Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wymierzył Dyrektorowi Centrum Likwidacji Szkód Oddziału Okręgowego [...] S.A. w S. grzywnę w wysokości 300 zł za nieprzekazanie w terminie skargi Stowarzyszenia "[...]" wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Tym samym postanowieniem zasądzono na rzecz Stowarzyszenia "[...]" zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w dniu 27.08.2007 r. Stowarzyszenie "[...]" zwróciło się z wnioskiem o wymierzenie Dyrektorowi Centrum Likwidacji Szkód Oddziału Okręgowego [...] S.A. w S. za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność tego organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Do wniosku załączone było pismo Dyrektora, w którym podkreślił on, iż [...] S.A. jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie jest organem administracji publicznej, na którego bezczynność służy skarga w trybie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż istotnie [...] S.A. nie jest organem administracji publicznej, jednakże stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Sąd Instancji podkreślił, iż niezależnie od tego, czy podmiot zobowiązany przekazał żądaną informację czy też odmówił jej udzielenia oraz niezależnie od przyczyny odmowy, w sytuacji gdy wnioskodawca wnosi skargę na działanie bądź bezczynność takiego podmiotu, jego obowiązkiem jest – stosownie do art. 54 § 2 P.p.s.a. – przesłanie skargi do sądu wraz z odpowiedzią i materiałami dotyczącymi wniosku. Podmiot, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę, nie jest właściwy do jej oceny, gdyż należy ona wyłącznie do sądu administracyjnego. Dyrektor Centrum Likwidacji Szkód Oddziału Okręgowego [...] S.A. w S. nie przekazał sądowi skargi Stowarzyszenia "[...]", co uzasadniało, zdaniem Sądu, wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł [...] S.A. w W., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i odrzucenia wniosku o ukaranie grzywną lub jego oddalenia, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- 1) naruszenie prawa materialnego – art.
- 61. ust. 1 Konstytucji RP, przez pominięcie tego przepisu i przyjęcie, że w odniesieniu do [...] S.A. przysługuje prawo uzyskiwania informacji dotyczących [...] S.A. pomimo, że podmiot ten nie jest organem władzy publicznej ani innym organem sprawującym w imieniu organów państwowych funkcję publiczną Inie wykonuje zadań publicznych oraz jednocześnie nie gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa,
- 2) naruszenie prawa materialnego – przepisu art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. ochronie konkurencji i konsumentów, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że ustawa ma zastosowanie do skarżącego jako przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w formie spółki akcyjnej, w sytuacji gdy [...] S.A. nie gospodaruje mieniem Skarbu Państwa, jako że akcje [...] S.A. należące do Skarbu Państwa nie mogą być traktowane jako mienie publiczne, którym [...] S.A. gospodaruje,
- 3) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – art. 52 § 4, art. 54 § 1, art. 55 § 1 i 2 P.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez przyjęcie, że podlega rozpoznaniu i zasadny jest wniosek Stowarzyszenia o ukaranie grzywną Dyrektora Centrum Likwidacji Szkód Oddziału Okręgowego [...] S.A. w S., jednostki organizacyjnej [...] S.A. nie będącej zresztą organem Spółki, z powodu nieprzekazania do Sądu przesłanej przez Stowarzyszenie skargi na bezczynność,
- 4) naruszenie prawa procesowego – art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 tej ustawy przez przyjęcie, że droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie wynikłej z żądania przez Stowarzyszenie udzielenia określonych informacji przez Dyrektora Centrum Likwidacji Szkód oraz art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 32 tej ustawy przez przyjęcie, że stroną w postępowaniu jest Dyrektor Centrum Likwidacji Szkód w S. lub też Dyrektor Oddziału Okręgowego w S. jako dyrektorzy jednostek organizacyjnych [...] S.A., w sytuacji gdy stroną postępowania może być wyłącznie [...] S.A. gdyż terenowe jednostki wewnętrzne struktury organizacyjnej Spółki ani ich kierownicy nie mają zdolności sądowej ani nie są organami Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt I OZ 22/08 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie z zażalenia Prokuratora Krajowego z uwagi na fakt, iż pismem z dnia 14 stycznia 2008 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się do tego Sądu z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest pismem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a., od którego pobiera się wpis sądowy oraz czy od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., służy stronie skarga kasacyjna, czy zażalenie. Sprawa ta została przedstawiona do rozpoznania rozszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego pod sygn. akt II FPS 1/08.
Ponadto w dniu 24 stycznia 2008 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały celem wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie poprzez rozstrzygnięcie zagadnienia jaki środek odwoławczy przysługuje od wydanego na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o wymierzeniu organowi administracji grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Wniosek ten przedstawiony został do rozpoznania składowi siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprawa o sygn. akt II FPS 2/08. O rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości prawnych zwrócił się także z odrębnym wnioskiem Rzecznik Praw Obywatelskich. Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od wyniku powyższych postępowań i na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 zawiesił postępowanie w sprawie.
W dniu 7 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wydał uchwałę w sprawie o sygn. akt II FPS 1/08, w której uznał, iż wniosek o jakim mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, zaś od postanowienia wydanego na skutek tego wniosku służy stronie zażalenie, a nie skarga kasacyjna. W tym samym dniu wydane zostało postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt II FPS 2/08. Tym samym ustała przyczyna, dla której zawieszone zostało postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1 sentencji na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Rozpoznając po podjęciu zawieszonego postępowania skargę kasacyjną [...] S.A. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: środek zaskarżenia wniesiony w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie [...] S.A. złożył od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w przedmiocie ukarania grzywną, na podstawie art. 55 P.p.s.a., skargę kasacyjną a nie zażalenie. Pismo podmiotu, skarżące rozstrzygnięcie Sądu I instancji o ukaraniu grzywną, zostało wniesione w terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej. Niemniej jednak biorąc pod uwagę, że przy doręczeniu postanowienia w tym przedmiocie [...] S.A. został pouczony przez Sąd o możliwości złożenia od postanowienia w tym przedmiocie skargi kasacyjnej, a nie zażalenia i w terminie ustawowym wyznaczonym do jej złożenia wystąpił z tym środkiem zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił pomimo przekroczenia przez stronę siedmiodniowego terminu do jego zaskarżenia, rozpoznać je merytorycznie.
Oceniając wniesiony środek zaskarżenia Sąd odwoławczy uznał, iż pozbawiony jest on uzasadnionych podstaw.
Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.. Z brzmienia przepisu wynika, iż sam fakt niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi w wyznaczonym terminie uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny.
Wprawdzie w przedmiotowej sprawie zasadnie podniesione zostało, iż [...] S.A. nie jest organem administracji publicznej, jednakże – jak podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny – [...] S.A. stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia takiej informacji, z zachowaniem wszelkich ustawowych wyłączeń, które wynikają przepisów powołanej ustawy. Zasadnym było stanowisko Sądu I instancji, który uznał, iż [...] S.A. zobowiązany był do przekazania skargi Stowarzyszenia na bezczynność tego podmiotu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Ocena zasadności tej skargi nie leżała bowiem w kompetencji [...] S.A. i mogła być dokonana jedynie przez właściwy sąd administracyjny. Obowiązek wynikający z art. 54 § 2 P.p.s.a. obciążał Zakład niezależnie od dopuszczalności zaskarżenia w drodze postępowania sądowoadministracyjnego odmowy udzielenia informacji publicznej przez ten podmiot.
Nieuzasadnionym było działanie Dyrektora Centrum Likwidacji Szkód Oddziału Okręgowego [...] S.A. w S., który zwrócił Stowarzyszeniu wniesioną skargę. Podmiot ten winien był ją przekazać w terminie trzydziestu dni właściwemu sądowi administracyjnemu, jednakże nie uczynił tego, co dawało podstawę do wymierzenia mu grzywny w o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. Stwierdzić zatem należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie orzekł o ukaraniu [...] S.A. grzywną za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność tego podmiotu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.