Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1[...] lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 655/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...]maja 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 4 ust. 2, 4, 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. 2005 r. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz uchwały Rady Miasta Wejherowa z dnia [...]kwietnia 200[...] r., Nr [...]w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowych zabudowanych na cele mieszkaniowe, stanowiących własność Gminy Miasta Wejherowa oraz ustalenia stopy oprocentowania za nieziszczoną cześć opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Prezydent Miasta Wejherowa przekształcił prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Wejherowie przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], której użytkownikami wieczystymi są J>K>, R.K. i t.K, każdy w udziale 1/3 części oraz ustalił opłatę z tytułu przekształcenia, udzielając 95% bonifikaty od opłaty w stosunku do udziałów należących do J.K. i R.K..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w dniu 1 grudnia 2000 r. J.K. i R.K. złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Sąd Rejonowy w Wejherowie postanowieniem z dnia 31 października 2001 r. wyraził zgodę na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługującego trzeciemu ze współwłaścicieli – T.K.. Podniósł, że nie udzielił bonifikaty T.K. z uwagi na niezłożenie przez niego wymaganego wniosku. Wskazał, że udzielenie bonifikaty odbywa się na podstawie powołanej wyżej uchwały Rady Miasta Wejherowa z dnia 1 kwietnia 200[...] r., która w § 2 ust. 4 uzależnia jej udzielenie od złożenia wniosku. Niedopuszczalne jest stosowanie bonifikaty z pominięciem spełnienia wymogów przewidzianych do jej uzyskania.
W ocenie organu I instancji postanowienie Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 31 października 2001 r. zastąpiło oświadczenie T.K. o wystąpieniu z wnioskiem o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Z treści postanowienia nie wynikało, że jest ono również wnioskiem o udzielenie bonifikaty. Niemożliwe też jest, aby na mocy decyzji w sprawie przekształcenia udział T.K. w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości stał się własnością R.K., gdy decyzja taka nie może rozstrzygać co do zmiany udziałów w nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji R.K. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej T.K., wskazując że decyzja była niewykonalna, a jej niewykonalność ma charakter trwały z powodu: niewykonania postanowienia Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 31 października 2001 r., nie przyznania bonifikaty T.K. pomimo złożonego pisma oraz przedstawienia istotnych faktów i dowodów w odwołaniu z dnia 16 listopada 200[...] r.
Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 13[...] § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 i art. 4 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz § 2 ust. 4 uchwały Rady Miasta Wejherowa z dnia [...]kwietnia 200[...] r., Nr [...]w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowych zabudowanych na cele mieszkaniowe, stanowiących własność Gminy Miasta Wejherowa oraz ustalenia stopy oprocentowania za nieziszczoną cześć opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że z § 2 ust. 4 ww. uchwały rady Miasta Wejherowa z dnia [...]1 kwietnia 200[...] r. wynika obowiązek wystąpienia z wnioskiem przez użytkownika wieczystego. T.K. nie wystosował wymaganego wniosku, a więc udzielenie bonifikaty w tej sytuacji nie mogło mieć miejsca.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję R.K. zarzucił niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nie przyznania T.K. bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podniósł, że T.K. w piśmie z dnia 15 lipca 2004 r. poinformował Urząd Miejski w Wejherowie, że nie nabył spadku po matce L.K.. Przedstawił ponadto okoliczności związane ze złożeniem do sądu wniosku o ujawnienie swych praw w księdze wieczystej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wyrokiem z dnia 1[...] lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 655/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2009 r. stwierdził, że w niniejszej sprawie organy obu instancji, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego, to jest przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. 2005 r. Nr 175, poz. 1459 ze zm. – dalej jako: ustawa).
Wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 zd. 1 ustawy osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W przypadku osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, z żądaniem przekształcenia występują wszyscy użytkownicy wieczyści. W razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego (art. 2 ustawy). Oznacza to, że w przypadku, gdy nieruchomość jest we współużytkowaniu kilku osób, wniosek muszą złożyć lub go poprzeć wszyscy współużytkownicy. Do prowadzenia postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność nie jest wystarczające złożenie wniosku tylko przez jednego lub niektórych spośród użytkowników wieczystych.
Artykuł 199 k.c. stanowi, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie, mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Skarżący R.K. oraz uczestnik postępowania J.K. uzyskali rozstrzygnięcie właściwego sądu powszechnego, które zastępowało wniosek trzeciego ze współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, to jest uczestnika postępowania T.K., o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 ustawy osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art.
- 5. Opłatę tę ustala się w decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, przy czym organ właściwy do wydania decyzji może udzielić bonifikaty od opłaty, o której mowa w ust. 1, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność: 1) Skarbu Państwa - na podstawie zarządzenia wojewody;
- 2) jednostek samorządu terytorialnego - na podstawie uchwały właściwej rady lub sejmiku.
Sąd I instancji uznał ponadto, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdowała uchwała Rady Miasta Wejherowa z dnia 1 kwietnia 200[...] r., Nr [...]w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowych zabudowanych na cele mieszkaniowe, stanowiących własność Gminy Miasta Wejherowa oraz ustalenia stopy oprocentowania za nieziszczoną cześć opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, która w § 2 ust. 4 stanowi, że bonifikaty udziela się na wniosek użytkownika wieczystego.
Podkreślił, iż wskazana uchwała wiązała organy obu instancji rozpatrujące przedmiotową sprawę. Brak było zatem podstaw do odmowy jej zastosowania. W wyniku prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych organy obu instancji słusznie uznały, że jeden z trzech współużytkowników przedmiotowej nieruchomości – uczestnik postępowania T.K. nie złożył wniosku o udzielnie bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Sąd wojewódzki dodał, że kwestie dotyczące kosztów sądowych poniesionych przez skarżącego w toku postępowania przed sądem powszechnym, jak również dotyczące postępowania spadkowego obejmującego nieruchomość należącą do skarżącego oraz uczestników postępowania, czy też związane z postępowaniem w przedmiocie ujawnienia wpisów w księdze wieczystej, wykraczają poza przedmiot postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną złożył R.K., wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania bonifikaty i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zw. z art. 2 tej ustawy, a także art. 199 oraz art. 209 Kodeksu cywilnego oraz § 2 ust. 4 uchwały nr [...]poprzez błędne przyjęcie że, wniosek współużytkownika wieczystego o przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego we współwłasność, zastąpiony prawomocnym orzeczeniem Sądu nie zawierał również wniosku o udzielenie bonifikaty w opłacie za powyższe przekształcenie, a także przyjęcie, że wniosek o udzielenie bonifikaty winien złożyć każdy ze współużytkowników z osobna;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja obarczona jest naruszeniami prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że trudno zakładać, aby osoba, która zwraca się z wnioskiem o przekształcenie użytkowania wieczystego we własność, nie skorzystała z prawnej możliwości, aby uzyskać wysoką bonifikatę w opłacie za takie przekształcenie. Również argumentując "z większego na mniejsze" można dojść do przekonania, że skoro Sąd rejonowy wydał postanowienie, które zastąpiło wniosek T. K. o przekształcenie, to postanowienie to obejmowało także wniosek o udzielenie bonifikaty.
Skarżący podkreślił również, iż zarówno w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jak i w uchwale Rady Miasta Wejherowa z dnia 1 kwietnia 200[...] r. brak jest mowy odnośnie tego, czy w przypadku przekształcenie współużytkowania wieczystego w prawo własności, wniosek o udzielenie bonifikaty musiał składać każdy ze współużytkowników w osobna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do postanowień art. 1[...]3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 1[...]3 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują i mogła być ona rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej wskazano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.
Skarżący kasacyjnie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt. 2 Ppsa zarzucił Sądowi i instancji naruszenie art. 151 Ppsa poprzez bezzasadne oddalenie jego skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja narusza art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr. 175, poz.1459 ze zm.).
Zgodnie z tym przepisem organ właściwy do wydania decyzji może udzielić bonifikaty od opłaty, o której mowa w ust. 1, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność:
- 1) Skarbu Państwa –za zgodą wojewody,
- 2) jednostek samorządu terytorialnego – za zgodą właściwej rady lub sejmiku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę R.K. nie naruszył wymienionego przepisu, albowiem skarżący decyzją Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 4 maja 2009r. Nr. [...]uzyskał bonifikatę od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podczas gdy bonifikata nie została udzielona jego bratu T.K..
Stosownie do art. 50 § 1 ustawy Ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skarg (§ 2).
Z cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto posiada interes prawny.
Prawo do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu prawnego lub czynności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem przysługuje zatem temu, kto wykaże swój interes prawny.
Oznacza to, że zaskarżony akt musi mieć związek ze sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego. Treścią interesu prawnego jest bowiem przyznanie podmiotowi wskazanemu przez przepis prawa konkretnego uprawnienia (korzyści) lub nałożenie na niego obowiązku, które można realizować w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechą tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu materialnego (Hanna Knysiak-Molczyk (w: Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym. Zakamycze 2004).
Istotę interesu prawnego stanowi jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę tego interesu.
Podmiot nieposiadający interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa nie może być stroną postępowania przed sądem administracyjnym, a złożona przez niego skarga podlega oddaleniu, bez potrzeby odnoszenia się przez sąd do zawartych w niej zarzutów.
Taka właśnie sytuacja, czego niestety nie dostrzegł Sąd I instancji, zaistniała w rozpoznawanej sprawie, w której skarżący R.K. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, w części w jakiej utrzymano nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa dotyczącą brata skarżącego T.K..
Skarżący nie posiada jednak interesu prawnego, o jakim mowa w art. 50 § 1 Ppsa.
Pojęcie interesu prawnego może być bowiem rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej, wynikająca z konkretnej normy prawa materialnego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy R.K. wnosząc skargę do sądu administracyjnego, nie działał we własnym interesie (jego uprawnienie do uzyskania bonifikaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostało w całości zrealizowane), lecz działał w imieniu brata T.K..
Nie posiadał przy tym stosownego pełnomocnictwa uprawniającego go do skutecznego dokonania tej czynności.
W tej sytuacji z uwagi na brak po stronie skarżącego interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, zaskarżony wyrok ostatecznie odpowiada prawu, co na podstawie art. 1[...]4 Ppsa skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.