Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 39/09 odrzucił skargę T. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej we W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia skarga T. I. podlegała opłacie stałej w wysokości 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). Niniejsza skarga została sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika, adwokat P. L. Przy wniesieniu skarga ta nie została należycie opłacona, wobec tego podlegała odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła T. I., reprezentowana przez adwokata P. L., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. wobec zaniechania wezwania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy, tj. T. I. Wada skutkująca nieważnością postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 2 in fine P.p.s.a.;
- 2. art. 183 § 2 pkt 2 i art. 49 P.p.s.a. wobec dopuszczenia do udziału w sprawie nienależycie umocowanego pełnomocnika skarżącej - skutkujące nieważnością postępowania;
- 3. art. 58 § 1 pkt 6 i § 2 i art. 49 P.p.s.a. polegające na niewezwaniu skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie pod rygorem odrzucenia, bądź uzupełnienia udzielonego pełnomocnictwa, albowiem na pełnomocnictwie znajduje się jedynie parafka, w sytuacji przyjęcia wadliwości umocowania pełnomocnika;
- 4. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przez przyjęcie do rozpoznania skargi, która powinna podlegać odrzuceniu, z racji wniesienia jej przez osobę nieposiadającą skutecznego pełnomocnictwa do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w imieniu skarżącej, wskazując, iż podpis pod pełnomocnictwem jest własnoręczny, albowiem umieszczono na nim wyłącznie parafkę;
- 5. naruszenie art. 6 P.p.s.a. poprzez nieudzielanie stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek i pouczeń co do prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa i złożonej skargi;
- 6. naruszenie art. 220 § 1 i 221 P.p.s.a. wobec uznania, iż sprawa podlega wpisowi stałemu i nie została należycie opłacona.
Uzasadniając stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty, jej autorka stwierdziła, że, osobiście sporządziła skargę, nakleiła na niej znaki sądowe, następnie tak opłaconą skargę nadała listem poleconym. Opłacenie skargi znakami sądowymi nie może skutkować odrzuceniem skargi, bowiem opłata uiszczona w formie znaków sądowych, trafia tak jak gotówkowa do budżetu państwa, gdyż sumy uzyskane ze sprzedaży znaków opłaty sadowej są dochodami budżetu (art. 221 § 2 P.p.s.a.).
W dalszej części skargi kasacyjnej adw. P. L. wskazała, iż zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącej, a otrzymał ją tylko pełnomocnik T. I. Pełnomocnik nie miał kontaktu ze skarżącą. Sam sporządził skargę do WSA we Wrocławiu, nie informując o tym mocodawczyni. Do wniesionej skargi dołączył pełnomocnictwo, na którym widniała parafa a nie czytelny podpis skarżącej. Takie pełnomocnictwo powinno wzbudzić wątpliwości Sądu, gdyż z dokumentu tego nie wnikało kto podpisał pełnomocnictwo i kto upoważnił pełnomocnika do działania w imieniu T. I. Sąd powinien zatem - tak jak tego oczekiwała adw. P. L. - wezwać stronę do osobistego podpisania skargi lub do złożenia stosownego pełnomocnictwa, zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a.
Niedopełnienie tych czynności spowodowało dopuszczenie przez Sąd pełnomocnika, który nie był należycie umocowany do działania w imieniu strony. Sąd naruszył ponadto art. 6 P.p.s.a., gdyż nie pouczył skarżącej o przysługujących jej uprawnieniach. Uniemożliwił jej też należyte opłacenie skargi, do czego miałaby sposobność, gdyby została prawidłowo wezwana do podpisania skargi i do uiszczenia należnego od niej wpisu. Działania Sądu nacechowane były zbytnim rygoryzmem formalnym, podważającym zasadę prawa do sądu, tj. do kontroli aktu administracyjnego przez niezawisły sąd administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy na wstępie podkreślić, że sądy administracyjne działają na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie mogą wykraczać poza ustalone w tym akcie prawnym zasady postępowania sądowoadministracyjnego. Interpretacja przepisów nie może prowadzić do uchylenia lub zmiany wymogów ustawowych. Stosowanie zaś przez sąd środków przewidzianych przez ustawę w przypadku niedochowania tych warunków nie może zostać zakwalifikowane jako nadmierny formalizm i rygoryzm. Nieuprawnione jest przede wszystkim formułowanie takich zarzutów przez zawodowego pełnomocnika. Jego profesjonalna znajomość prawa powinna bowiem zapewnić dostateczną wiedzę także w omawianym zakresie oraz umożliwić spełnienie podstawowych wymogów formalnych przy wniesieniu skargi.
