Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 942/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. S. Decyzją z dnia 10 lutego 2022 r. Wójt Gminy Zarzecze odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu decyzją z dnia 10 lutego 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestią kluczową w sprawie jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", na tle którego ukształtowały się odmienne stanowiska orzecznicze. Kolegium wskazało, że skoro wymieniony przepis expressis verbis wskazuje na niemożność pobierania dwóch świadczeń, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o możliwości zawieszenia renty w celu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. SKO zwróciło uwagę, że organ informował skarżącą o powyższym warunku, jednak pomimo tego skarżąca nie doprowadziła do zawieszenia wypłaty renty. Kolegium zaznaczyło, że ponadto w toku postępowania odwoławczego wystąpiono do pełnomocnika skarżącej o przedłożenie decyzji o zawieszeniu wypłaty renty. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2022 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 podniosła, że nie zawiesi prawa do renty, ponieważ powyższy wyrok ma ten skutek, że przepis nie obowiązuje i strona nie musi zawieszać swojego uprawnienia. W ocenie organu odwoławczego zaprezentowane stanowisko jest jednak błędne, a brak realizacji powyższego warunku musiał skutkować odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.
W skardze na ww. decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego zastosowanie pomimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt. SK 2/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę stwierdził, że zasadniczą w sprawie kwestią jest sposób wykładni i zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem skarżąca starając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest również uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17, skarżąca oświadczyła, że nie zrezygnuje z pobierania renty, gdyż w jej ocenie, w świetle ww. wyroku, nie stanowi ona przeszkody dla przyznania wnioskowanego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazał, że przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Zdaniem Sądu skarżąca błędnie odczytuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz jego skutki o ile uważa, że wyrok ten wyeliminował z obrotu prawnego część przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w związku z czym nie ma przeszkód, aby osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogła równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Łączenie tych świadczeń nie jest dopuszczalne i nie mogą być argumentem inne podstawy z ustawy o świadczeniach emerytalnych i rentach z FUS do zmniejszenia czy zawieszenia prawa do renty, w tym przepisy art. 104 tej ustawy związane z wysokością ewentualnie osiąganych przychodów. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem specyficznym, którego celem ma być częściowa rekompensata zarobku utraconego na skutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie mają innych dochodów wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Interpretacja przedstawiona przez skarżącą prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowanego traktowania opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w odniesieniu np. do opiekunów – osób, które zrezygnowały z zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny a nie mają ustalonego prawa do jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, bo nie spełniają jeszcze kryteriów. Interpretacja skarżącej narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wynikające z art. 2 i 32 Konstytucji RP, ale też art. 71 ust. 1 Konstytucji.
Podsumowując Sąd stwierdził, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co do zasady, nie wyklucza możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże jedynie wówczas, gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta). Nie jest dozwolone pobieranie ww. świadczeń jednocześnie. Wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę między innymi w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Dlatego mając na uwadze treść art. 79a K.p.a. organ winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od niej zależne, a więc w tym przypadku przedstawienie decyzji o zawieszeniu prawa do renty, czemu na tle analizowanej sprawy organ odwoławczy uczynił zadość.
W piśmie z dnia 20 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu poinformowało stronę, że jedyną przeszkodą dla przyznania prawa do świadczenia jest pobieranie przez nią renty i że powinna wystąpić do ZUS o zawieszenie jej wypłaty. Skarżąca miała więc pewność, że w przypadku uzyskania decyzji o zawieszeniu renty, nie pozostanie bez środków do życia i że spełnia pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W reakcji na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 18 maja 2022 r. przedstawiła stanowisko podtrzymywane na dalszym etapie postępowania, że pobieranie renty nie stanowi prawnej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze derogacyjny skutek orzeczenia Trybunału.
Wobec powyższego Kolegium słusznie przyjęło, że w niniejszej sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniając w procesie jego wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 sygn. akt. SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, iż stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym przez nią uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wejściu w życie ww. wyroku TK nie obejmuje swoim zakresem sytuacji, w której wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w sprawie z niniejszej skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., czego skutkiem jest uznanie, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa procesowego. Poczynione zatem przez organy i zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ustalenia faktyczne, że skarżąca zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jak i w dacie orzekania, pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i pomimo poinformowania przez organ o prawie wyboru świadczenia nie doprowadziła do zawieszenia pobierania renty są wiążące.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Literalna wykładnia powołanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w ww. przepisie, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też przepis ten początkowo interpretowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Obecnie jednak stanowisko w tym zakresie uległo zmianie, gdyż nowa linia orzecznicza nie ogranicza się jedynie do wykładni językowej, lecz ma na względzie głównie dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się bowiem, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.
Aktualnie w orzecznictwie również jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela przytoczony pogląd, wskazując jednocześnie że zasada, zgodnie z którą osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, jest wyrokiem zakresowym, który usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie, co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez Trybunału Konstytucyjnego w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".
Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego.
Jak wskazano w wyroku w sprawie o sygn. akt SK 2/17, osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".
Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku w sprawie SK 2/17, powinna zatem znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że, wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że zawiadomieniem z dnia 20 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu wezwało skarżącą do przedłożenia decyzji o zawieszeniu wypłaty renty, informując że strona spełnia wymogi dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za wyjątkiem zbiegu uprawnień do świadczenia i posiadaniem prawa do renty, zaś zawieszenie pobierania renty (decyzją ZUS) spowoduje, że nie będzie występować zbieg tych uprawnień. Ponadto wyjaśniono, że w celu zapobieżenia pozostaniu bez środków do życia wniosek o wstrzymanie wypłaty renty należy złożyć niezwłocznie po otrzymaniu świadczenia (renty). W ten sposób ZUS będzie dysponował czasem do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty od 1-go dnia miesiąca następującego (po wypłacie renty) po złożeniu wniosku. W odpowiedzi na powyższe skarżąca poinformowała, że uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie znajduje podstaw w przepisach prawa i naruszałoby jej interes prawny i ekonomiczny. Z tych względów nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i wnosi o przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia na okres od dnia złożenia wniosku do końca okresu ważności złożonego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro zatem E. G., pomimo prawidłowego pouczenia, nie zawiesiła prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy to argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku była prawidłowa. Z tych względów, wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu dokonało prawidłowej wykładni prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21, z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 247/22, z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 1413/22, z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1665/22, z dnia 6 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1920/23, z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1922/23, z dnia 10 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 271/22, z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1923/22, z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1938/22, z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 4/23, z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2423/22 oraz z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK, które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.