Uzasadnienie
Prezydent Miasta Słupska (działający przez swojego pełnomocnika) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. J. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podano, że dnia [...] grudnia 2012 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Wałbrzychu M. J. złożył wniosek o przyznanie pomocy społecznej. Wnioskujący o pomoc w trakcie przesłuchania w dniu [...] stycznia 2013 r. zeznał, iż w miejscowości Słupsk nie mieszka już od ponad 6 lat. Od listopada 2012 r. przebywa w Wałbrzychu. M. J. wyjechał z miejscowości Słupsk, z zamiarem podjęcia pracy w firmie w której pracuje jego brat, jednak wskutek braku zgody swojego brata w przedmiocie zamieszkania we wspólnym gospodarstwie domowym, pracy tej nie otrzymał. M. J. zamieszkał ze swoją babcią B. J. przy ul. [...] w Wałbrzychu. M. J. zeznał, że nie zamierza wracać do Słupska z uwagi na fakt, iż nie zamieszkuje w Słupsku już około 6 lat, nie ma w tym mieście pracy ani mieszkania.
Zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2013 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu przekazał wniosek M. J. wraz z zebraną w sprawie dokumentacją Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Słupsku.
Prezydent Słupska uznał się za niewłaściwy w sprawie rozpatrzenia wniosku M. J., bowiem zgodnie z art. 101 § 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 Kodeksu cywilnego w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, gdzie przez miejsce zamieszkania rozumieć należy miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Prezydent Słupska podkreślił, że zamiar pobytu osoby w jej miejscu zamieszkania nie jest tożsamy z chęcią dożywotniego bądź też długoletniego przebywania w danej miejscowości. Okoliczność, że osoba zmienia swoje miejsce zamieszkania nie może mieć wpływu na aktualną ocenę gdzie znajduje się jej miejsce zamieszkania.
W konkluzji wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Prezydent Słupska stwierdził, że nie jest miejscowo właściwy w sprawie, powołane we wniosku fragmenty z wywiadu wyraźnie potwierdzają, że aktualnym miejscem zamieszkania M. J. jest Wałbrzych i jednocześnie nie jest on osobą bezdomną.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha wskazał, że M. J. zameldowany jest na pobyt stały w Słupsku, przy ul. [...], a aktualnie przebywa jak wynika ze złożonego w dniu [...] stycznia 2013 r. sporządzonego protokołu od około 3 miesięcy w Wałbrzychu przy ul. [...]. Pobyt w Wałbrzychu związany jest z poszukiwaniem pracy. M. J. oświadczył, że w okresie od 9 lutego 2012 r. do 8 czerwca 2012 r. pracował w Słupsku w firmie [...] Sp. z o.o., złożył w Słupsku wniosek o przydział lokalu socjalnego. M. J. przyznał, że nie wiąże swojej przyszłości z Wałbrzychem, bo nie ma tu pracy, a w czerwcu jedzie do Koszalina gdzie będzie zdawał egzamin na technika mechanika.
Z dołączonego do odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość protokołu przesłuchania strony z dnia 11 lutego 2013 r. wynika, że M. J. podjął pracę na umowę zlecenie w Klinice [...] w Wałbrzychu od dnia 6 lutego 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Słupska a Prezydentem Miasta Wałbrzycha, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. J. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.
Wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej.
Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu, gdyż musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia: 11 października 2007 r. sygn. akt I OW 69/07 – Lex nr 399101; 13 maja 2011 r., sygn. akt I OW 11/11 – Lex nr 1081105).
Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku M. J. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów.
Zgodnie z oświadczeniem M. J., od 6 lat nie mieszka pod adresem ul. [...] w Słupsku. Przez kilka lat był tam zameldowany, ale z uwagi na fakt, że było to mieszkanie służbowe (wojskowe) jego ojca został wymeldowany w kwietniu 2009 r.
Z akt sprawy wynika, że M. J. przebywa na terenie Wałbrzycha, mieszka w różnych miejscach, czasem pomieszkuje u swojej babciu przy ul. [...], zdarza się że mieszka z bratem i ojcem w Wałbrzychu, czasami też wynajmuje pokoje lub stancje w Wałbrzychu. W mieście tym pod koniec 2012 r. podjął pracę zawodową, jednak nie przedłużono mu umowy.
Na przestrzeni dwóch miesięcy (styczeń i luty 2013 r.) M. J. składał sprzeczne oświadczenia co do miejsca, w którym chce skoncentrować swoją przyszłość. W oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznał, że nie chce wracać do Słupska, ponieważ nie ma tam pracy ani mieszkania, natomiast w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2013 r. wyznał, że jeżeli otrzyma mieszkanie socjalne to wróci do Słupska. Ze złożonych przez M. J. oświadczeń można wysnuć wniosek, że nie jest zdecydowany z którym miastem wiąże swoją przyszłość.
Nie bez znaczenia dla ustalenia, gdzie znajduje się centrum życiowe M. J. pozostaje też fakt, że w Wałbrzychu poszukiwał zatrudnienia i od początku lutego 2013 r. podjął pracę w Klinice [...] przy ul. [...] w Wałbrzychu.
Samo oświadczenie M. J., że jego centrum życiowe koncentruje się w danej miejscowości nie stanowi jedynej przesłanki zamieszkania, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, lecz musi być połączone z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednakże o tym, że centrum życiowych interesów M. J. koncentruje się w Wałbrzychu świadczy fakt podjęcia pracy w tym mieście, utrzymywania korzystania z rodziną zamieszkującą to miasto, wynajmowanie lokali mieszkalnych w tym mieście. Można uznać więc, że zamiar zamieszkania w Wałbrzychu wynika z zachowania M. J. polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w tym mieście.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania M. J. jest miasto Wałbrzych, to organem właściwym do rozpoznania jego wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Wałbrzycha.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.