Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 107/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: wnioskiem z dnia 26 października 2007 r. R. S. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko –J. S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy w G., decyzją z dnia 5 listopada 2007 r., na podstawie art. 16 ust. 1, 2 pkt 2 i ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 3a, 3b i ust. 4, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późń. zm.), oraz art. 104 i art. 130 § 4 k.p.a., przyznał R. S. świadczenie w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 października 2007 r. do 31 października 2008 r., wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.
R. S. złożyła odwołanie od tej decyzji, kwestionując okres, na jaki przyznano przedmiotowy zasiłek. Wskazując przyczynę tak późnego złożenia wniosku wyjaśniła, że zaraz po urodzeniu dziecka zapytała lekarza, czy może wystąpić o zasiłek pielęgnacyjny, na co uzyskała odpowiedź, że na schorzenie na które cierpi jej syn, zasiłek nie przysługuje. To właśnie wprowadzenie w błąd przez lekarza było przyczyną niezłożenia wniosku zaraz po urodzeniu syna. Jednak gdy tylko dowiedziała się (w lipcu 2007 r.), że może wystąpić o przedmiotowe świadczenie, uczyniła to niezwłocznie.
Decyzją z [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy w G. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. dnia 5 listopada 2007 r., w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia- J. S., w kwocie 153,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2007 r. do 31 października 2008 r. w części dotyczącej daty, od której przyznano zasiłek pielęgnacyjny i w to miejsce orzekło o przyznaniu tego świadczenia począwszy od dnia 1 września 2007 r., w pozostałej części natomiast utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wskazało, że wyrokiem z dnia 23 października 2007r., sygn. P 28/07, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak organ drugiej instancji uznał, że stan faktyczny rozpatrywanej przez Trybunał Konstytucyjny sprawy różni się w sposób znaczący od niniejszej sprawy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła R. S., wnosząc o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego na chore dziecko – J. S. od daty jego urodzenia, zgodnie z decyzją lekarza orzecznika o niepełnosprawności, wskazując, że u jej syna stwierdzono po urodzeniu wady wrodzone układu moczowego.
R. S. przyznała, że co prawda orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, jednak wskazała, że musiała dysponować wnioskiem wystawionym przez lekarza.
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 107/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z [...] stycznia 2008 r. nr [...], wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że na podstawie art. 16 ust.2 pkt 1 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, niepełnosprawnemu dziecku skarżącej należy się zasiłek pielęgnacyjny. Natomiast przedmiotem sporu występującego pomiędzy stronami jest data, od jakiej zasiłek został przyznany, którą określa art. 24 ust. 2 wskazanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, prawo do świadczeń rodzinnych, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ponieważ jednym ze świadczeń rodzinnych jest określony w art. 16 ustawy zasiłek pielęgnacyjny, powyższy przepis ma zastosowanie do sposobu obliczania początkowej daty, od jakiej zasiłek taki zostaje przyznany.
Sąd wskazał, że słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r., sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106), dotyczył zupełnie innego stanu faktycznego, niż występujący w niniejszej sprawie, bowiem zakres stwierdzonej niezgodności art. 24 ust. 2 z Konstytucją, nie pokrywa się z bezspornymi okolicznościami jakie ustaliły organy obu instancji. Natomiast, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie należy pomijać wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przyjmując zawarte tam wywody jako wskazówkę interpretacyjną do oznaczenia daty, od której przysługuje niepełnosprawnemu dziecku skarżącej zasiłek pielęgnacyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że na tle stanu faktycznego sprawy poddanej pod osąd Trybunałowi istotnym był fakt, że art. 24 ust. 2 ustawy praktycznie uniemożliwia uzyskanie przez osobę uprawnioną zasiłku pielęgnacyjnego od daty zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych, bowiem wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku osoba taka musi złożyć stosowne orzeczenie o niepełnosprawności, a pomiędzy ustaleniem niepełnosprawności w drodze postępowania przed właściwymi organami, a przyznaniem zasiłku następuje często znaczny upływ czasu, zwłaszcza w razie uruchomienia przez zainteresowanego procedury odwoławczej, a nierzadko także postępowania kontrolnego przed sądem powszechnym.
