Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2014 r. Burmistrz Gminy B. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy B. - Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w Baborowie a Wójtem Gminy P.- Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Pani A. D. o przyznanie zasiłku stałego oraz w zakresie zwrotu kosztów poniesionych w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 19 marca 2014 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przekazał Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w B. dokumenty dotyczące przyznania Pani A. D. zasiłku stałego celem przyznania tego zasiłku przez Ośrodek Pomocy Społecznej w B. Jako uzasadnienie podał, iż Pani A. D. nie jest mieszkanką Gminy P., bowiem nie zamieszkuje w P. przy ul. W. 68, co wynika ze zmiany miejsca zamieszkania i pobytem stałym w gminie B. (K.73).
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. dokonał ustaleń, iż Pani A. D. nie zamieszkuje na terenie Gminy B. oraz nie jest na terenie tej gminy zameldowana. Dowodem na powyższe jest oświadczenie Pani A. D. złożone dnia 26.03.2014r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 22.10.2013r. oraz wniosek o podjęcie działań w celu dokonania zameldowania złożony przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. z dnia 06.02.2014r.
Z oświadczenia Pani A. D. wynika, iż pomimo że została wymeldowana z adresu w Pietrowicach Wielkich nadal zamieszkuje pod tym adresem, traktując to miejsce jako centrum życiowe. Mieszka tam i opłaca stosowne rachunki a w Sądzie Rejonowym w R. pod sygn. akt IC [...]toczy się postępowanie w związku z jej wymeldowaniem co jednoznaczne dowodzi, iż Pani A. D. koncentruje się nad zachowaniem prawa do lokalu w P. W Gminie tej złożyła również wniosek o mieszkanie. Dodatkowo to na terenie Gminy Pietrowice Wielkie i terenie województwa śląskiego, co pozostaje w zw. z miejscem jej zamieszkania, załatwia sprawy urzędowe o czym świadczy orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 22.10.2013 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R.. Wnioskodawca podniósł, iż okoliczność wymeldowania nie przesądza automatycznie o utracie miejsca zamieszkania danej osoby. Zamiar stałego pobytu wynika bowiem z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Nawet brak tytułu prawnego do lokalu nie przesądza o utracie miejsca zamieszkania, bowiem nawet osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie (art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz.U. z 2014 r. poz. 150). Zatem osoba pozostająca w danym lokalu, mimo że zaszły okoliczności, które ją zobowiązują do jego opuszczenia, również manifestuje swój zamiar pobytu.
Jednocześnie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. ustalił, iż Pani A. D. nie mieszka na terenie Gminy B. w K., nie jest też na jej terenie zameldowana, co stwierdza pismo z dnia 16.05.2014r. Jej przyjazdy do tej miejscowości są związane wyłącznie z tym, iż odwiedza tam mieszkającą mamę. Z tych okoliczności nie można wywieść, iż osoba ta tam zamieszkuje, czyli przebywa z zamiarem stałego pobytu. Powołując się na postanowienie NSA z dnia 28.11.2007 r. (I OW 91/07) wskazano, iż "stosownie do treści art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - za zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy nie można uznać faktu jedynie nocowania u koleżanek. Fakt sporadycznego udzielania schronienia w porze nocnej przez osoby znajome nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w określonym lokalu".
Natomiast w razie przyjęcia, iż Pani A. D. nie zamieszkuje w P. a tym bardziej w K., z uwagi na brak zameldowania należałoby uznać, iż jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, co również uzasadnia właściwość Gminy P..
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P. wskazał, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 13 czerwca 2014 r. o uchyleniu decyzji z dnia 30 października 2013 r. przyznającej Pani A. D. zasiłek stały, pozwala uznać, iż organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Burmistrz Gminy B. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Pietrowicach Wielkich zaprzestał wypłaty zasiłku stałego dla Pani A. D. ze względu na fakt, iż na skutek zmiany miejsca zamieszkania utraciła ona prawo do pobierania tegoż świadczenia z Gminy P. Okoliczność ta była podstawą uzasadniającą uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego i zaprzestaniu wypłaty tego świadczenia. Fakt niezamieszkiwania przez Panią A. D. w P.i zamieszkiwania na terenie Gminy B. został potwierdzony w toku przeprowadzonego postępowania. Z informacji uzyskanych przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. wynika, że Gmina B. jest miejscem stałego zamieszkania Pani A. D..
Na terenie tejże gminy od dłuższego czasu koncentruje się jej centrum życiowe (już od stycznia 2014 r.). Zatem, będąc mieszkanką Gminy B. Pani A. D. winna ubiegać się o świadczenia z pomocy społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej w B. W dniu 5 grudnia 2013 r. Wójt Gminy P. wydał decyzję o wymeldowaniu Pani A. D. z pobytu stałego przy ul. W. 68 w P. W toku postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie ustalono, że Pani A. D. zamieszkuje w miejscowości K. położonej w Gminie B.. Wobec tego, organ zwrócił się w ramach pomocy prawnej do Burmistrza Miasta B. o wezwanie i przesłuchanie w charakterze strony Pani A. D. Jednakże, pomimo dwukrotnego wezwania Pani A. D. nie zgłosiła się do siedziby organu w celu przesłuchania. W toku wskazanego postępowania zostały przeprowadzone oględziny lokalu położonego przy ul. W. 68 w P., na które Pani A. D. nie przybyła, pomimo iż została o nich prawidłowo zawiadomiona.