Przypomnieć ponadto należy, że zgodnie z art. 221 P.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone odrzuca się bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Prawidłowość tego przepisu oraz jego zgodność z Konstytucją RP potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz.322). Wskazana regulacja oznacza, że wpis od pism wnoszonych przez adwokatów lub radców prawnych, które podlegały opłacie stałej, winien być wniesiony bez wezwania wraz z pismem, które temu wpisowi podlegało. Innymi słowy w sprawach pism wnoszonych do sądu administracyjnego przez profesjonalnych pełnomocników istnieje z mocy samego prawa obowiązek jednoczesnego uiszczenia opłaty stałej pod wskazanym rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenia.
Stosowne do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skarg w sprawach dotyczących nieruchomości wynosi 200 zł. W myśl art. 219 § 2 P.p.s.a. opłatę sadową, którą jest między innymi wpis, uiszcza się gotówką w kasie właściwego sądu administracyjnego albo na jego rachunek bankowy.
W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona na decyzję SKO we Wrocławiu dotyczącą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a zatem podlegała opłacie stałej w wysokości 200 zł. Nie ulega także wątpliwości, że przedmiotowa skarga została wniesiona przez adwokat P. L., która wpisu w należnej wysokości i w wymagany sposób nie uiściła. Nieskuteczne i niewiarygodne są przy tym twierdzenia pełnomocnika strony, iż prawidłowo wywiązała się z omawianego obowiązku. Po pierwsze fakt naklejenia przez nią na skardze znaków opłaty sądowej, nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w aktach sprawy.
Ponadto nawet ewentualne wykorzystanie takich znaków nie zwalnia profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku uiszczenia w terminie opłaty sądowej w kasie lub na rachunek właściwego sądu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisy nie przewidują bowiem dopuszczalności uiszczenia należnych opłat sądowych w formie znaków opłaty sądowej. Z powyższych względów Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 221 P.p.s.a. i na podstawie tego przepisu skargę wniesioną przez adwokat P. L. odrzucił.
W tej sytuacji bezprzedmiotowe są twierdzenia autorki skargi kasacyjnej dotyczące kwestii braku jej właściwego umocowania do działania w imieniu T. I. oraz niepodjęcia przez Sąd działań zmierzających do wezwania pełnomocnika i samej skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie nowego pełnomocnictwa. Stosowanie rygoru przewidzianego w art. 221 P.p.s.a. nie jest bowiem uzależnione od tego czy strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, ale od tego czy pismo zostało wniesione przez adwokata czy radcę prawnego. Adwokaci i radcowie prawni zobowiązani są zatem do uiszczenia opłaty sądowej bez wezwania, bez względu na to, czy występują w swoim imieniu, czy w imieniu innych osób oraz czy legitymują się stosownym pełnomocnictwem (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 464/07).
Zauważyć ponadto należy, że do skargi wniesionej do WSA we Wrocławiu dołączone zostało pełnomocnictwo dla adw. P. L. upoważniające ją do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przez Sądem I instancji. Sam fakt, że dokument ten - podobnie jak pełnomocnictwo złożone w postępowaniu administracyjnym - opatrzone zostało jedynie parafą, a nie pełnym podpisem mocodawczyni, nie dowodzi, że w dniu wniesienia skargi adw. P. L. nie była pełnomocnikiem T. I. i że nie dokonała powyższej czynności jako pełnomocnik skarżącej. Obecne sugestie dotyczące braku w tym czasie stosownego umocowania są niewiarygodne i gołosłowne. Autorka skargi kasacyjnej nie podjęła nawet próby wykazania, że posłużyła się dokumentem poświadczającym nieprawdę oraz że do wniesionej przez siebie skargi jako dowód udzielonego jej przez T. I. umocowania dołączyła pełnomocnictwo podpisane przez inną osobę niż skarżąca.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną uzasadnionych podstaw i stwierdzając, że zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.