Sąd podkreślił, że - jak wskazuje praktyka - datą, od której właściwe organy do spraw niepełnosprawności orzekają o przyznaniu danej osobie określonego stopnia niepełnosprawności, jest z reguły data złożenia wniosku w tej materii. Tak też było w stanie faktycznym sprawy, w której orzekał Trybunał Konstytucyjny. Mając to na uwadze, jak również podkreślany przez Trybunał Konstytucyjny aspekt przeniesienia na osobę niepełnosprawną ryzyka związanego z opieszałością i niewłaściwym działaniem aparatu administracji publicznej, która to nieprawidłowość legislacyjna była jedną z głównych przyczyn stwierdzenia niekonstytucyjności art. 24 ust.2 ustawy, należy – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – interpretować pogląd wyrażony w uzasadnieniu omawianego wyroku, iż "zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności". Sąd wskazał, że trzeba pamiętać, iż w przypadku sprawy poddanej pod osąd Trybunałowi, data wskazana w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności, była jednocześnie datą wystąpienia z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie występuje natomiast inna sytuacja faktyczna, gdyż skarżąca złożyła do Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach w [...] września 2007 r. wniosek o ustalenie niepełnosprawności syna J. i postępowanie to zakończyło się już na etapie pierwszej instancji, gdyż wydane orzeczenie odpowiadało treści zgłoszonego przez R. S. żądania. Nie mamy tu zatem do czynienia z wadliwym działaniem organów administracji, na co zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny przy ocenie zgodności z Konstytucją przepisu art. 24 ust. 2 ustawy. Ponadto, z orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach wydanego [...] października 2007r. wynika, że niepełnosprawność dziecka datuje się nie od daty złożenia wniosku - tak jak w stanie sprawy w której orzekał Trybunał Konstytucyjny - lecz od urodzenia tj. od 27 czerwca 2006r.
W związku z tym sąd uznał, że art. 24 ust.2 ustawy – w zakresie ustalenia daty, od której winien zostać przyznany skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia - należy interpretować w ten sposób, że data przyznania tego zasiłku nie powinna sięgać wstecz dalej, niż poza początek miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o zaliczenie syna do osób niepełnosprawnych. Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od tej właśnie daty eliminuje niekonstytucyjne skutki przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, na które zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny, to jest przeniesienie na osobę uprawnioną do zasiłku ryzyka wadliwego działania organu administracji polegającego na opieszałości w ustaleniu stopnia niepełnosprawności.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę kasacyjną złożyła R. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący,
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku w sprawie o syng. P 28/ 07, który orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie skarżącej, niezgodne z prawdą jest przyjęte założenie przez organ drugiej instancji, że stan faktyczny rozpatrywanej przez Trybunał Konstytucyjny sprawy różni się w sposób znaczący od niniejszej sprawy. Wskazano, że wnioskując argumentum a maiori ad minus należy zwrócić uwagę, że w sytuacji określonej w zaskarżonym wyroku ryzyko opieszałości i błędności wydawanych decyzji o istnieniu stopnia niepełnosprawności (złe funkcjonowanie aparatu administracyjnego) jest przerzucone na ubiegającego się o taki zasiłek.
