Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2004 r. I SA 507/03 oddalił skargi wniesione przez Ż. – S.A. w [...] oraz P. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] [...], którą – na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 967) – odmówiono wyrażenia zgody na przeniesienie przez S., przedsiębiorstwo państwowe w [...], na rzecz Spółki P. (utworzonej przez Przedsiębiorstwo S. oraz Spółkę Ż.) tytułem aportu na pokrycie dodatkowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym tej Spółki, prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa stanowiącej działki nr 10/6 i 10/8, o łącznej powierzchni 0,5329 ha, położone w granicach portu morskiego w [...] i zabudowane nadbrzeżami "B." i "N.".
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi przede wszystkim dlatego, że – w świetle będącego podstawą zaskarżonej decyzji przepisu – "przeniesienia prawa użytkowania wieczystego można było dokonać tylko wtedy, gdyby istniała uprzednia zgoda Ministra Skarbu Państwa", natomiast w tej sprawie do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości portowych na rzecz Spółki P. doszło już w 1998 r., tj. przed wystąpieniem o zgodę.
Sąd stwierdził zarazem, że wymagany ustawą tryb postępowania został zachowany (porozumienie Ministra Skarbu Państwa z Ministrem Transportu i Gospodarki Morskiej), sama decyzja zaś ma uznaniowy charakter, lecz granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone, przy czym art. 3 ani inne przepisy powołanej ustawy nie zawierają kryteriów, którymi minister ma się kierować przy wydawaniu decyzji.
Wnoszące skargę kasacyjną Spółka P. oraz odrębnie Żegluga Polska jako podstawę kasacyjną powołały naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię – oraz, lecz już tylko Ż., niewłaściwe zastosowanie – ustawy o portach i przystaniach morskich "w szczególności zaś art. 3 tej ustawy".
Spółka P. zarzuciła przede wszystkim, że błędnie przyjęto w zaskarżonym wyroku, aby ten przepis ani inne przepisy powołanej ustawy nie zawierały kryteriów, którymi powinien kierować się Minister Skarbu Państwa przy wydawaniu decyzji i aby decyzja wydawana na podstawie art. 3 miała uznaniowy charakter a granice uznania nie zostały przekroczone, podczas gdy ustawa o portach i przystaniach morskich ma na celu ich ochronę, lecz odmawiając wyrażenia zgody Minister nawet nie rozważał, jaki wpływ dla gospodarczego znaczenia i funkcjonowania portu morskiego w [...] miało przeniesienie użytkowania wieczystego nadbrzeży.
Spółka podniosła również, że – o czym wprost stanowi art. 3 ust. 6 ustawy o portach i przystaniach morskich w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2005 r. – odmowa udzielenia zgody może nastąpić ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ze względu na inny ważny interes publiczny i "niewątpliwie taki też był zamysł ustawodawcy w pierwotnej wersji ustawy, lecz nie został w niej jednoznacznie wyartykułowany. To właśnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeoczył przy dokonywaniu jej wykładni".
Podobnie uzasadniała swoją skargę kasacyjną Spółka Ż., podkreślając że odmowa została uzasadniona potrzebą ochrony tylko interesu gospodarczego przedsiębiorstwa S., podczas gdy interes portu morskiego nie został naruszony i "nie było zatem podstaw, aby odmówić wyrażenia zgody na sporne przeniesienie użytkowania wieczystego".
W odpowiedzi na skargi kasacyjne Minister Skarbu Państwa wnosił o ich oddalenie, z kolei Przedsiębiorstwo S. pierwotnie przyłączyło się do tego stanowiska, jednak (w piśmie z dnia 8 listopada 2006 r.) poparło skargę kasacyjną Spółki P..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionej podstawy.
Jak o tym mowa w ust. 3 pkt 1 ustawy o portach i przystaniach morskich (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2005 r.), przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, położonych w granicach portów i przystani morskich, wymaga zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej.
Zagadnienie, czy odmawiająca wyrażenia zgody decyzja ministra została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, powstaje dopiero wówczas, kiedy występujący o zgodę był legitymowany, aby domagać się jej wyrażenia.
Nawet nie odwołując się, jak w skargach kasacyjnych, do nowego brzmienia art. 3 powołanej ustawy – w ust. 2 stanowiącego wprost, że postępowanie o wyrażenie zgody następuje na wniosek podmiotu, który zamierza rozporządzić nieruchomością – także w świetle pierwotnego brzmienia przepisu nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, aby było dopuszczalne wyrażenie zgody post factum, tj. po rozporządzeniu nieruchomością.
Zgody bowiem wymaga przeniesienie prawa, stąd obowiązek jej uzyskania obciąża tego, kto jest władny przenieść prawo – nie zaś tego, kto chce nabyć prawo – a zatem dotychczasowego użytkownika wieczystego.
Natomiast, jeżeli dotychczasowy użytkownik wieczysty rozporządził nieruchomością bez dopełnienia swego obowiązku, nie może już domagać się wyrażenia zgody nie tylko dlatego, że zgoda jest bezprzedmiotowa, lecz również dlatego, że rozporządzając nieruchomością pozbył się prawa, utracił więc status będący źródłem jego legitymacji do żądania czynności organu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.