Postanowienie NSA z 31 sierpnia 2006 r., I OSK 997/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłościowej H. S.A. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1166/05 odrzucające skargę Syndyka H. S.A. w upadłości w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Dnia 3 czerwca 2005 r. H. S.A. w upadłości w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej.

Z treści skargi oraz załączonego do niej pełnomocnictwa z dnia 15 maja 2005 r. wynikało, że A. K. Syndyk Masy Upadłości H. S.A. w upadłości - zwany dalej Syndykiem udziela pełnomocnictwa radcy prawnemu Z. C. do występowania w jego imieniu w sprawie nabycia użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...], obejmującego działkę nr 61/17, dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr Dąb tom 6, WL 210, w postępowaniu administracyjnym, przed sądami powszechnymi wszystkich instancji oraz w postępowaniu egzekucyjnym.

Pismem z dnia 8 lipca 2005 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika Syndyka do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez przedłożenie pełnomocnictwa procesowego do występowania w jego imieniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...] oraz postanowienia o ustanowieniu Syndyka, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu 12 lipca 2005 r. Termin na dokonanie wskazanej w piśmie Sądu czynności upłynął w dniu 19 lipca 2005 r.

W dniu 15 lipca 2005 r. radca prawny Z. C. złożył pełnomocnictwo z dnia 15 maja 2005 r. obejmujące umocowanie do występowania w imieniu Syndyka w sprawie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...].

Postanowieniem z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1166/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. S.A. w upadłości w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony i ich organy (...) mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Według zaś art. 36 wskazanej ustawy pełnomocnictwo może być ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; do prowadzenia poszczególnych spraw lub do niektórych tylko czynności w postępowaniu. WSA wskazał ponadto, iż treść pełnomocnictwa procesowego, upoważniającego do działania w postępowaniu przed sądem administracyjnym musi wskazywać zakres umocowania, zawierający elementy, określone w art. 34 i 36 p.p.s.a oraz, że warunek ten dotyczy przede wszystkim pełnomocnictwa procesowego o charakterze rodzajowym. Sąd stwierdził, że treść złożonych w niniejszej sprawie pełnomocnictw z dnia 15 maja 2005 r. budzi wątpliwości co do zakresu umocowania radcy prawnego Z. C. Z treści bowiem złożonego wraz ze skargą pełnomocnictwa nie wynika, że stanowi umocowanie do występowania przed sądem administracyjnym. Również i złożony przez radcę prawnego Z. C., po wezwaniu przez Sąd do przedłożenia pełnomocnictwa do występowania w imieniu Syndyka przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w sprawie z skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], dokument nie uprawnia do występowania przed tym sądem. Sąd uznał powyższy stan faktyczny za nieuzupełnienie w zakreślonym terminie braku formalnego skargi, do dokonania czego zobowiązany był wraz z upływem dnia 19 lipca 2005 r. pełnomocnik skarżącego.

Syndyk Masy Upadłości H. SA wniósł skargę kasacyjną na to postanowienie. Zarzucił przedmiotowemu naruszenie art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nieuznanie pełnomocnictwa udzielonego przez Syndyka Masy Upadłości H. S.A. z dnia 15 maja 2005 roku, przedstawionego po wezwaniu Sądu, jako pełnomocnictwa uprawniającego radcę prawnego do występowania przed sądem administracyjnym oraz naruszenie art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku p.p.s.a poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż pełnomocnictwa udzielane do występowania w imieniu strony przed sądem administracyjnym powinny zawierać elementy określone w art. 34, w sytuacji gdy norma zawarta w tym artykule nie wymienia enumeratywnie składników pełnomocnictwa, wymaganych by zostało ono uznane za udzielone skutecznie. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż WSA w Warszawie błędnie uznał, iż pełnomocnictwo przedstawione po wezwaniu Sądu z dnia 8 lipca 2005 r. nie upoważnia radcy prawnego do występowania przed sądem administracyjnym.

Zgodnie bowiem z treścią art. 36 pkt 2 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi tak udzielone pełnomocnictwo stanowiło pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnej sprawy, czyli sprawy dotyczącej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury. Z norm materialnego prawa administracyjnego wynika, iż jedynym organem rozpoznającym skargi na decyzje Ministra Infrastruktury jest wojewódzki sąd administracyjny, tym samym pełnomocnictwo to zostało udzielone prawidłowo. Wskazuje ono zarówno mocodawcę, jak i pełnomocnika a także zakres umocowania. Według skarżącego stwierdzenie -,,w sprawie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...]’’ identyfikuje konkretną sprawę sądowo-administracyjną. Ponadto, jak dodano, przedmiotowe pełnomocnictwo zostało udzielone w ramach usunięcia braków formalnych wskazanych przez WSA, zatem uznać należy, iż oświadczenie woli zawarte w pełnomocnictwie z dnia 15 maja 2005 r. rozumieć można wyłącznie jako udzielenie pełnomocnictwa dla występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawie zainicjowanej skargą z dnia 24 maja 2005 r. Podniesiono także, że sąd błędnie przyjął, iż elementy niezbędne do uznania, iż dane pełnomocnictwo jest prawidłowo udzielone, są wskazane w art. 34 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł ten bowiem nie określa żadnych składników pełnomocnictwa, a jedynie wyraża ogólną zasadę obowiązującą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż strony mogą działać również przez ustanowionych pełnomocników. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż powyższe naruszenia przepisów postępowania w istotny sposób wpływają na wynik sprawy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie akt sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie. W szczególności trafny jest zarzut naruszenia przez WSA w Warszawie art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwany dalej p.p.s.a., poprzez błędną jego wykładnię, w wyniku której nie uznano pełnomocnictwa udzielonego przez stronę postępowania radcy prawnemu. Zauważyć bowiem należy, iż art. 36 p.p.s.a. przewiduje trzy rodzaje pełnomocnictw, w tym pełnomocnictwo do prowadzenia konkretnej sprawy (pkt. 2 art. 36 p.p.s.a.). Mimo, iż takie pełnomocnictwo nie zostało nazwane przez ustawodawcę, wzorem art. 88 k.p.c., pełnomocnictwem procesowym, to nie powinno ulegać wątpliwości, iż taki właśnie ma ono charakter. Ponadto z art. 40 p.p.s.a. wynika, iż pełnomocnictwo procesowe może mieć szerszy zakres, tj. rozciągać się na możliwość dokonywania przez pełnomocnika czynności prawnych rodzących dla mandanta skutki w sferze praw i obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Do oceny takiej sytuacji i zakresu takiego (rozszerzonego) pełnomocnictwa ustawodawca w art. 40 p.p.s.a. odsyła wprost do przepisów kodeksu cywilnego. Warto przy tym zaznaczyć, iż taki zabieg legislacyjny nie powinien być interpretowany jako zakaz stosowania przez sądy administracyjne w drodze analogii przepisów kodeksu cywilnego, dotyczących reguł interpretacji treści i zakresu pełnomocnictwa procesowego, w szczególności art. 65 k.c.

Oznacza to, iż w razie wątpliwości powstałych przy ocenie treści (w tym zakresu) pełnomocnictwa, Sąd pierwszej instancji powinien posłużyć się posiłkowo regułami wykładni oświadczeń woli stron postępowania, które wynikają ze wskazanego art. 65 kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu oświadczenia woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają względy okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Należy ponadto badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Zdaniem NSA w niniejszej sprawie cel udzielenia pełnomocnictwa przez H. S.A. w upadłości z siedzibą w [...] oraz jej zamiar w tym zakresie były oczywiste. W treści dokumentu z dnia 15 maja 2005 r., przedłożonego na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało bowiem wprost wskazane, iż Syndyk Masy Upadłości H. S. A. w upadłości z siedzibą w Katowicach upoważnia radcę prawnego Z. C., wpisanego na listę radców prawnych przy OIRP w [...] ([...]) do występowania w jego imieniu w sprawie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] (Nr [...]).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 1 w zw. z art. 13 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądami właściwymi w pierwszej instancji do rozpoznawania skarg na ostateczne decyzje administracyjne są wojewódzkie sądy administracyjne. Okoliczność ta powinna być Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie znana z urzędu, zgodnie z zasadą iura novit curia. Nie było zatem możliwości pomyłki co do organu władzy państwowej, przed którym sprawa skargi H. S.A. w upadłości na decyzję Ministra Infrastruktury w niniejszej sprawie powinna być rozpatrywana.

Na marginesie wskazać nadto trzeba, iż budzi uzasadniony niepokój Naczelnego Sądu Administracyjnego rygoryzm prawny zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Taka postawa Sądu stoi w oczywistej sprzeczności z ideą, która legła u podstaw powstania sądownictwa administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 184 Konstytucji RP rola sądownictwa administracyjnego powinna być pojmowana jako sprawowanie kontroli nad działalnością organów administracji publicznej, nie zaś jako tworzenie restryktywnych procedur postępowania przed sądami administracyjnymi, których najmniejsze uchybienie przez strony postępowań powodować będzie odrzucenie wnoszonych skarg z przyczyn formalnych. W tym kontekście, działanie WSA w Warszawie, polegające na wywodzeniu z braku wyraźnego wskazania w treści pełnomocnictwa procesowego do załatwienia konkretnej sprawy tegoż sądu (przed którym sprawa się toczy), konsekwencji w postaci odrzucenia skargi, nie tylko, iż nie znajduje podstawy prawnej, ale jest oczywiście błędne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.