Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 37/09,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 7 listopada 2008 r. do Izby Celnej w T. wpłynął wniosek pełnomocnika Z. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił przywrócenia terminu stwierdzając, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że okolicznością bezsporną jest, że w dniu 17 czerwca 2008 r. Z. S. odmówił odebrania ww. decyzji bezpośrednio od przedstawicieli Dyrektora Izby Celnej w T., pod swoim adresem zamieszkania.
Ponadto ze względu na charakter sprawy ww. decyzja została wysłana Z. S. w dniu 17 czerwca br., za pośrednictwem Poczty Polskiej. Zdaniem organu w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, o którym można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy organ administracji państwowej winien przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Natomiast nie do przyjęcia jest twierdzenie, że jedynym powodem, który uzasadnia fakt niezłożenia w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz braku możliwości osobistego prowadzenia swoich spraw pracowniczych była przewlekła choroba. Z oznaczeń na zwolnieniach lekarskich, które Z. S. przesłał do Izby Celnej przez okres swojej nieobecności w służbie, aż do momentu zwolnienia, tj. do dnia 17 września 2008 r. wynikało, że pacjent mógł chodzić. Należy więc uznać, że jego choroba nie stanowiła przeszkody do odebrania korespondencji, w tym również z urzędu pocztowego.
Co więcej w świetle orzecznictwa NSA adresat przesyłki nie jest jedyną osobą, która jest uprawniona do jej odbioru. Skoro w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, w myśl art. 43 K.p.a. do rąk dorosłego domownika, to uznać należy, że w przypadku awizowania przesyłki dorosły domownik uprawniony jest również do jej odbioru w urzędzie pocztowym. Ponadto jak wynika z zaświadczenia lekarskiego załączonego do złożonego wniosku, Z. S. jest pod opieką lekarską od października 2004 r. Dlatego też jeżeli choroba uniemożliwiała ww. prowadzenie swych spraw pracowniczych, to winien był wcześniej ustanowić pełnomocnika tym bardziej, iż w trakcie tego okresu otrzymywał korespondencję z Izby Celnej w T. w tej oraz innych sprawach ze stosunku służby. Z zaświadczenia lekarskiego wynika również, że stan zdrowia Z. S. pogorszył się na przełomie czerwca i lipca 2008 r. Organ stwierdził również, że skoro ww. mógł podjąć określone działanie, tj. umocować w dniu 2 października 2008 r. pełnomocnika do swej reprezentacji, to tym bardziej nic nie stało na przeszkodzie aby zrobił to z chwilą powzięcia wiadomości o próbie doręczenia decyzji zarówno bezpośrednio przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T., jak i za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Nie bez znaczenia jest okoliczność, że pełnomocnik funkcjonariusza wystąpił z przedmiotowym wnioskiem w dniu 4 listopada 2008 r. Zgodnie zaś z art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Gdyby więc nawet uznać, że przyczyna ustała w chwili otrzymania decyzji przez pełnomocnika Z. S. tj. w dniu 22 października, to wniosek winien być złożony najpóźniej do dnia 29 października 2008 r. W ocenie organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia Z. S. ze służby w Służbie Celnej został wniesiony z uchybieniem terminu ustawowego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
Na powyższe postanowienie Z. S. wniósł skargę, zarzucając naruszenie prawa, polegające na błędnej wykładni i zastosowaniu art. 58 i 59 K.p.a. w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o służbie celnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę na powyższe postanowienie stwierdził, że z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia wniosku z dnia 4 listopada 2008 r. wynika, że przyczyną uchybienia terminu jest przewlekła choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim, która uniemożliwiła skarżącemu złożenie tego wniosku w terminie ustawowym i osobiste prowadzenie swych spraw pracowniczych. Zdaniem Sądu zwolnienie lekarskie od pracy nie jest jednakże potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Kodeks postępowania administracyjnego wśród przesłanek przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji administracyjnej wymienia uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w dotrzymaniu terminu (art. 58 § 1 K.p.a.).
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu nadzwyczajnej przeszkody, nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. S., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w obu instancjach według norm przepisanych.
Przedmiotowemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.);
- b) art. 58 § 1 K.p.a.;
- c) art. 81 ust. 1 ustawy o służbie celnej;
przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu Z. S. podniósł, że w toku postępowania Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczająco wnikliwie i nie dość obiektywnie oceny całokształtu materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do oceny przedstawionych przez strony faktów i argumentów. WSA uznał za całkowicie wystarczającą kserokopię notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariuszy usiłujących rzekomo doręczyć skarżącemu decyzję o zwolnieniu go ze służby, przy czym na załączonej do materiału sprawy kopii notatki widnieje podpis jedynie jednego funkcjonariusza. Tego rodzaju notatka – zdaniem skarżącego – nie może służyć za miarodajny dowód w sprawie, gdyż nie spełnia warunków dowodu. Zaniechania w postępowaniu dowodowym wskazują na naruszenie między innymi art. 1, 3, 4, 57 i 58 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez niedokonanie kontroli legalności i zgodności z prawem działania strony przeciwnej.
Ponadto wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnieniem niepełnym, bowiem nie zawiera wszystkich określonych przepisami elementów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej alej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczone zostały przez zarzuty naruszenia art. 151, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., art. 58 § 1 K.p.a. oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, ze brak w niej jakiegokolwiek uzasadnienia zarzutów stawianych wobec zaskarżonego wyroku.
W zasadzie skarżący kwestionuje dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego. Nie wskazuje jednak żadnego przepisu prawa, który w ten sposób mógłby naruszyć Sąd Administracyjny. Co więcej kasator kwestionując jako dowód w sprawie notatkę służbową sporządzoną przez funkcjonariuszy w dniu 17 czerwca 2008 r. na okoliczność próby doręczenia skarżącemu decyzji o zwolnieniu ze służby nie wyjaśnia znaczenia takiej oceny dla sprawy, której przedmiotem była przecież odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania wobec nieuprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Na marginesie twierdzenie skarżącego, że owa notatka służbowa została podpisana tylko przez jednego funkcjonariusza pozostaje w sprzeczności z treścią tego dokumentu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zwraca uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dość wnikliwie rozważył stan zdrowia skarżącego. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnia jednak dlaczego stan zdrowia uniemożliwił mu złożenie dowołania w ustawowym terminie. Nie wskazuje też na żadne konkretne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do oceny przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Złożona skarga kasacyjna nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ustalić, w czym skarżący upatruje naruszenie przez Sąd pierwszej instancji wymienionych w niej przepisów, podczas gdy powinna ona spełniać określone wymogi, a przede wszystkim wykazać na czym polegały uchybienia, których dopuścił się Sąd Administracyjny oraz określić jaki byłby wynik sprawy, gdyby Sąd nie popełnił zarzucanych mu błędów.
W niniejszej sprawie skarżący zarzuca jednoczesne naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Tego rodzaju formułą skargi jest niedopuszczalna. Zastosowanie przez Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wyklucza możliwość równoczesnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stosował wyłącznie art. 151 P.p.s.a, co oznacza, że zarzut niewłaściwego zastosowania może zostać skierowany tylko wobec tego przepisu.
Sąd pierwszej instancji dokonał poprawnej wykładni art. 58 § 1 K.p.a. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, a ten nie został skutecznie zakwestionowany, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, że terminowe złożenie odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby, pomimo złożenia przez niego wymaganej staranności było niemożliwe na skutek okoliczności, których nie mógł przezwyciężyć. W toku całego postępowania, a także w skardze kasacyjnej skarżący nie przedstawił stosownej argumentacji, która uprawdopodobniałaby obiektywną niemożność zachowania terminu. Ogólnikowe twierdzenia skarżącego o jego przewlekłej chorobie nie mogą zostać uznane za wystarczającą argumentację dla wykazania braku winy w uchybieniu terminu.
Zupełnie niezrozumiałe jest powołanie w skardze kasacyjnej art. 81 ust. 1 ustawy o służbie celnej. Z godnie z tym przepisem w wypadku wydania decyzji m.in. o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, może on w terminie 14 dni złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołany przepis adresowany jest do funkcjonariusza celnego, a nie do Sądu Administracyjnego, który normy tej nie stosował, a tym samym nie mógł dokonać błędnej wykładni art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
Niemożliwe jest natomiast odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutu naruszenia art. 141 § 3 P.p.s.a., a to dlatego, że zarzut ten skarga kasacyjna kieruje do postanowienia, podczas gdy Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę wyrokiem a nadto także i ten zarzut, poza określeniem uzasadnienia jako niepełnego, szczątkowego, niezawierającego wszystkich określonych przepisami prawa elementów, nie został należycie uzasadniony.
Mając na uwadze powyższe rozwiązania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.