Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 lipca 2013 r. Wójt Gminy B. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem [...] W. (Burmistrzem Dzielnicy P. w W.) w sprawie rozpoznania wniosku Z. G. o przyznanie zasiłku okresowego i refundacji kosztów pobytu w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] w K. w gminie B. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. Z. G. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o udzielenie mu pomocy, w postaci w/w świadczeń, a w trakcie przeprowadzonego, w tym samym dniu, wywiadu środowiskowego ustalono, że Z. G. przebywa w Ośrodku Readaptacji Społecznej od początku marca b. r. Jest osobą samotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. - jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W Ośrodku w K. wykonuje nieodpłatnie różne prace, głównie gospodarskie.
Organ wnioskujący podkreślił też, że Z. G., przed rozwodem, zamieszkiwał w W. przy ul. B. [...], gdzie do chwili obecnej jest zameldowany na pobyt stały. Od dłuższego jednak czasu jest osobą bezdomną - w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Często przebywa w ośrodkach typu ORS, ostatnio był w takim ośrodku w O. Po dokonaniu powyższych ustaleń Wójt Gminy B. uznał się za organ niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku Z. G. i na podstawie art. 65 §1 k.p.a., kierując się treścią art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. przekazał przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia – Burmistrzowi Dzielnicy P. w W. (Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy P. w W.) – jako organowi właściwemu w sprawie.
Zdaniem organu wnioskującego, Z. G. jest bowiem osobą bezdomną, gdyż budynek ORS w K. nie jest lokalem mieszkalnym - w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 236 z późn. zm.). Pomieszczenia tego budynku są przeznaczone tylko do krótkotrwałego pobytu osób a więc nie stanowią lokalu mieszkalnego a ponadto strona, pomimo faktu zameldowania jej na pobyt stały w mieszkaniu w W., z przyczyn osobistych nie ma możliwości faktycznego w nim zamieszkiwania.
Odpowiadając na wniosek, Prezydent [...] W. wnosił o wskazanie - jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania niniejszej sprawy - Wójta Gminy B. W uzasadnieniu swego stanowiska uczestnik postępowania wyjaśnił na wstępie, iż Burmistrz Dzielnicy P. [...] W. nie jest organem właściwym miejscowo, gdyż nie jest w ogóle organem reprezentującym jednostkę samorządu terytorialnego Miasta Stołecznego W., gdyż reprezentuje wyłącznie jedną z jej dzielnic.
Ponadto podkreślono, iż Z. G. nie jest osobą bezdomną, w rozumieniu art. art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem ma meldunek zarówno na pobyt stały, jak i czasowy, przy czym Wójt Gminy B. nie wyjaśnił w ogóle okoliczności związanej z niezamieszkiwaniem Z. G. pod adresem ul. B. [...] w W. Zdaniem uczestnika podstępowania nie stanowiło takiego wyjaśnienia stwierdzenie, że (cyt.): "z przyczyn osobistych nie ma on możliwości faktycznego" zamieszkiwania w lokalu przy ul. B. [...]. Trudno zaś mówić o bezdomności strony w sytuacji, w której przysługiwałoby jej prawo do tego lokalu. Oznaczałoby to bowiem, iż Z. G. po prostu z własnej woli zmienił miejsce zamieszkania, co jednak nie świadczyło o jego bezdomności.
Uczestnik postępowania zwracał także uwagę, iż Wójt Gminy B. sam zameldował Z. G. na pobyt czasowy pod adresem: [...] B., K. [...], a aby tego dokonać budynek, znajdujący się pod tym adresem, musiał mieć charakter mieszkalny, a osoba posiadająca do niego tytuł, musiała potwierdzić ten fakt.
Akcentowano też, że Ośrodek Readaptacji Społecznej [...] nie jest schroniskiem czy noclegownią, w którym tymczasowo i krótkotrwale przebywają osoby bezdomne, bo w placówkach tego Stowarzyszenia osoby zamieszkują przez lata, przechodzą readaptację czy terapię i tam też koncentrują długookresowo swoją aktywność życiową. W W. – jak wywodził uczestnik postępowania - również znajdują się tego typu placówki (np. przy ul. M.) i ich działalność znana była Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy P. [...]. W.. Aktualnie zatem – zdaniem Prezydenta [...] W. - miejscem koncentracji spraw życiowych Z. G. był K. w gminie B., gdyż w tej miejscowości zainteresowany jest stale obecny i nocuje, w tej miejscowości zgłosił się do Urzędu Pracy, w tej miejscowości wykonuje prace doraźne, tu jest zameldowany na co najmniej 6 miesięcy i w tej miejscowości zgłosił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o pomoc. Nadmieniono także, że Z. G. nigdy nie zgłosił się po pomoc do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy P. [...] W. i nie jest temu Ośrodkowi znany).
Zwracano też uwagę, że Z. G. nigdy nie deklarował zamiaru stałego pobytu w W. i jest zarejestrowany do ubezpieczenia w P. Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy B. a Prezydentem [...] W. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku Z. G. o przyznanie zasiłku okresowego i refundacji kosztów pobytu w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] w K. w gminie B. Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 w/w ustawy, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego (dalej: k.c.).
W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest bowiem czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.
Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania Z. G. jest miejscowość K., znajdująca się na obszarze gminy B. Z. G. fizycznie przebywa we wspomnianej wyżej miejscowości, w której w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] przechodzi proces readaptacji. Pobyt jego w tej placówce jest bezterminowy i został uregulowany prawnie poprzez czasowe zmalowanie w niej zainteresowanego. Nie można zatem – jak słusznie zwraca na to uwagę uczestnik postępowania – traktować pobytu Z. G. w Ośrodku w K. jako jedynie korzystania przez niego z noclegowni dla bezdomnych, co uzasadniałoby przyjęcie, że jest on osobą bezdomną - w rozumieniu art. art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. W takiej zaś sytuacji, właściwym do rozpatrzenia jego wniosku byłby Prezydent [...] W., gdyż w tym mieście Z. G. był ostatnio zameldowany na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Podkreślenia też w tym miejscu wymaga, że – jak wynika z opisu zawartego w formularzu wywiadu środowiskowego – obiekt w którym mieści się Ośrodek Readaptacji w K. spełnia wszystkie wymagania właściwe dla zamieszkiwania w nim ludzi. Zainteresowany przebywa w nim – jak wyżej wspomniano - bezterminowo, wykonuje na jego terenie różne prace użyteczne a dla własnego użytku - maluje obrazy. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P., został zgłoszony do ubezpieczenia w P. Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia i do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wystąpił z przedmiotowym wnioskiem o udzielenie mu pomocy.
Powyższe zatem wskazuje, że wszelka aktywność życiowa Z. G. koncentruje się obecnie w K. w gminie B. Pomimo zameldowania na pobyt stały w W., zainteresowanego – jak sam wnioskodawca przyznaje – od dłuższego czasu nic z tym miastem nie łączy.
Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.