Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 698/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił w punkcie pierwszym skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania w zakresie kierowania pojazdami i umorzył w punkcie drugim postępowanie z wniosku A. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) opłatę sadową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, przy czym osobę działającą osobiście Sąd wezwał do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez uiszczenie należnego wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wskazano, iż w przedmiotowej sprawie skarżący wezwanie takie otrzymał w dniu 2 października 2006 r. i do dnia 14 listopada 2006 r. nie stwierdzono, aby wpis od skargi został uiszczony. Podano dalej, iż wobec odrzucenia skargi z powyższych powodów Sąd umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata na tym etapie postępowania, działając w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 247 p.p.s.a. Podano ponadto, iż strona powyżej przywoływany wniosek o przyznanie prawa pomocy może wnieść po doręczeniu niniejszego postanowienia, gdy rozważy zasadność wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z pouczeniem Sądu, które zostanie doręczone wraz z odpisem niniejszego postanowienia.
W skardze kasacyjnej na to postanowienie zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6 p.p.s.a., polegającą na niepouczeniu strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego co do potrzebnej wskazówki w postaci wskazania stronie w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego na możliwość składania przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w myśl art. 243 i następne p.p.s.a. polegającą na możliwości uzyskania
Sygn. akt I OSK 786/07 zwolnienia od kosztów, jak i ustanowienia fachowego pełnomocnika. Wskazano, iż A. A. skargę do WSA złożył w ustawowym terminie. Jednocześnie w tej skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wnosząc skargę do Sądu skarżący nie uiścił wpisu, co skutkowało stosownym wezwaniem przez Sąd. Podano dalej, iż w dniu 24 listopada 2006 r. Sąd postanowieniem oddalił przedmiotowy wniosek. Przy doręczeniu tego postanowienia Sąd pouczył skarżącego m.in. o możliwości występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżący taki wniosek złożył wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2006 r. Sąd Wojewódzki odrzucił wniesioną przez A. A. skargę i umorzył postępowanie z jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na pouczenie zawarte w powyższym postanowieniu złożył w dniu 29 grudnia 2006 r. wniosek, w którym to podtrzymał swój dotychczasowy wniosek w zakresie przyznania mu prawa pomocy. Kontyunuując wywody skargi kasacyjnej podano, iż WSA uwzględnił wskazany wniosek zwalniając skarżącego od kosztów sądowych jaki i ustanawiając adwokata z urzędu. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał przy tym, że skarżący do czasu ustanowienia aktualnego pełnomocnika z urzędu, nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Podniesiono, iż niezrozumiałym jest dlaczego Sąd pouczył A. A. o możliwości uzyskania prawa pomocy dopiero przy doręczeniu mu postanowienia w przedmiocie oddalenia jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadnym bowiem było pouczyć skarżącego o takiej możliwości właśnie w momencie wzywania go do uiszczenia wpisu. Podano dalej, iż w przedmiotowej sprawie przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej zasadne, czego potwierdzeniem jest ostateczne jego udzielenie. Skarżący w swych pismach kierowanych do sądu, jak i do organów wskazywał wielokrotnie na swoją dramatyczną sytuację materialną, podając w każdym piśmie, iż jest bezdomny oraz że wskazywany adres jest tylko adresem do korespondencji. Jest to szczególna okoliczność, która powinna skutkować niezwłocznym pouczeniem skarżącego w powyżej przywoływanym przedmiocie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie pierwszym i przekazanie tejże skargi do merytorycznego
Sygn. akt I OSK 786/07 rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi nie został pouczony o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero przy doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 24 listopada 2006 r. o oddaleniu wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, skarżący został poinformowany o takiej możliwości. Wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie skarżący po otrzymaniu odpisu postanowienia z dnia 15 grudnia 2006 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu i umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy we wcześniej przywoływanym zakresie. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W takiej sytuacji, gdy skarga została odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu, a następnie przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego należy uznać, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi (punkt pierwszy postanowienia) z dnia 15 grudnia 2006 r., przy braku wcześniejszego pouczenia o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy jest wadliwe. Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, stosownie do przepisu art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr
Sygn. akt I OSK 786/07 153, poz. 1270 ze zm.). Do takich wskazówek należy w szczególności informacja o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy z kierowanych przez skarżącego do sądu pism wynika, iż strona jest nieporadna oraz że znajduje się w złej sytuacji materialnej.
Z tego powodu nieudzielenie A. A. w przedmiotowej sprawie wskazówki co do możliwości ubiegania się o prawo pomocy stanowi naruszenie art. 6 p.p.s.a, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).