Pismo to nie będąc jednak orzeczeniem, nie mogło zakończyć sprawy w instancji.

Wskazano, że jeżeli Trybunał Konstytucyjny podzieli stanowisko Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i uzna "niekonstytucyjność" warunku przewidzianego w art. 137 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, to brak ustaleń w tym zakresie, gdyby nawet miał miejsce, będzie bez znaczenia dla oceny zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

postępowanie kasacyjne ulega umorzeniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Natomiast w myśl art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 wskazanej ustawy, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę.

Cofnięcie skargi kasacyjnej jest bezwzględnie wiążące dla sądu i obowiązuje go do umorzenia postępowania drugoinstancyjnego, bowiem skoro sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej, to nie może badać zasadności jej cofnięcia. Zaznaczyć jednak należy, że prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, to znaczy, że nie jest przeszkodą do ponownego rozpoznania sprawy.

W niniejszej sprawie, na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 23 kwietnia 2008 r., pełnomocnik skarżącej, adwokat J. R. cofnął skargę kasacyjną, co oznacza rezygnację strony z kontynuowania postępowania kasacyjnego, w związku z czym postępowanie kasacyjne należało umorzyć.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.