Postanowienie NSA z 28 sierpnia 2013 r., I OW 101/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 sierpnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Olsztyńskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Olsztyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Olsztynie w przedmiocie wskazania organu właściwego o rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej likwidacji pojazdu marki [...] postanawia: wskazać Starostę Olsztyńskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej likwidacji pojazdu marki [...].

Skład

sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska przewodniczący
sędzia del. WSA Mirosław Gdesz przewodniczący
asystent sędziego Dorota Chromicka protokolant

Uzasadnienie

Działając z upoważnienia Starosty Olsztyńskiego, Dyrektor Powiatowej Służby Drogowej pismem z 13 maja 2013 r. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Starostą Olsztyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Olsztynie poprzez wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie, jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie likwidacji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].

W sprawie, Komendant Komisariatu Policji w Barczewie złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie wniosek o likwidację pojazdu, który postanowieniem Sądu Rejonowego w Olsztynie z 6 września 2012 r., I Ns 581/12 przeszedł na rzecz Skarbu Państwa (postanowienie stało się prawomocne z dniem 12 stycznia 2013 r.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (zwany dalej również Naczelnikiem US) postanowieniem z 15 listopada 2012 r. zwrócił pismo Komendanta Komisariatu Policji w Barczewie, stojąc na stanowisku, że organem uprawnionym do likwidacji pojazdu jest starosta.

Pismem z 27 listopada 2012 r. sprawa została przekazana do Powiatowej Służby Drogowej w Olsztynie, które wykonuje zadania Starosty Olsztyńskiego związane z wykonywaniem zadań określonych w ustawie z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.). Akta sprawy zostały zwrócone w związku z faktem, że samochód stanowi mienie Skarbu Państwa, a Starosta nie należy do struktur Skarbu Państwa. Następnie, Naczelnik US ponownie uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i podtrzymał prezentowane wcześniej w sprawie stanowisko, że w sytuacji, gdy orzeczenie sądu zapadło w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, po wejściu w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.; zwanej dalej "ustawą nowelizującą"), tj. po 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór, jest starosta, właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto. Naczelnik US powołał art. 130a ust. 10f znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązujący od 4 września 2010 r. i wskazał, że do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu zobowiązany jest starosta. Naczelnicy urzędów skarbowych utracili prawo do likwidacji pojazdów usuniętych z drogi, ponieważ zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237), starosta występuje jako organ likwidacyjny w zakresie pojazdów usuniętych z dróg na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Starosta Olsztyński podkreślił, że właściwym do wykonania czynności w imieniu Skarbu Państwa i w sprawach związanych z jego mieniem jest naczelnik urzędu skarbowego ewentualnie wojewoda (art. 7b ustawy z 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, Dz. U. z 2012 r. poz. 1224). Jednocześnie brak jest w ustawie o samorządzie powiatu jak również w ustawie Prawo o ruchu drogowym powierzenia kompetencji związanych z likwidacją mienia należącego do Skarbu Państwa staroście.

Powołany przez Naczelnika US § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 r. dotyczy kompetencji do likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, a więc nie dotyczy wszystkich które zostały usunięte z drogi, natomiast zgodnie z treścią § 4 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, naczelnicy urzędów skarbowych mają kompetencje do likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2, a więc również pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa, a nie powiatu.

Dodatkowo, art. 12 ustawy nowelizującej ustawę Prawo o ruchu drogowym nie ma zastosowania, ponieważ przepadek pojazdu został orzeczony przez Sąd na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym pojazd stał się mieniem Skarbu Państwa.

W odpowiedzi Naczelnik US podkreślił, że pojazd został usunięty z drogi 24 grudnia 2007 r., sześciomiesięczny okres przechowywania upłynął w dniu 24 czerwca 2008 r., a do dnia 4 września 2010 r. nie orzeczono o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę przepisy intertemporalne, po 4 września 2010 r. to starosta jest właściwy do wnioskowania do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu. W sprawie o orzeczenie pojazdu wystąpił natomiast Komendant Miejski Policji w Olsztynie.

Ponieważ orzeczenie sądu zapadło po 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór jest starosta właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto. Przepis art. 12 ust. 2 w zw. z art. 11 ustawy nowelizującej określa, że w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Przepis art. 130a ust. 10f zd. 1 znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi z kolei, że do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta.

Naczelnik US podkreślił, że prezentowane stanowisko zgodne jest z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych i powołał postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., II FW 1/12, z 17 lipca 2012 r., I OW 95/12, z 4 sierpnia 2011 r., I OW 72/11 i 73/11, a także z 7 grudnia 2012 r., I OW 156/12 i z 5 lutego 2013 r., I OW 207/12.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą Olsztyńskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Olsztynie a dotyczy wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie likwidacji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruch drogowym: "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu".

Brzmienie to ww. przepis uzyskał na mocy art. 1 pkt 10 lit. j ustawy nowelizującej z dniem 4 września 2010 r. W poprzednim stanie prawnym art. 130a ust. 10 stanowił, że: "Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy".

Ustawą nowelizującą uregulowano też tryb wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Według art. 103a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym "Do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy".

Z kolei, zgodnie z przepisem intertemporalnym ustawy nowelizującej, tj. art. 12 ust. 2: "W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio". Stosownie do treści tego przepisu, w przypadkach, o których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej, w takich przypadku starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu ("W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu").

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie (por. np. postanowienie NSA z 7 grudnia 2012 r., I OW 156/12), że systemowe odczytanie ww. przepisów ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy była zmiana dotychczasowej praktyki postępowania w zakresie likwidacji pojazdów przejmowanych na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, i wskazanie starostów jako właściwych do prowadzenia spraw w tym przedmiocie.

Zatem, z przepisów przejściowych wprowadzających jednolitą procedurę co do przepadku pojazdów również w zakresie postępowań niezakończonych przed wejściem w życie przepisów znowelizowanych, należy wyprowadzić jednolitą regułę właściwości wykonywania orzeczeń sądu, zgodną z regułą wynikającą z art. 130a ust. 10f ustawy znowelizowanej (por. postanowienie NSA z 5 lutego 2013 r., I OW 207/12).

W niniejszej sprawie pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi 24 grudnia 2007 r. Sześciomiesięczny okres przechowywania (wymagany w poprzednim stanie prawnym określonym w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym) upłynął w dniu 24 czerwca 2008 r., a do 4 września 2010 r. nie orzeczono o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie z 6 września 2012 r., I Ns 581/12 stało się prawomocne z dniem 12 stycznia 2013 r., to znaczy pod rządami znowelizowanych przepisów. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie ma przepis art. 130a ust. 10f ustawy znowelizowanej, zgodnie z którym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta.

Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, właściwym w sprawie jest Starosta Olsztyński.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu, na podstawie art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.