Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2307/13 oddalił skargę A. M. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie ustanowienia na rzecz A. M. użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. nr [...], stanowiącego obecnie działki nr [...].
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że zgodnie z zaświadczeniem Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 8 września 1948 r. nieruchomość oznaczona hip. nr [...] uregulowana była wpisem jawnym na S. M. i K. M. w równych częściach niepodzielnie.
Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1958 r. odmówiło S. M. i K. M. przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2001 r. stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1958 r.
Następnie organ I instancji ustalił na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów, że A. M. jest spadkobiercą S. M. i K. M. W związku z tym był uprawniony do popierania wniosku w przedmiotowej sprawie. W dalszej części organ ustalił, że w skład dawnej działki hip. nr [...] obecnie wchodzą działki nr 18/2, 18/4 i 13. Działka nr 18/2 znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" oraz osób fizycznych, działka o nr 18/4 znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Natomiast działka nr 13 jest drogą publiczną (ul. [...]).
W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent m. st. Warszawy uznał, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz podmiotów trzecich stanowi negatywną przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku dekretowego. Ponadto grunt przeznaczony pod drogę publiczną nie może stanowić własności innego podmiotu poza Skarbem Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela przyjęty przez organ I instancji stan faktyczny sprawy. Zgadza się również z oceną prawną dokonaną przez Prezydenta m. st. Warszawy. Wskazał nadto, że przekazanie gruntów, przejętych w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w użytkowanie wieczyste innym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Organ wskazał, że stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając jednocześnie, że decyzja organu I instancji nie jest obarczona naruszeniem przepisów prawa procesowego uznało odwołanie za niezasadne.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. M. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.
Sąd wskazał, że przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. formułuje dwie przesłanki, których spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Są to: złożenie w ustawowym terminie wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Powyższe nie oznacza jednak, w ocenie Sądu, że spełnienie tych warunków prowadzić będzie w każdym przypadku do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można bowiem dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy system prawa.
Należy mieć na uwadze, że od czasu wejścia w życie dekretu uchwalane były inne uregulowania prawne, tj. ustawowa regulacja instytucji użytkowania wieczystego zawarta w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 232 i n. k.c.), a także przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Taki stan prawny powoduje w wielu przypadkach dotyczących gruntów objętych dekretem, kolizję uprawnień różnych podmiotów do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego samego gruntu.
W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem sporna nieruchomość, jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego, oddana została w użytkowanie wieczyste innym podmiotom. Częściowo stała się drogą publiczną. Skoro zatem na spornej nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, to właściciel tej nieruchomości nie może, z uwagi na zakres uprawnień istniejącego użytkownika wieczystego, dysponować nią na rzecz innych podmiotów. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 240 k.c., jest sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej. Tak więc istniejące już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia), nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja o ustanowieniu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, byłaby bowiem z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nieważna już z chwilą jej wydania, jako niewykonalna.
Tym samym Sąd podzielił stanowisko organów zaprezentowane w niniejszej sprawie, iż oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje żadne prawo.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 4 dekretu Sąd zauważył, iż poza zakresem przedmiotowym tej sprawy pozostają roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zamiennej lub odszkodowanie. Rozpoznając wniosek z art. 7 ust. 2 dekretu organy nie mogą wypowiadać się w kwestii przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości zamiennej, ponieważ stanowi to odrębną sprawę, rozstrzyganą po złożeniu przez uprawnione osoby stosownego wniosku.
Nie można też, zdaniem Sądu, podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego. Kwestia ewentualnych podziałów geodezyjnych w celu zaspokojenia żądania skarżącego nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż nie zmieni to faktu oddania przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste. Natomiast odnosząc się do przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ i wpływu tej przewlekłości na podjęte rozstrzygnięcie Sąd zauważył, że skarga na przewlekłe prowadzenie sprawy została prawomocnie oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto, organ rozstrzyga w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny, ma więc obowiązek uwzględnić ewentualne zmiany zachodzące w toku postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. M., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
- 1. naruszenie prawa materialnego – art. 7 ust. 2 i ust. 4 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 278) poprzez niewłaściwą wykładnię ust. 2 tego przepisu sprowadzającą się do uznania, że odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego może nastąpić - przy powołaniu się na ten przepis - także w innych sytuacjach niż niemożność pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z planistycznym przeznaczeniem gruntu, a także naruszenie ust. 4 wymienionego wcześniej przez przyjęcie, że kwestia ewentualnego zaoferowania dotychczasowemu właścicielowi działki zamiennej to jest odrębna i przyszła sprawa wymagająca odrębnego wniosku osoby uprawnionej, wprowadzenia nieznanej temu przepisowi przyczyny odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego oraz niezastosowanie ust. 4 tego przepisu poprzez brak zaoferowania skarżącemu nieruchomości zamiennej;
- 2. naruszenie prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.sa., poprzez odmowę jego zastosowania, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując m. in. niewłaściwej wykładni przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy niewłaściwie oceniło zebrany w sprawie materiał oraz to, że mimo wieloletniego, nadmiernie przewlekłego postępowania organa administracji nie załatwiały sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami wyrażonymi w art. 7, 8 i 12 k.p.a.,
- - art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, co z kolei było wynikiem błędnego przyjęcia, iż decyzje organów obu instancji nie zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów.
W związku z tymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, z uwagi na treść art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, bezwzględnie należało uznać pierwszeństwo byłego właściciela (lub jego następców) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego, w następnej dopiero kolejności rozważać prawa i roszczenia do tego gruntu, wynikające z innych regulacji prawnych, np. w ustawie o gospodarce nieruchomościami, czy w kodeksie cywilnym.
Skarżący zauważył ponadto, że skoro decyzja nadzorcza w tej sprawie wydana została już w czasie, gdy grunt należący w przeszłości do poprzedników prawnych skarżącego został oddany w użytkowanie wieczyste osobom trzecim i to stworzyło - jak się teraz twierdzi - nieodwracalne skutki prawne, to należało orzec w trybie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. i stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, a nie stwierdzać jej nieważności.
Wskazano również, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość tylko w znikomej części została zabudowana bądź przeznaczona pod ulicę. Dokonując zatem prawidłowego podziału nieruchomości na część zabudowaną i na część wolną od takiej zabudowy można by - w przekonaniu strony skarżącej - wyodrębnić działkę gruntu, którą oddanoby skarżącemu. Skoro zatem organ administracji zadysponował spornym gruntem, do którego zostały zgłoszone roszczenia byłych jego właścicieli, powinien ponieść z tego tytułu negatywne konsekwencje prawne, związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą za wcześniejsze rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.
Natomiast w sytuacji, w której istotnie należałoby przyjąć, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem z uwagi na pozostawanie gruntu w użytkowaniu wieczystym innych osób, organ był obowiązany, w myśl art. 7 ust. 4 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy do zaoferowania skarżącemu - na tych samych warunkach, dzierżawy wieczystej gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawa zabudowy na takim gruncie, bądź też wskazania dlaczego dyspozycja tego przepisu nie może zostać przez organ wypełniona. Nie można więc się zgodzić z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że jest to odrębna sprawa i wymaga odrębnego wniosku.
Co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, skarżący kasacyjnie podniósł, że organa obu instancji przyjmując, iż oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste skarżącemu jest niemożliwe z uwagi na to, że grunt ten obecnie jest w użytkowaniu wieczystym innych osób nie dostrzegły, iż w zakresie tego użytkowania wieczystego innych osób (spółdzielni mieszkaniowej) zachodziły zmiany i to zmiany, które miały miejsce w trakcie toczącego się postępowania (z wniosku skarżącego) dotyczącego prawidłowości nabycia nieruchomości najpierw przez Skarb Państwa, a później przez miasto Warszawę. I tak np. wyodrębnienie się Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" miało miejsce po tym jak skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej jego poprzednikom prawnym oddania gruntu w wieczystą dzierżawę. Takie zachowanie organu administracji pozostaje w sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 34 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Powyższe okoliczności Sąd tymczasem uznał za nieistotne ograniczając się do stwierdzenia, że skoro skarga na bezczynność (wniesiona wcześniej przez skarżącego) nie została uwzględniona, to nie można uznać, aby przewlekłość postępowania miała wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie dostrzegł przy tym, że skargą na bezczynność skarżący kwestionował nie całość kilkunastoletniego postępowania, lecz tylko jego fragment odnoszący się do zawieszenia postępowania i odmowy jego podjęcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 8 kwietnia 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W sytuacji podniesienia w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w pierwszej kolejności ocenie podlegają zarzuty procesowe. Zarzucając naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 7, 8 i 12 k.p.a. autor skargi kasacyjnej dowodzi, że przy ocenie wniosku dekretowego należało uwzględnić długotrwałość postępowania i zmiany, jakie zachodziły w zakresie użytkowania wieczystego w toku tego postępowania, a ponadto podnosi, że decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia dekretowego jest błędna (skoro zachodziły nieodwracalne skutki prawne, to powinna stwierdzać wydanie orzeczenia dekretowego z naruszeniem prawa). Stwierdzić zatem należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2001 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia dekretowego z dnia [...] sierpnia 1958 r. jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym, nie jest przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, a wręcz ocena tej decyzji jest w tym postępowaniu niedopuszczalna.
Rację ma skarżący kasacyjnie, że postępowanie o ustanowienie użytkowania wieczystego było długotrwałe, ale również i ocena przyczyn długotrwałości tego postępowania pozostaje poza oceną Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Ustawodawca przewidział bowiem w kodeksie postępowania administracyjnego środki prawne, z których może skorzystać strona w sytuacji, gdy postępowanie prowadzone jest przewlekle lub organ jest bezczynny. Wydając decyzję w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu jej podejmowania, nie zaś w dniu złożenia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego lub wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego, czy też w dniu gdy stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia dekretowego. Z tych względów zarzuty procesowe nie mogły być uznane za zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia norm prawa materialnego - art.7 ust.2 i ust.4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, skuteczne prawnie rozdysponowanie przedmiotowym gruntem na rzecz osób trzecich może być podstawą odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela nieruchomości warszawskiej lub jego następcy prawnego. Takie też stanowisko wyrażał już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 19 maja 2015 r., sygn. I OSK 2315/13; z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2251/15 i sygn. I OSK 2576/13; z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2559/13,pub.www.nsa.gov.pl) Przedstawiony kierunek orzeczniczy znalazł potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, która została wprawdzie podjęta w innej rodzajowo sprawie niż rozpatrywana w tym postępowaniu, to jednak zasadniczy problem prawny wymagający oceny jest podobny.
Chodzi bowiem o to, że rozstrzygając o zasadności wniosku dekretowego należy rozważyć, czy stan prawny gruntu oraz znajdującego się na nim budynku, pozwala na wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego oraz umożliwia jej wykonanie poprzez określenie warunków zawarcia umowy, o której mowa w art. 7 ust. 3 dekretu (np. w zakresie warunków sprzedaży budynku znajdującego się na nieruchomości objętej działaniem dekretu) zwłaszcza, że decyzja trwale niewykonalna w dniu jej wydania obarczona jest wadą, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Rozpoznając wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego organ administracji musi mieć na względzie zarówno treść art.7 ust. 2 i 3 dekretu warszawskiego, jak też obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art.29 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się okres użytkowania wieczystego zależnie od celu, na który nieruchomość gruntowa zostaje oddana w użytkowanie wieczyste, oraz określa się sposób korzystania z nieruchomości, stosownie do art. 236 i art. 239 Kodeksu cywilnego. Wedle zaś art.31 tej ustawy oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. W sytuacji, gdy zabudowana nieruchomość jest już oddana w użytkowanie wieczyste organ właściwy do ustanowienia użytkowania wieczystego nie może zastosować wskazanych regulacji, gdyż naruszałoby to prawa użytkownika wieczystego i czyniłoby podjętą decyzję niewykonalną i wydaną z naruszeniem wskazanych przepisów.
Ponadto sąd wieczystoksięgowy nie mógłby w tej sytuacji dokonać stosownego wpisu do księgi wieczystej. Słusznie także wskazał Sąd pierwszej instancji, że rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w trybie art.240 kodeksu cywilnego jest sprawą cywilną i nie podlega rozpoznaniu przez organ administracji publicznej.
Wymaga podkreślenia, że art.7 ust.2 dekretu stanowi element obowiązującego systemu prawa i nie może funkcjonować poza tym systemem. Dopóki zatem w obrocie pozostaje umowa cywilna o ustanowieniu użytkowania wieczystego bądź również ostateczna decyzja w tym przedmiocie, nie ma możliwości oddania przedmiotowego gruntu następcom prawnym przedwojennych właścicieli.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art.7 ust.4 dekretu poprzez brak zaoferowania skarżącemu nieruchomości zamiennej.
Trzeba wskazać, że art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) stanowił, iż z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu. Ustawa ta, co wynika z jej przepisów uchylających, nie uchyliła dekretu, pozostaje on bowiem w mocy, ale wygasiła niektóre roszczenia w nim przewidziane, m.in. w art. 7 ust. 4 (który dotyczy przyznania nieruchomości zamiennej). Takie unormowania oznaczają więc, że rozpoznając po dniu wejścia w życie tej ustawy wnioski dekretowe, złożone przez poprzednich właścicieli nieruchomości warszawskich, organy nie miały obowiązku stosować art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu. Wprawdzie w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 1985 r. mowa o wygaszeniu prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4, to jednak trzeba uwzględnić, że w art.7 ust.4 dekretu mowa wyłącznie o nieruchomości zamiennej.
Potwierdziły to regulacje zawarte w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Według art. 214 ust. 1 tej ustawy poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu wygasły na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, jeśli złożyli oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość.
Z kolei ust. 2 tego artykułu stanowi, iż zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba osób nie przekracza 20 oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. Zatem ustawa o gospodarce nieruchomościami potwierdziła wygaśnięcie roszczeń przewidzianych w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu jednak przewidziała, że w przypadkach przewidzianych w art. 214 ust. 1 i 2 mogą być prowadzone sprawy o zwrot nieruchomości warszawskich, jeżeli nieruchomości te dają się zakwalifikować do wskazanych w tych przepisach warunków.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.