Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. (data wpływu [...] czerwca 2021 r.) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Wójta Gminy T. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy T. a Prezydentem W. w sprawie rozpatrzenia wniosku o zapewnienie miejsca pobytu oraz refundacji udzielenia pomocy R.S. (dalej "strona") w postaci schronienia w Schronisku "[...]".
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że strona ostatnio zameldowana na pobyt stały w T., [...], przebywa w Domu Socjalnym dla Mężczyzn przy ul. [...] we W. Zawiadomieniem z [...] maja 2021 r. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) we W. przesłał wniosek strony w sprawie udzielenia schronienia do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) w T. Z rozmowy pracownika GOPS w T. z bratem i ojcem R.S. wynika, iż strona od 17 lat tam nie zamieszkuje. Organ wskazał, iż R.S. pracował we Wrocławiu oraz jako wolontariusz we w. [...]. Z dokumentacji organu wynika również, że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, bowiem w lutym 2020 r. uległ wypadkowi, wskutek czego amputowano mu część lewej kończyny dolnej. Mieszkał w klasztorze Zgromadzenia Sióstr Bożego Serca Jezusa we W., w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zakresie gminy. Wskazano również, że strona, w ramach projektu "[...]" otrzymała mieszkanie we W. przy ul. [...], a także złożyła wniosek w Urzędzie Lokalowym o lokal socjalny.
Podniesiono, że decyzją z [...] maja 2021 r. Prezydent W. skierował R.S. do Schroniska – Dom Socjalny dla Mężczyzn we W. na okres od [...] maja 2021 r. do [...] czerwca 2021 r. Pismem z [...] czerwca 2021 r. MOPS we W. zwrócił się o refundację za pobyt strony w ww. schronisku, natomiast Wójt Gminy T. nie uważa się właściwym o dokonania refundacji, wobec czego organ zwrócił się o dołączenie sprawy refundacji do sprawy sporu o właściwość miejscową w sprawie udzielenia schronienia.
W ocenie organu, funkcje życiowe strony ześrodkowane są we W., w związku z tym, zgodnie z art. 25 K.c., to Wrocław jest jego miejscem zamieszkania.
W odpowiedzi na wniosek wskazano, że 18 maja 2021 r. do MOPS we W. wpłynęły 2 wnioski strony o udzielenie pomocy w formie schronienia. Pierwszy z nich został rozpatrzony przez MOPS we W. W tym zakresie wydana została decyzja z [...] maja 2021 r. kierująca stronę do Schroniska "[...]" we W. na okres 2 miesięcy, która to decyzja została następnie uchylona decyzją z [...] czerwca 2021 r. z uwagi na opuszczenie placówki przez stronę w dniu [...] czerwca 2021 r. Natomiast drugi z wniosków, stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 101 ust. 2 u.p.s., przekazano zgodnie z właściwością do GOPS w T., tj. wedle ostatniego miejsca zameldowania strony.
Organ podniósł ponadto, że strona spełnia ustawowe wymogi uznania ją za osobę bezdomną zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem nie posiada aktualnego miejsca zameldowania i nie przebywa w lokalu mieszkalnym. R.S. przebywał w lokalu treningowym w związku z realizacją projektu wychodzenia z bezdomności "[...]" do [...] maja 2021 r. Następnie, zgodnie z decyzją MOPS we W. z [...] maja 2021 r. przebywał w Schronisku dla Osób Bezdomnych – Stowarzyszeniu Pomocy "[...]" we W., które opuścił [...] czerwca 2021 r. Jego aktualne miejsce pobytu nie jest znane, nie ma również możliwości powrotu pod ostatni adres stałego zameldowania z uwagi na silny konflikt z rodziną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy T. a Prezydentem W. jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się właściwym do rozpoznania wniosku o zapewnienie miejsca pobytu oraz refundacji udzielenia pomocy R.S. w postaci schronienia w Schronisku "[...]".
Tym samym do rozważenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przedstawiono dwie kwestie, a mianowicie, zawnioskowano o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku strony z [...] maja 2021 r. o udzielenie schronienia w schronisku oraz o refundację udzielenia pomocy w postaci schronienia w Schronisku "[...]" w okresie od [...] maja 2021 r. do [...] czerwca 2021 r.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wnioskami z [...] maja 2021 r. R.S. zwrócił się do jednocześnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o "wydanie skierowania na pobyt w Domu Socjalnym dla mężczyzn" jak i Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o "udzielenie schronienia". Oba wnioski wpłynęły do MOPS we W. Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Zastępca Kierownika MOPS we W., działając na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s., skierował R.S. w okresie od [...] maja 2021 r. do [...] czerwca 2021 r. do Stowarzyszenia Pomocy "[...]" – Schroniska – Domu Socjalnego dla mężczyzn położonego we W., ustalił opłatę z tytułu pobytu w ww. miejscu oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją z [...] czerwca 2021 r. uchylono powyższą decyzję z uwagi na opuszczenie przez stronę w dniu [...] czerwca 2021 r. ww. placówki i nie wskazanie aktualnego miejsca pobytu. Drugi natomiast z powołanych na wstępie wniosków przekazano do GOPS w T. i to ten wniosek jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wskazać należy, że w sprawie niniejszej złożono de facto dwa tożsame zarówno podmiotowo jak i przedmiotowo wnioski. Obydwa wnioski złożone zostały przez R.S. i obydwa dotyczyły udzielenia schronienia. Można wyjść zatem z założenia, że strona z ostrożności skierowała wskazane wnioski zarówno do Ośrodka Pomocy Społecznej właściwego ze względu na ostatnie miejsce zameldowania (gm. T.), jak i właściwego ze względu na ówczesne miejsce pobytu (Miasto W.). Niemniej uznać należy, iż ww. decyzją z [...] maja 2021 r. stronie przyznano świadczenie we wnioskowanym zakresie, tj. udzielono jej schronienia w Schronisku - Stowarzyszeniu Pomocy "[...]" we W., dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznanie wniosku przekazanego do GOPS w T. stało się bezprzedmiotowe.
Wobec powyższego, postępowanie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w powyższym zakresie, podlegało umorzeniu.
Odnosząc się natomiast do kwestii refundacji kosztów poniesionych przez Gminę Wrocław podnieść należy, że zgodnie z w art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały obowiązana jest do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że kwestia wzajemnych rozliczeń gmin (między gminą miejsca pobytu a gminą miejsca ostatniego zameldowania) nie jest sprawą administracyjną, a zatem nie zachodzi konieczność wskazania organu właściwego dla jej załatwienia. Celem złożonego wniosku nie jest bowiem potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej, tj. do przyznania świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, ale która z gmin zobowiązana jest do poniesienia wydatków związanych z przyznanym już świadczeniem i którą z nich obciążają finansowe konsekwencje związane z realizacją decyzji. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie należy natomiast do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że spór między gminami o zwrot wydatków, o których mowa w art. 101 ust. 7 u.p.s. nie ma charakteru administracyjnego, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (zob. postanowienia NSA z: 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I OW 100/21, 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I OW 99/21, 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 4/21, 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OW 7/19, CBOIS).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko. Z tego względu wniosek w zakresie refundacji kosztów udzielonej pomocy, z jakim wystąpił Wójt Gminy T. należało uznać za niedopuszczalny, co skutkowało jego odrzuceniem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2, art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.