Zwrócono uwagę, iż błąd w który została wprowadzona R. S. przez lekarza, informującego ją, że na schorzenie na które cierpi jej syn, zasiłek nie przysługuje, tym bardziej nie może przenosić ciężaru odpowiedzialności na skarżącą.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej należy przyjąć, że wolą Trybunału Konstytucyjnego w powołanym wyżej orzeczeniu było założenie, że jeśli dla osiągnięcia pewnego stanu rzeczy ustanowił on normę nakładającą na jakiegoś adresata obowiązki uznawane za bardziej uciążliwe, to uznać należy, że obowiązuje go norma nakładająca mniej uciążliwe w tej dziedzinie czynności jeśli się zważy, że niepełnosprawność u J. S. datuje się od urodzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać należy, że jeśli skargę kasacyjną oparto o obie podstawy z art. 174 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko wtedy, gdy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, lub nie został podważony, można przejść do badania zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W niniejszej sprawie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt lit.1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej.
W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego – co zarzuca skarżąca w skardze kasacyjnej – zatem zarzut wskazanego wyżej przepisu uznać należy za nieuzasadniony.
Przechodząc do naruszenia prawa materialnego, podkreślić należy, że naruszenie takie może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.
Na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992). Przepis art. 16 ust. 1 tej ustawy stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Natomiast w myśl art. 24 ust. 2 wskazanej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Naruszenie tego właśnie przepisu zarzuciła w niniejszej sprawie skarżąca. Naruszenie to, jej zdaniem, polegało na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu, a przedmiotem sporu jest data, od jakiej został przyznany zasiłek pielęgnacyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczyć, że brzmienie art. 24 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza to, że zasada w nim wskazana dotyczy wszystkich świadczeń rodzinnych przewidzianych tą ustawą, a więc i tych, o których mówi art. 2 pkt 2 powołanej ustawy, to jest świadczeń opiekuńczych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, czy świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie zatem od tego, od kiedy datuje się niepełnosprawność, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się zawsze począwszy od miesiąca, w którym złożony został kompletny wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że orzekając w niniejszej sprawie miał na uwadze wskazany w skardze kasacyjnej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., P28 /07. Jednak zauważyć należy, że Trybunał orzekał w sprawie, której stan faktyczny różnił się od stanu faktycznego niniejszej sprawy, bowiem w przypadku sprawy poddanej pod osąd Trybunałowi, data wskazana w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności, była jednocześnie datą wystąpienia z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w rozpoznawanej sprawie. Nie doszło tu także do przerzucania na stronę ryzyka wadliwego działania organu administracji publicznej.
W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt administracyjnych, R. S. wnioskiem z dnia 5 września 2007 r. zwróciła się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach o ustalenie niepełnosprawności jej syna J., który na mocy orzeczenia o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach z dnia 17 października 2007 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność datuje się od urodzenia.
Zatem to data złożenia przez R.S. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia początkowej daty okresu, na jaki przyznano zasiłek pielęgnacyjny, bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej. Złożenie tegoż wniosku w odpowiedniej instytucji jest zatem dowodem na skuteczne i prawidłowe podjęcie starań o uzyskanie zarówno orzeczenia, jak również świadczeń przyznawanych na jego podstawie, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy.
W związku z tym należy przyznać rację organom administracyjnym orzekającym w niniejszej sprawie oraz Sądowi pierwszej instancji, że data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie powinna sięgać wstecz dalej, niż poza początek miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o zaliczenie syna do osób niepełnosprawnych. Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od tej właśnie daty eliminuje niekonstytucyjne skutki przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, na które zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny, to jest przeniesienie na osobę uprawnioną do zasiłku ryzyka wadliwego działania organu administracji polegającego na opieszałości w ustaleniu stopnia niepełnosprawności.
Przyznać zatem należy rację Sądowi pierwszej instancji, który przyjął za słuszne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, że uruchomione w dniu 5 września 2007 r. postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego zostało przeprowadzone w ustawowym czasie oraz w sposób zgodny z obowiązującą procedurą, w związku z czym nie było podstaw do przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na syna J. od daty jego urodzenia, lecz od dnia 1 września 2007 r.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyznał rację organowi administracyjnemu, że właściwie zastosował art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez odmowę przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający datę złożenia wniosku, zatem zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 wskazanej ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), pełnomocnik skarżącej powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie