Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 911/10, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. E. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi.
W związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 września 2010 r. wzywającym skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 złotych skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zarządzeniem Prezesa Sądu z dnia 17 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wezwany został do wykonania zarządzenia z dnia 1 września 2010 r., wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 złotych. Pismem z dnia 4 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi do czasu odesłania pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi wyznaczonemu z urzędu. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek o przedłużenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W dniu 14 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Odrzucając skargę powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że skarżący w zakreślonym zarządzeniem terminie, który upłynął dnia 2 lutego 2011 r., nie uiścił należnego wpisu od skargi, a termin ten nie został skarżącemu przedłużony. Podkreślono również, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez pełnomocnika skarżącego z przekroczeniem terminu wyznaczonego na uiszczenie wpisu.
Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę kasacyjną (błędnie nazwaną zażaleniem) złożył E. Z., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 36 pkt 1 i art. 37 w zw. z art. 82 P.p.s.a. przez błędne obliczenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący nie kwestionuje daty doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, tj. dnia 26 stycznia 2011 r. jednak w tym czasie pełnomocnik wyznaczony z urzędu nie mógł podjąć działań, gdyż nie posiadał stosownego umocowania. W dniu upływu terminu (2 lutego 2011 r.) przesyłka wraz z pełnomocnictwem znajdowała się jeszcze w Iławie - powróciła 8 lutego 2011 r. Natomiast 14 lutego 2011 r. pełnomocnik złożył w biurze podawczym Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem termin siedmiodniowy, który biegł od chwili doręczenia pisma pełnomocnikowi, w rozumieniu art. 36 i 37 P.p.s.a., został zachowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.
Zasadą jest - stosownie do dyspozycji art. 230 § 2 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. pobieranie od skargi wpisu, a w sytuacji, gdy nie zostanie on uiszczony - mimo wezwania - odrzucenie skargi przez sąd i niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie. Zasada ta jednak doznaje pewnego ograniczenia - co nie zostało uwzględnione w kwestionowanym orzeczeniu - w przypadku, gdy strona zgłosi wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrzenie bowiem takiego wniosku - w oparciu o art. 246 P.p.s.a., warunkuje podjęcie dalszych czynności w sprawie. W przypadku, gdy sąd dojdzie do przekonania, że strona spełnia warunki do uzyskania prawa pomocy, nie zajdzie konieczność wzywania jej do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odrzucenia skargi w konsekwencji nie uiszczenia wpisu.
W niniejszej sprawie trudno więc uznać za prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który mimo nierozpoznania wniosku strony z dnia 14 lutego 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, odrzucił skargę. Takie rozstrzygnięcie jest bowiem przedwczesne i pozostaje w rażącej sprzeczności z powołanymi na wstępie przepisami. Strona skarżąca (przebywająca w Zakładzie Karnym) została tym samym pozbawiona możliwości obrony swych praw. Stało się tak, ponieważ sprawujący w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydając postanowienie w dniu 1 marca 2011 r. nie zbadał, czy skarżący na ten dzień spełnia, czy też nie spełnia, przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i bezzasadnie odrzucił skargę, podając jako przyczynę nieuiszczenie wpisu od wniesionej skargi. Dopiero wskutek ponowienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd podjął działania wydając w tym przedmiocie postanowienie z dnia 27 kwietnia 2011 r. o zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych w zakresie całkowitym.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest wadą, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., skutkującą nieważnością tego postępowania.
Okoliczność tę, której w skardze kasacyjnej nie podniesiono, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., uwzględnił z urzędu i z tego powodu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.