Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2014 r. Wojewoda [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w N. poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Starosty N. z dnia 29 października 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], wydanych w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w obrębie [...], stanowiących w dacie przejęcia własność T. G..
W uzasadnieniu wniosku Wojewoda podał, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] wydane zostało na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. R.P. Nr 46, poz. 339) i dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U.R.P. Nr 59, poz. 318).
W dniu 29 października 2012 r. Starosta N. zwrócił się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 157 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2008 r. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 2 sierpnia 2013 r., powyższy wniosek został przekazany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Kolegium celem jego rozpatrzenia. Pismem tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. przekazało Wojewodzie [...] przedmiotowy wniosek Starosty N. z dnia 29 października 2012 r.
Uzasadniając przekazanie wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt I OW 181/10, według którego Wojewoda [...] jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji samorządowego kolegium odwoławczego orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, w części dotyczącej przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa.
Wojewoda [...] stwierdził, że nie podziela poglądu przedstawionego przez Kolegium, w wyniku którego wskazano go jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewoda podniósł, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiążą Wojewody [...] w tej sprawie. Wiążaca w sprawie jest natomiast, zdaniem wnioskodawcy, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/12. Uzasadnione jest - w ocenie Wojewody - przyjęcie, że to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, skoro przedmiotowy wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez ten organ.
W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o wskazanie Wojewody [...] jako organu właściwego do rozpoznania wniosku, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt I OW 181/10,
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art.15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j: 2012 r., poz.270 ze zm.), powoływanej dalej, jako " P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory, o których mowa w art.4 wskazanej ustawy, czyli spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jako spór o właściwość określa się obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego, co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.
Analogicznie przez spór kompetencyjny należy rozumieć rozbieżność oceny upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej zaistniałą pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej. Innymi słowy przez spór kompetencyjny, w rozumieniu wskazanego na wstępie art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, gdy z jednej strony organ samorządu terytorialnego, a z drugiej organ administracji rządowej uważają się za niewłaściwe w sprawie.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zaistniał negatywny spór kompetencyjny między Wojewodą [...] a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w N., który dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Starosty N. o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] września 2008 r.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewody [...], zaprezentowane w uzasadnieniu wniosku.
W świetle art.157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ.
Kwestia właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji była również przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 17 kwietnia 2012 r. uchwałę następującej treści:
"Organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wydanej przez organ wymieniony w art. 17 K.p.a., ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a. w związku z art. 20 K.p.a." (sygn.II OPS 1/12, publ., ONSAiWSA 2012, nr 4, poz.60).
W uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że wywiedziona z art. 20 K.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., pozostaje w strukturze organów administracji publicznej, dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności winien być określany na podstawie wskazanych przepisów.
Przyjęte w uchwale stanowisko prowadzi do uznania, że organem nadzoru właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze N. a stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1954 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. RP. Nr 46, poz. 339), jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N..
Powoływane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OW 181/10 zostało wydane przed podjęciem wyżej powołanej uchwały.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.