Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 745/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, uznając, iż została ona złożona z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 12 maja 2014 r. Skarżący skargę na ww. decyzję złożył w dniu 12 czerwca 2014 r. bezpośrednio w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.").
W dniu 21 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożyła - bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Jednocześnie w dniu 4 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2014 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 w zw. z art. 53 § 1 i art. 87 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przedwczesne odrzucenie skargi wobec braku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pełnomocnik po wyznaczeniu jej przez Okręgową Radę Adwokacką w P. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego, zapoznała się z aktami sprawy i uznała, że skarga złożona osobiście przez skarżącego została wniesiona z uchybieniem terminu. Wobec tego pełnomocnik – po uzyskaniu wyjaśnień strony – złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 28 sierpnia 2014 r. pełnomocnikowi doręczony został odpis postanowienia o odrzuceniu skargi, które wydane zostało przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Stąd zaskarżone postanowienie jest przedwczesne. Zdaniem pełnomocnika nie ulega wątpliwości, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został rozpoznany, a dopiero rozpoznanie tego wniosku i to w postaci prawomocnego postanowienia oznacza, iż termin ten nie został przywrócony, co stanowić może podstawę orzeczenia Sądu dokonującego oceny dopuszczalności skargi. Pełnomocnik powołując się na okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu i wskazując na powyższe wywody, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 745/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżone postanowienie z dnia 21 sierpnia 2014 r. jest prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego (w tym przypadku skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi) wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a Sąd błędnie uznał, że uchybiła terminowi, to powinna wnieść skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek o przywrócenie terminu jest natomiast właściwym środkiem prawnym w sytuacji, w której strona nie neguje, że uchybiła terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Oznacza to, że kwestia przywrócenia terminu może być przedmiotem oceny Sądu I instancji dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest bezskuteczna na skutek upływu terminu.
Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania odmiennych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna oparta jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu na wniosku przeciwnym - że do uchybienia terminu doszło.
Konfrontując powyższe stanowisko z zarzutami i twierdzeniami skargi kasacyjnej uznać należy po pierwsze, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 53 § 1 P.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo zastosował powołany przepis, uznając, że skarga P. M. została złożona z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w tym przepisie prawa. Ustalenia tego nie kwestionuje nawet skarga kasacyjna, w której wprost wskazano, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu rzeczywiście doszło. Wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia powoduje obligatoryjne odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z kolei okoliczności w jakich doszło do uchybienia terminu mogą co najwyżej stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W pełni dopuszczalne jest zatem rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi już po odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt II SA/Po 745/14 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Po drugie zauważyć należy, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1827/13; Lex nr 422065, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, 382). Stąd powołanie w zarzutach skargi kasacyjnej art. 58 i art. 87 P.p.s.a. bez wskazania konkretnych paragrafów i ustępów powoduje wadliwość tego zarzutu uniemożliwiającą dokonanie jego oceny. Wypada jedynie dodać, że art. 87 P.p.s.a. w ogóle nie był stosowany przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił ją. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne.