Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 194/13, oddalił skargę T. G. na odmowę wypłaty przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] potrąconej kwoty.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 20 lutego 2012 r. T. G. wystąpił do Wydziału Finansowego Komendy Wojewódzkiej Policji we [...] (KWP we [...]) o wyjaśnienie, "na jaką rzecz została potrącona w dniu 06.02.2012 r. kwota 8656,12 zł i dlaczego pieniądze z potrącenia zostały zatrzymane w depozycie".
W odpowiedzi, pismem z dnia 2 marca 2012 r. zastępca Głównego Księgowego – Naczelnika Wydziału Finansów KWP we [...] poinformował skarżącego, że potrącenia kwoty 8656,12 zł z przysługującego mu świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby w Policji dokonano na podstawie zajęcia wierzytelności [...] przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]. Po wyjaśnieniu stanu zaległości alimentacyjnych, które, jak ustalono, łącznie z opłatami wynoszą 7858,68 zł, kwota zaległości została w dniu 2 marca 2012 r. przekazana na konto Komornika, natomiast pozostała kwota 797,44 zł zostanie wypłacona skarżącemu w kasie KWP we [...].
Po uzyskaniu powyższej informacji skarżący złożył do Wydziału Kontroli KWP we [...] zażalenie, w którym domagał się zwrotu niesłusznie, jego zdaniem, potrąconej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lutego 2012 r., podnosząc że, w jego ocenie, potrącenia dokonano niezgodnie z prawem.
W odpowiedzi uzyskał wyjaśnienie z dnia 27 marca 2012 r., podpisane przez Głównego Księgowego Naczelnika Wydziału Finansów KWP we [...], w którym podano, że do Wydziału Finansów KWP we [...] wpłynęły dwa tytuły egzekucyjne od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]: jeden z dnia 24 stycznia 2012 r. dotyczący zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności z tytułu zasiłku chorobowego, sygn. akt [...] oraz drugi z dnia 26 stycznia 2012 r. dotyczący zajęcia wierzytelności, sygn. akt [...]. Podano, że potrącenia dokonano zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy o Policji i art. 87 Kodeksu Pracy. Powołano się też na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II PK 117/08, zgodnie z którym wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i odszkodowania za niezgodne prawem lub nieuzasadnione zwolnienie z pracy, podlegają również egzekucji (odmawia się tym należnościom ochrony).
Zgodnie z powyższym oraz otrzymanymi zajęciami (wynagrodzenia oraz wierzytelności) dokonano potrącenia z przysługującego skarżącemu świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby w Policji za okres 6 miesięcy w łącznej kwocie 8656,12 zł i przekazano ją do depozytu do czasu otrzymania wyjaśnienia co kwoty zaległości. W dniu 27 lutego 2012 r. uzyskano informację od Komornika, który nakazał zajęcie, oprócz bieżących alimentów, wierzytelności w wysokości 7218,15 zł na poczet zaległych alimentów. Następnie, zgodnie z nadesłanymi przez Komornika zajęciami wynagrodzenia i wierzytelności, organ dokonał w dniu 2 marca 2012 r. przelewu kwoty 7858,68 zł na konto Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...], a powstałą różnicę wypłacił skarżącemu w kasie KWP [...]. W tej sytuacji, zdaniem organu, potrącenie z tytułu zaległości alimentacyjnych z przysługującego skarżącemu świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby w Policji za okres 6 miesięcy było zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi, skarżący wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. o zwrot bezpodstawnie potrąconej w dniu 6 lutego 2012 r. kwoty 7858,68 zł z przyznanego mu świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na zajmowanym stanowisku przed zwolnieniem ze służby za okres 6 miesięcy.
W odpowiedzi Komendant Wojewódzki Policji we [...] pismem z dnia 4 maja 2012 r. podał, że żądanie w nim zawarte jest bezzasadne i nie może być spełnione. W piśmie tym przytoczył okoliczności powołane w ww. piśmie Głównego Księgowego Naczelnika Wydziału Finansów KWP we [...] z dnia 27 marca 2012 r. Ponadto dodał, że zajęcia dokonano na podstawie zajęcia komorniczego z 24 stycznia 2012 r. oraz z dnia 26 stycznia 2012 r. Wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności art. 883 i nast., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, co oznacza, że po doręczeniu wezwania przez komornika, zajęte środki pozostają do jego dyspozycji. Kwestia ich czasowego przekazania na rachunek depozytowy Komendy Wojewódzkiej Policji była czynnością techniczną wynikającą z konieczności dokonania uzgodnienia z Komornikiem stanu zaległości alimentacyjnych. Dysponentem tych środków był jednak Komornik.
W związku z tym, że ww. tytuły egzekucyjne obejmowały wynagrodzenie i wierzytelności, dokonano na poczet zajęcia potrącenia z przysługującego skarżącemu na mocy art. 42 ust. 5 ustawy o Policji świadczenia, gdyż nie korzysta ono z włączeń wymienionych w art. 829 k.p.c.
Po uzyskaniu powyższego wyjaśnienia skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z pozwem z dnia 2 lipca 2012 r. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Policji we [...] o zasądzenie na jego rzecz kwoty 7859 zł niesłusznie, jego zdaniem potrąconej z uposażenia na pokrycie zaległości z tytuły alimentów.
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] uznał się niewłaściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej sprawy i przekazał sprawę do rozpoznania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we [...]. Uznał bowiem, że dochodzenie przed sądem powszechnym żądania zgłoszonego w pozwie jest niedopuszczalne. Sprawa winna być załatwiona w trybie administracyjnym. Postanowienie to stało się prawomocne.
Po otrzymaniu powyższego postanowienia, Komendant Wojewódzki Policji we [...] skierował do skarżącego pismo z dnia 25 września 2012 r. nr [...], w którym przedstawił swoje stanowisko w sprawie. W piśmie tym organ powtórzył argumentację zawartą we wcześniejszych pismach z dnia 27 marca 2012 r. oraz z dnia 4 maja 2012 r.
Wyjaśnił ponadto, że skarżący jest funkcjonariuszem Policji pełniącym służbę w KP [...]. Rozkazem personalnym nr [...] z [...] lutego 2011 r. Komendanta Miejskiego Policji we [...] został on zwolniony ze służby. Po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby przez sąd administracyjny wyrokiem z 26 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 243/11, Komendant Miejski Policji we [...] na mocy rozkazu personalnego nr [...] z [...] stycznia 2012 r. przywrócił skarżącego do służby w Policji na równorzędne stanowisko z dniem 23 stycznia 2012 r. Jednocześnie w ww. rozkazie Komendant Miejski Policji we [...] określił uprawnienia skarżącego do świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby w Policji za okres 6 miesięcy, zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji.
Rozkazowi personalnemu nr [...] Komendanta Miejskiego Policji we [...] z [...] stycznia 2012 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rozkaz ten został przekazany do Wydziału Finansów KWP w dniu 25 stycznia 2012 r., gdzie przystąpiono do jego realizacji. W trakcie naliczania należności przysługujących skarżącemu stwierdzono, że jego wynagrodzenie jest zajęte przez komornika sądowego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z 5 lutego 2005 r., sygn. akt [...]. W dniu 27 stycznia 2012 r. od Komornika Sądu Rejonowego dla [...] wpłynęło noszące datę 24 stycznia 2012 r. zajęcie wynagrodzenia za pracę skarżącego dotyczące wynagrodzenia dłużnika, a w dniu 30 stycznia 2012 r. zajęcie tegoż Komornika obejmujące wierzytelności z tytułu należności wynikających z orzeczenia restytucji przyznanych przez sąd.
W zajęciu wynagrodzenia z 24 stycznia 2012 r. Komornik zobowiązał płatnika (tj. KWP we [...] m.in. do "przedstawienia w ciągu tygodnia zestawienia wynagrodzenia oraz innych dochodów dłużnika z ostatnich 3 miesięcy".
Organ wyjaśnił, że analizując treść zajęć komorniczych stwierdzono, że dotyczą one zarówno wynagrodzenia, jak i należności wynikającej z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Zajęcia obejmowały bowiem wynagrodzenie i wierzytelności (w tym wynikające z orzeczenia restytucji przyznanych przez Sąd dłużnikowi), a należności przysługujące skarżącemu nie korzystały z wyłączeń wymienionych w art. 829 k.p.c. Organ ponownie powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II PK 117/08. Wskazał, że świadczenie należne policjantowi na mocy art. 42 ust. 5 ustawy o Policji ma charakter wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i odszkodowania za niezgodne z prawem lub nieuzasadnione zwolnienie z pracy. Zatem posiłkowanie się cytowanym wyżej orzeczeniem SN jest, w ocenie organu, całkowicie uzasadnione.
KWP we [...] wskazał, że zajęciami z 24 i 26 stycznia 2012 r. Komornik zajmował 50% wynagrodzenia i wierzytelności wraz z opłatą stosunkową, nie więcej niż 60% wynagrodzenia lub wierzytelności. Wykonując, nakazany pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności, obowiązek informowania komornika o wynagrodzeniu i wszystkich innych dochodach dłużnika z ostatnich 3 miesięcy, Wydział Finansów niezwłocznie przekazał telefonicznie stosowną informację Komornikowi, a następnie dokonał potrącenia w wysokości 50% przyznanej skarżącemu wierzytelności wraz z opłatą stosunkową w wysokości 8%, co stanowi łączną kwotę 8656,12 zł. Następnie kwotę tę przekazał do depozytu bankowego do czasu otrzymania stosownego wyjaśnienia od Komornika. Wyjaśnienia wymagała kwestia wysokości kwoty należnej Komornikowi, gdyż zajęcie dotyczyło 50% wierzytelności, a w rozmowie telefonicznej uzyskano informację, że kwota ta wynosi 7218,15 zł, ale wymaga szczegółowego sprawdzenia i będzie potwierdzona pisemnie. W dniu 27 lutego 2012 r. wpłynęło pismo od Komornika, w którym nakazał zajęcie 7218,15 zł na poczet zaległych alimentów.
W związku z tym, zdaniem organu, zasadne było dokonanie zajęcia wierzytelności w kwotach wskazanych w dokumentach przesłanych przez Komornika. Organ podniósł także, że należności przysługujące skarżącemu w oparciu w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji podlegają egzekucji. W tej sytuacji organ uznał żądanie skarżącego za bezzasadne.
Organ podał również, że realizacja obowiązku rozpatrzenia sprawy roszczeń skarżącego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] w zakresie dotyczącym zwrotu potrąconych na mocy tytułów wykonawczych wierzytelności na poczet zaległości alimentacyjnych, następuje w drodze czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie, bądź odmowie wypłaty żądanej kwoty pieniężnej. Nie występują tu przesłanki do rozstrzygania sprawy decyzją administracyjną, z uwagi na brak podstaw prawnych.
Organ wskazał także, że odmowa dokonania zwrotu potrąconych na mocy wystawionych przez Komornika przy Sądzie Rejonowym dla [...] zajęć wynagrodzenia i wierzytelności, jest czynnością zaskarżalną do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z czym pouczył skarżącego, że od powyższego rozstrzygnięcia przysługuje skarżącemu prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a także pouczył o terminie i sposobie wniesienia tejże skargi.
Skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie KWP we [...] z dnia 25 września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 763/12, odrzucił skargę. Sąd ten uznał, że akt będący przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., który może być zaskarżony do sądu administracyjnego po uprzednim wyczerpaniu przez skarżącego środków odwoławczych służących skarżącemu w postępowaniu administracyjnym, a tym środkiem jest, zgodnie z art. 53 § 3 P.p.s.a., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Warunku tego przed wniesieniem skargi do Sądu skarżący nie spełnił. Postanowienie to stało się prawomocne.
W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia prawa wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. organ poinformował skarżącego, że złożony przez niego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest bezprzedmiotowy, albowiem wezwanie to nie podlega terminowi zawitemu. Organ poinformował, że w tej sytuacji wniosek ten pozostawia bez rozpoznania.
Ponadto pismem o nr [...] z tej samej daty, odpowiadając na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, organ poinformował skarżącego, że zarzuty przedstawione w tym wezwaniu są całkowicie bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. W uzasadnieniu pisma organ podtrzymał argumentację zawartą w piśmie z dnia 25 września 2012 r. Organ pouczył również skarżącego, że odmowa dokonania zwrotu potrąconych na mocy wystawionych przez Komornika przy Sądzie Rejonowym dla [...] zajęć wynagrodzenia i wierzytelności, jest czynnością zaskarżalną do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z czym od tego rozstrzygnięcia przysługuje mu prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego aktu.
Zgodnie z powyższym pouczeniem, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wskazując, że zaskarża decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Skarżący zarzucił, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności:
‒ art. 883 pkt 1 k.p.c., polegające na potraceniu w dniu 6 lutego 2012 r. 50% świadczenia pieniężnego przyznanego skarżącemu rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Miejskiego Policji we [...] z dnia 30 stycznia 2012 r. na poczet zaległych alimentów bez doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności,
‒ art. 127 § 1 i 2 ustawy o Policji, polegające na przekazaniu potrąconej kwoty komornikowi na podstawie zajęcia wynagrodzenia za pracę i wierzytelności z zasiłku chorobowego z dnia 23 lutego 2012 r.
W uzasadnieniu podniósł, że świadczenia pieniężnego przyznanego na podstawie art. 42 ust. 5 ustawy o Policji nie można, zdaniem skarżącego, utożsamiać z należnościami wynikającym z orzeczenia restytucji przyznawanych przez sąd. Zdaniem skarżącego dokonane potrącenie było bezpodstawne. Potrącenie to naruszało także, zdaniem skarżącego, art.127 ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Przepis ten wskazuje krąg wierzytelności, które mogą być zajęte, a do tych nie może być zaliczone świadczenia, o którym mowa w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Reasumując, skarżący podniósł, że organ nie był upoważniony do potracenia kwoty stanowiącej połowę świadczenia wypłaconego w oparciu o art. 42 ust. 5 ustawy o Policji ani na podstawie zajęcia z dnia 24 stycznia 2012 r., ani na podstawie zajęcia z dnia 26 stycznia 2012 r. Do przekazania kwoty tego świadczenia nie uprawniało także zajęcie z dnia 23 lutego 2012 r. Na jego podstawie można było bowiem dokonać jedynie potrącenia z wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności z zasiłku chorobowego. Nie dotyczyło ono innych wierzytelności, do jakich zaliczyć należy ww. świadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził że zaskarżona czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji we [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wypłaty przez ten organ potrąconej kwoty nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Sąd I instancji uznał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 2012 r. przesądzone zostało, iż sprawa winna być rozpoznana w trybie administracyjnym, a tym samym, że właściwym do rozpoznania skargi na podjęte w niej działania przez uprawniony organ, jakim jest w niej Komendant Wojewódzki Policji we [...], jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, WSA we Wrocławiu przesądził prawomocnym postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 763/12, że sprawa ta winna być załatwiona w drodze aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że jest tym stanowiskiem związany na podstawie art. 153 P.p.s.a.
Sąd I instancji zauważył także, że z akt sprawy wynika, iż skarżący wyczerpał tryb odwoławczy służący mu w postępowaniu administracyjnym, wzywając organ do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 28 stycznia 2013 r.
Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo organ uznał, że zajęcia komornicze dotyczą w niniejszej sprawie zarówno wynagrodzenia, jak i należności wynikającej z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Sąd I instancji wywiódł to stąd, że po pierwsze, ww. zajęcia obejmowały wynagrodzenie i wierzytelności, w tym wynikające z orzeczenia restytucji przyznanych przez sąd dłużnikowi oraz po drugie, należności przysługujące skarżącemu nie korzystały z wyłączeń egzekucyjnych wymienionych w art. 829 k.p.c., według przepisów którego toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego.
Trafnie, w ocenie Sądu I instancji, organ zauważył, że zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy o Policji, z uposażenia policjanta mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach prawa pracy oraz w innych przepisach szczególnych stosowanych do wynagrodzeń za pracę, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 127 ust. 2 ww. ustawy, przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 100, odprawę z tytułu zwolnienia ze służby oraz świadczenia wymienione w art. 112 i 117, z zastrzeżeniem ust. 3, który stanowi, że odprawa z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z ust.
1. Ponadto Sąd I instancji przytoczył treść art. 87 Kodeksu pracy, który to przepis stanowi, że pracodawca zobowiązany jest do dokonania potrącenia sum egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych. WSA we Wrocławiu stwierdził, że świadczenie przysługujące skarżącemu na podstawie art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, nie jest objęte katalogiem ograniczeń przedmiotowych egzekucji wymienionych w art. 829 k.p.c.
Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo uznał, że doręczone mu zajęcia komornicze dotyczyły zarówno uposażenia, jak i należności wynikającej z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, skoro zajęcie, na podstawie którego organ dokonał potrącenia zawiera klauzulę: "Zajmuję wynagrodzenie dłużnika i wymienione wyżej wierzytelności do wysokości egzekwowanego świadczenia, nie więcej jednak niż 60% wynagrodzenia lub wierzytelności miesięcznie".
Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności z art. 883 i nast., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Dłużnikiem zajętej wierzytelności jest właśnie organ, czyli Komendant Wojewódzki Policji we [...]. Chwilą zatem decydującą o zajęciu i powstaniu skutków zajęcia jest doręczenie pracodawcy, będącemu dłużnikiem wierzytelności, wezwania o jakim mowa w art. 881 § 3 k.p.c., a nie zawiadomienie pracownika będącego dłużnikiem. Moment ten stanowi zarazem datę wszczęcia egzekucji. Prawidłowo więc w tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, po doręczeniu organowi wezwania przez Komornika, zajęte środki pozostawione zostały do dyspozycji Komornika. Faktu tego nie zmienia w świetle powyższego okoliczność czasowego przekazania ich na rachunek depozytowy organu.
Na poparcie swojego stanowiska Sąd I instancji przywołał orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt. II PK 117/08.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że celem regulacji zawartej w art. 42 ust. 2 ustawy o Policji jest przyznanie, w ramach stosunku służbowego, uposażenia za czas pozostawania poza służbą. Wobec tego świadczenie pieniężne przyznane policjantowi przywróconemu do służby ma charakter prawny tożsamy z wynagrodzeniem za czas pozostawania bez pracy, o którym mowa w powołanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego. Sąd I instancji uznał, że skoro świadczenie to nie podlegało ograniczeniu egzekucji na podstawie art. 829 k.p.c., to brak jest podstaw prawnych, aby uznać, że potrącenie zaległych alimentów ze świadczenia należnego skarżącemu na podstawie art. 42 ust. 5 ustawy o Policji było bezprawne.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł T. G. reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie wskazał, że zaskarża ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art.145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej czynności pomimo braku wyczerpującego rozpatrzenia przez organ zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny dokonanej w sposób dowolny, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji dokonanie błędnych, i wybiórczych ustaleń faktycznych co do zakresu przedmiotowego poszczególnych zajęć dokonanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] we [...] w postępowaniu egzekucyjnym [...] i zakresu potrąceń zrealizowanych przez organ na podstawie powyższych zajęć komorniczych, co miało wpływ na wynik sprawy, której przedmiotem jest przecież żądanie skarżącego zwrotu potrąconej kwoty świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą;
- 2) art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 896 § 1 k.p.c. poprzez brak uchylenia zaskarżonej czynności pomimo, że organ dokonał potrącenia z przysługującego skarżącemu świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą określonego w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, choć Komornik nie dokonał zajęcia tej wierzytelności, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ z powodu powyższego potrącenia organ odmówił skarżącemu wypłaty spornej części ww. świadczenia;
- 3) na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu z pkt 2, skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 900 § 1, art. 902, art. 885 oraz art. 896 k.p.c. poprzez brak uchylenia zaskarżonej czynności organu, pomimo że organ potrącił sporną kwotę z przysługującego skarżącemu świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą określonego w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji na poczet zaspokojenia alimentów zaległych już w dniu 6 lutego 2012 r., choć Komornik dokonał zajęcia w celu zaspokojenia alimentów zaległych dopiero pismem z dnia 23 lutego 2012 r. (doręczonym organowi w dniu 27 lutego 2012 r.) zajmując w tym celu wynagrodzenie oraz wierzytelność z tytułu zasiłku chorobowego;
- 4) art.141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi, a jedynie ograniczenie się do prostej i bezkrytycznej akceptacji argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę;
- II. przepisów prawa materialnego, tj. 127 ust.1 i 2 w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że art.127 ustawy o Policji nie reguluje w sposób wyczerpujący potrąceń ze świadczeń uzyskiwanych przez policjanta ze stosunku służbowego na poczet realizacji tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym, a także, iż możliwe jest dokonywanie potrąceń egzekucyjnych ze świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą określonego w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, a w konsekwencje niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na przyjęciu, że potrącenie egzekucyjne przedmiotowego świadczenia dokonane przez organ było prawidłowe; prawidłowa wykładnia tychże przepisów powinna natomiast doprowadzić Sąd do wniosku, że egzekucja może być prowadzona jedynie ze świadczeń należnych policjantowi ze stosunku służbowego wymienionych w art. 127 ustawy o Policji oraz powinna spowodować uchylenie zaskarżonej czynności.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o merytoryczne rozpoznanie sprawy. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według stawek wynikających z odrębnych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W tej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wystąpiła, stąd Sąd ten ograniczył się do zbadania postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie skargę kasacyjną oparł na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. W tej zaś sytuacji, w pierwszej kolejności, trzeba odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy oraz z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, należność, z której dokonano kwestionowanego potrącenia, jest należnością przysługującą skarżącemu na podstawie art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. W myśl tego przepisu, policjantowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za miesiąc.
W sprawie nie jest też sporną okolicznością, że do Komendy Wojewódzkiej Policji we [...] wpłynęły od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] dwa tytuły egzekucyjne: jeden z dnia 24 stycznia 2012 r. dotyczący zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności z tytułu zasiłku chorobowego (sygn. akt [...]) oraz drugi z dnia 26 stycznia 2012 r. dotyczący wierzytelności z tytułu należności wynikających z orzeczenia restytucji przyznanych dłużnikowi przez sąd (również sygn. akt [...]). Analiza treści ww. zajęć komorniczych prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż dotyczą one zarówno uposażenia skarżącego funkcjonariusza, jak i należności wynikających z przywołanego art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Obejmowały one bowiem wierzytelności wynikające z orzeczenia restytucji przyznanych przez sąd dłużnikowi a także wynagrodzenie (uposażenie) funkcjonariusza.
NSA nie podziela poglądu zawartego w skardze kasacyjnej, że wskazane powyżej zajęcia nie obejmowały kwoty świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowe świadczenie zostało przyznane funkcjonariuszowi w związku z przywróceniem do służby w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 października 2011 r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 243/11. Świadczenie to ma czynić zadość konsekwencjom ekonomicznym pozostawania funkcjonariusza poza służbą. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób prawidłowy i w taki też sposób został oceniony i rozpatrzony przez organ.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 896 § 1 k.p.c. stwierdzić należy, że także nie zasługuje on na uwzględnienie.
Ocena zasadności rozważanego zarzutu wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie jak dalece wystosowane do poddłużnika na podstawie art. 896 k.p.c. wezwanie w celu zajęcia wierzytelności musi – dla wywołania wszystkich procesowych skutków zajęcia (także zakazu wypłat do rąk dłużnika) – wierzytelność tę precyzować. Sąd Najwyższy podkreśla, że przyjęcie w tym zakresie wymagania, aby w wezwaniu konieczne było szczegółowe i wyczerpujące wskazanie wszystkich elementów indywidualizujących zajmowaną wierzytelność, znacznie ograniczyłoby dostępność egzekucji z tego składnika majątku dłużnika. Niejednokrotnie możliwość skorzystania z tego sposobu egzekucji byłaby wręcz iluzoryczna. Odczytując treść art. 896 k.p.c. we wskazany wyżej sposób, zdaniem Sądu Najwyższego, można by, np. uznać za nieskuteczne zajęcie wierzytelności, w odniesieniu do której w wezwaniu adresowanym do poddłużnika nie określono lub określono niepoprawnie wysokość (rozmiar) objętego nią świadczenia, albo którą oznaczono, jako wynikającą z umowy o dzieło, podczas gdy w rzeczywistości jej źródłem jest umowa o roboty budowlane.
Jak wiadomo, prawidłowe zidentyfikowanie konkretnych stosunków zobowiązaniowych może nastręczać poważne trudności. W tego rodzaju przypadkach – idąc wskazanym tokiem rozumowania – adresat wezwania mógłby złożyć komornikowi oświadczenie, że zajmowana wierzytelność nie istnieje i zignorować zakaz przewidziany w art. 896 § 1 pkt 2 k.p.c. bez narażenia się na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec wierzyciela. Taki kierunek wykładni art. 896 k.p.c. Sąd Najwyższy zdecydowanie odrzuca. Prowadziłby on bowiem do przyznania poddłużnikowi uprawnienia do dokonywania oceny skuteczności zajęcia. Tymczasem skutki dokonanego zajęcia powstają niezależnie od akceptacji poddłużnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., sygn. akt III CK 335/05, Lex nr 176064).
Dlatego też rację ma Sąd I instancji, stwierdzając, że organ prawidłowo uznał, iż sporne zajęcia komornicze dotyczą zarówno wynagrodzenia uposażenia funkcjonariusza, jak i należności z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. W ocenie NSA w sposób wystarczający wskazany został bowiem rodzaj tytułu prawnego, z którego wynika zajmowana wierzytelność.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 900 § 1, art. 902, art. 885 oraz art. 896 k.p.c. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Potrącenia spornej kwoty organ dokonał bowiem dopiero w dniu 2 marca 2012 r., a nie, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, w dniu 6 lutego 2012 r.
NSA nie podziela też poglądu, że Sąd I instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi, a jedynie bezkrytycznie zaakceptował argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę. W ocenie NSA Sąd Wojewódzki prawidłowo wyjaśnił, jaka była podstawa prawna i faktyczna zajęcia świadczenia, o którym mowa w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Sąd I instancji odniósł się też do zajęcia komorniczego z dnia 24 stycznia 2012 r. oraz 26 stycznia 2012 r. a także do pisma Komornika Sądowego z dnia 23 lutego 2012 r., które wpłynęło do organu w dniu 27 lutego 2012 r. Ponadto Sąd wyjaśnił, że to organowi, czyli Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we [...], a nie funkcjonariuszowi, winno być doręczone wezwanie, o jakim mowa w art. 881 § 3 k.p.c. Stosownie bowiem do tego przepisu komornik wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał dłużnikowi, poza częścią wolną od zajęcia, żadnego wynagrodzenia, lecz przekazywał zajęte wynagrodzenie komornikowi albo bezpośrednio wierzycielowi egzekucyjnemu. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest zatem niezasadny.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 127 ust. 1 i 2 w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy o Policji poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż możliwe jest dokonywanie potrąceń egzekucyjnych ze świadczenia pieniężnego za czas pozostawania poza służbą określonego w art. 42 ust. 5 cyt. ustawy, stwierdzić należy, iż, w ocenie NSA, zarzut ten nie może zostać uwzględniony. W myśl art. 127 ust. 1 ustawy o Policji z uposażenia policjanta mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach prawa pracy oraz innych przepisach szczególnych stosowanych do wynagrodzeń za pracę, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 127 ust. 2 przez uposażenie, o którym mowa w art. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 100, odprawę z tytułu zwolnienia ze służby oraz świadczenia wymienione w art. 112 (dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe) i art. 117 (świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia ze służby).
Art. 42 ust. 5 ustawy o Policji uprawnia natomiast funkcjonariusza przywróconego do służby do świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem za okres pozostawania poza służbą, nie więcej jednak niż za 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc. Świadczenie to, jak już była o tym mowa, ma czynić zadość ekonomicznym konsekwencjom pozostawania funkcjonariusza poza służbą, stanowi zatem surogat uposażenia funkcjonariusza, które funkcjonariusz pobierałby, gdyby pozostawał w służbie. Jest ono równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby, przez co należy rozumieć uposażenie, które przysługiwało policjantowi na tym stanowisku, w wysokości odpowiadającej jego uposażeniu zasadniczemu i należnym mu dodatkom o charakterze stałym (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 811/07, CBOSA). Wobec powyższego, zdaniem NSA, zasadny jest pogląd, iż art. 127 ust. 2 ustawy o Policji obejmuje również świadczenie pieniężne wymienione w art. 42 ust. 5 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.