Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego pomiędzy Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...] a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt A. S. w Stowarzyszeniu [...].
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 22 listopada 2018r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło podanie A.S. z prośbą o pomoc w formie udzielenia tymczasowego schronienia. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że A.S. jest osobą bezdomną i niepełnosprawną, a ostatni stały meldunek posiada pod adresem: [...]. Jednak z uwagi na sytuację kryzysową (21 listopada 2018r. wybuch pożaru - budynek, w którym przebywał w/w doszczętnie spłonął), podopieczny nie ma możliwości powrotu do tego miejsca, nie posiada własnego lokalu mieszkalnego bądź domu do zamieszkania (budynek, w którym zamieszkiwał nie był jego własnością). W związku z tym Ośrodek w dniu 22 listopada 2018r. wydał skierowanie celem umieszczenia A.. w Stowarzyszeniu [...] w [...] jako osoby bezdomnej.
Jednocześnie dnia 22 listopada 2018 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję przyznającą A.S. prawo do schronienia w ww. placówce [...].
Zdaniem wnioskodawcy, mając na uwadze powyższy stan faktyczny, jak też treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uznać należy, że to gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu. Podstawą do żądania zwrotu wydatków od gminy właściwej miejscowo do udzielania świadczenia osobie bezdomnej jest art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Z tych też względów sprawa została przekazana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] (jako organu właściwego miejscowo). Jednak organ nie zgodził się ze stanowiskiem GOPS [...], uznając swoją niewłaściwość do ponoszenia kosztów pomocy udzielonej A.S..
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta [...] wniósł o jego odrzucenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez pojęcie sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy albo gdy każdy z organów uważa, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Istota sporu o właściwość polega na tym, że sprawa, w której powstał spór musi mieć charakter sprawy z zakresu administracji publicznej, musi być zindywidualizowana, należeć do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a wśród organów uczestniczących w postępowaniu przed sądem w sprawie o rozstrzygniecie sporu musi brać udział organ właściwy do jej załatwienia.
W orzecznictwie zwraca się uwagę, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75 czy z dnia 24 października 2006, II OW 32/06).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Przedmiotowy spór dotyczy rozliczenia miedzy gminami w zakresie wydatków poniesionych za udzielenie schronienia osobie bezdomnej w ośrodku wsparcia.
Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków gminie uregulowane zostało przez ustawodawcę w art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1508). Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że kwestia wzajemnych rozliczeń gmin (między gminą miejsca pobytu a gminą miejsca ostatniego zameldowania) nie jest sprawą administracyjną, a zatem nie zachodzi konieczność wskazania organu właściwego dla jej załatwienia. Celem złożonego wniosku nie jest bowiem potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej tj. do przyznania świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, ale która z gmin zobowiązana jest do poniesienia wydatków związanych z przyznanym już świadczeniem i którą z nich obciążają finansowe konsekwencje związane z realizacją decyzji. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie należy natomiast do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że spór między gminami o zwrot wydatków, o których mowa w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru administracyjnego, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego (por. np. postanowienia: z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt I OW 73/06, z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 97/08, z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 75/10, z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 201/11, z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt I OW 204/09, z dnia 18 stycznia 2010 r. sygn. akt I OW 181/09, z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 200/13, – dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko. Z tego względu wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, z jakim wystąpił Wójt Gminy [...] należało uznać za niedopuszczalny, co skutkuje jego odrzuceniem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z pkt 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku.