Uzasadnienie
Prezydent W., wnioskiem z dnia 6 czerwca 2014 r., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jaki zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Wójtem Gminy J. w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku A. G. o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. G. posiada ostatni stały meldunek na terenie Dzielnicy W. W.. Obecnie zaś przebywa w Ośrodku "N." w J., w którym jest tymczasowo zameldowany. Zdaniem organu wnioskującego, A. G. wymeldował się z miejsca swojego stałego pobytu w W., w związku z zamiarem osiedlenia się na stałe w J. Jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały, przyznany decyzją z dnia [...]stycznia 2014 r. wydaną przez Wójta Gminy J., z treści której nie wynika, aby organ przyznający świadczenie traktował świadczeniobiorcę jako osobę bezdomną. Zasiłek został bowiem przyznany - na podstawie art. 101 ust. 3, w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej.
Akcentowano zatem, że A. G. może mieszkać w Ośrodku dla Osób Uzależnionych "N." w J. na stałe i Gmina J. uznała się za organ właściwy w jego sprawach, ponieważ ma on zamiar zamieszkać na jej terenie. Powyższe – zdaniem organu wnioskującego – przemawiało za uznaniem, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku A. G. jest Wójt Gminy J., gdyż w tej miejscowości zainteresowany ma miejsce zamieszkania – w rozumieniu art. 25 k.c.
W odpowiedzi na ww. wniosek, Wójt Gminy J. wniósł o wskazanie Prezydenta W. jako organu właściwego w sprawie.
Zdaniem uczestnika postępowania, z treści pisma Ośrodka dla Osób Uzależnionych "N." w J. z dnia [...] lipca 2014 r. oraz oświadczenia A. G. z dnia [...] lipca 2014 r. wynikało, że ubiegający o przyznanie zasiłku celowego jest osobą bezdomną - w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ustawy o pomocy społecznej. Zamieszkuje on bowiem w Ośrodku, gdzie zameldowany jest na pobyt czasowy, a ostatnim miejscem jego zameldowania na pobyt stały była W. Wójt zaznaczył, że pobyt we wspomnianym Ośrodku ma charakter rehabilitacyjny. Stanowi on etap leczenia odwykowego, a ozdrowieńcy zamieszkują w hostelu, w skład którego nie wchodzą lokale mieszkalne - w rozumieniu art. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Powyższe – zdaniem uczestnika postępowania – uzasadniało uznanie A. G. za osobę bezdomną, co skutkowało koniecznością ustalenia organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej
W ocenie Wójta J., bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostawała okoliczność przyznania wymienionemu zasiłku stałego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. – w sytuacji, gdy jej podstawę stanowił m. in. przepis art. 101 ust. 3 w/w ustawy.
W odpowiedzi na ww. pismo, Prezydent W. podniósł, że z treści decyzji o przyznaniu A. G.zasiłku stałego nie wynika, iż została ona wydane na podstawie ww. przepisu. Zamiar stałego pobytu A. G. w J. wynika zaś z jego zachowania, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w J. W piśmie z dnia [...] września 2014 r. Wójt Gminy J. poinformował, iż A. G. opuścił Ośrodek dla Osób Uzależnionych "N." w J. i przeniósł się na północ kraju, gdzie ma zamiar przebywać w schronisku dla bezdomnych w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem W. a Wójtem Gminy J. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku A. G. o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków.
Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej: "u.p.s.". Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 tej ustawy, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku zaś wniosku osoby bezdomnej, gminą właściwą do jego rozpatrzenia, jest gmina ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby ubiegającej się o pomoc (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Jednocześnie omawiana ustawa zawiera definicję osoby bezdomnej, którą – zgodnie z art. 6 pkt 8 – jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w przedmiotowej sprawie, było ustalenie, czy wnioskujący o przyznanie świadczenia pomocowego – A. G. jest osobą bezdomną, czy też można uznać, iż jego miejscem zamieszkania są J. Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że w dacie złożenie wniosku miejscem zamieszkania A. G. były J., gdzie zainteresowany fizycznie przebywał w Ośrodku dla Osób Uzależnionych "N." i uczestniczył w programie resocjalizacyjno-terapeutycznym, a następnie kontynuował proces rekonwalescencji, deklarując chęć pozostania w tym miejscu.
Z treści, znajdujących się w aktach administracyjnych, zaświadczeń wynikało bowiem, że pobyt zainteresowanego we wskazanej wyżej placówce był bezterminowy i został uregulowany poprzez czasowe w niej zameldowanie. To zaś uzasadniało twierdzenie, że pobyt A. G. w Ośrodku w J. nie sprowadzał się wyłącznie do korzystania przez niego z noclegowni dla bezdomnych, lecz, że ubiegający się o zasiłek w tym miejscu faktycznie mieszkał.
Istotnym jednak pozostaje, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając spór o właściwość, orzeka według stanu faktycznego aktualnego na dzień wydania w tym przedmiocie postanowienia. Nie bez znaczenia w związku z tym dla niniejszego rozstrzygnięcia była okoliczność, wynikająca z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...]września 2014r. i dołączonego do niego oświadczenia A. G., że zainteresowany pod koniec września 2014 r. opuścił [...] Ośrodek dla Osób Uzależnionych "N." i ma zamiar przebywać w schronisku dla bezdomnych Ośrodka Dobroczynnego położonym w W. Okoliczność ta uzasadnia twierdzenie, że obecnie jest on osobą bezdomną - w rozumieniu art. art. 6 ust. 8 u.p.s. W takiej zatem sytuacji, właściwym do rozpatrzenia A. G. jest Prezydent W., gdyż w tym mieście zainteresowany był ostatnio zameldowany na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.).
Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.