Stan mieszkania i posesji pozwolił na dokonanie ustaleń, że Pani A. D. nie zamieszkuje wskazanej nieruchomości. O niezamieszkiwaniu w lokalu świadczy także fakt, że Pani A. D. nie podpisała umowy na wywóz nieczystości. Ponadto, zeznania przesłuchanych w sprawie świadków tj. osób mieszkających w sąsiedztwie jednoznacznie potwierdziły, że nie przebywa ona w ogóle pod wskazanym adresem. W wyniku zebranej dokumentacji ustalono, że obecne centrum życiowe Pani A. D. znajduje się w K. w Gminie B.. W związku z powyższym, w dniu 5 grudnia 2013 r. Wójt Gminy P. \wydał decyzję o wymeldowaniu administracyjnym Pani A. D. położonego przy ul. W. 68 w P. Wskazana decyzja została skutecznie doręczona Pani A. D. i stała się ostateczna na skutek upływu terminu do wniesienia odwołania. Doszło więc do skutecznego wymeldowania, którego strona postępowania nie kwestionowała.
W dniu 3 lutego 2014 r. ostateczna decyzja o wymeldowaniu P. A. D. z pobytu stałego w P. przy ul. W. 68 została przekazana do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z uzasadnienia wskazanej decyzji jednoznacznie wynika, czego zresztą Pani A. D. nie kwestionowała w toku postępowania w sprawie o wymeldowanie, iż P. nie są miejscem jej stałego zamieszkania. Wobec tego, uzasadnionym było wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego pobieranego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, złożenie przez Panią A. D. oświadczenia o zamieszkiwaniu na stałe w P. nie przesądza o aktualnym ześrodkowaniu interesów życiowych w tej miejscowości i nie może stanowić wystarczającego dowodu do uznania, że wskazana miejscowość stanowi jej centrum życiowe – szczególnie w sytuacji, gdy pozostałe dowody temu przeczą.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że miejscem zamieszkania pani A. D. nie jest Gmina P. Zarówno fakt złożenia wniosku o wymeldowanie Pani A. D. przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną, jak i zeznania osób zamieszkujących w sąsiedztwie lokalu położonego w P. przy ul. W. 68 potwierdzają fakt, że osoba ta nie mieszka pod wskazanym adresem. Z dowodów przeprowadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że Pani A. D. nie przebywa i nie korzysta ze wskazanego wyżej lokalu. Materiał dowodowy wskazuje, że miejscem zamieszkania Pani A. D. jest obecnie miejscowość K. w Gminie B.. Świadczy o tym również fakt, iż Pani A. D. osobiście odbiera decyzje administracyjne i inne pisma urzędowe kierowane do niej na adres K.73 B..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Istota sporu o właściwość polega na tym, że sprawa, w której powstał spór musi mieć charakter sprawy z zakresu administracji publicznej, musi być zindywidualizowana, należeć do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a wśród organów uczestniczących w postępowaniu przed sądem w sprawie o rozstrzygniecie sporu musi brać udział organ właściwy do jej załatwienia. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75 czy z dnia 24 października 2006, II OW 32/06).
W niniejszej sprawie Burmistrz Gminy B. wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Pani A. D. o przyznanie zasiłku stałego oraz w zakresie zwrotu kosztów poniesionych w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego.
Należy stwierdzić, iż z akt administracyjnych nie wynika aby toczyło się jakiekolwiek postępowanie w przedmiocie przyznania A. D. zasiłku stałego. Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu nie odwołał się do jakiegokolwiek wniosku (wskazując chociażby jego datę), który miałby wszcząć sprawę administracyjną. Z akt sprawy nie wynika aby taki wniosek został w ogóle złożony oraz aby jakikolwiek wniosek o przyznanie tego zasiłku był przekazywany pomiędzy organami.
W takiej sytuacji należy uznać, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze sporem o właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Odnośnie wniosku dotyczącego zwrotu kosztów poniesionych w przedmiocie wypłaty zasiłku stałego wskazać należy, że kwestia wzajemnych rozliczeń gmin (między gminą miejsca pobytu a gminą miejsca ostatniego zameldowania) nie jest sprawą administracyjną, a zatem nie zachodzi konieczność wskazania organu właściwego dla jej załatwienia. Celem złożonego wniosku nie jest, zatem potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej tj. do przyznania świadczenia z ustawy o pomocy społecznej, ale która z gmin zobowiązana jest do poniesienia wydatków związanych z przyznanym już świadczeniem i którą z nich obciążają finansowe konsekwencje związane z realizacją decyzji. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie należy natomiast do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że spór między gminami o zwrot wydatków, o których mowa w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru administracyjnego, lecz stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego (por. postanowienia: z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt I OW 73/06, z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 97/08, z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 75/10, z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 201/11, z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt I OW 204/09, z dnia 18 stycznia 2010 r. sygn. akt I OW 181/09, z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 200/13, – dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.