Uzasadnienie
Uzasadnienie.
W dniu 25 kwietnia 2012 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach przeprowadził wywiad środowiskowy z R. R., która podała jako adres zamieszkania: Gliwice, ul. [...], a adres pobytu czasowego: Gliwice. ul. [...]. Oświadczyła, że obecnie przebywa kątem u znajomych i zaznaczyła brak mieszkania oraz określiła siebie jako osobę bezdomną. Wskazała, że ostatni meldunek miała w gminie R. Przez jakiś czas wynajmowała mieszkanie, ostatnio tuła się po znajomych. Prowadzi gospodarstwo domowe z synem M.R., ur. [...] lutego 2010 r. Wniosła o wydanie skierowania do Domu [...].
Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach, faxem z dnia 27 kwietnia 2012 r., o godz. 12.42, poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Radziejowie, powołując się na rozmowy telefoniczne przeprowadzone w dniach: 25, 26 i 27 kwietnia 2012 r., że na terenie Gminy Gliwice przebywa bezdomna R. R. wraz z dwuletnim synem M. W piśmie stwierdzono, że w/w nie posiada miejsca zamieszkania w Gliwicach, a z uwagi na problem bezdomności przebywała u swojej znajomej pod adresem przy ul. [...], gdzie pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy. Stwierdzono, że R.R. ostatni meldunek na pobyt stały miała w [...],[...], R. Obecnie nie posiada meldunku na pobyt stały. OPS w Gliwicach nie ma swoim terenie placówki dla samotnych matek. Ustalił, że możliwe jest udzielenie schronienia w Domu [...], w U., przy Fundacji [...]. Koszt pobytu matki i dziecka wynosi 780 zł. OPS w Gliwicach wezwał o wskazanie miejsca noclegowego dla R.R. i jej dziecka na terenie Gminy Radziejów, do godziny 13.30, zastrzegając, że w przypadku braku odpowiedzi wyda klientce skierowanie, którego kopię załączono do faxu.
Ze skierowania wynika, że R. R. zobowiązała się do partycypowania w kosztach utrzymania swojego i syna w kwocie odpowiadającej 30% miesięcznego dochodu – 140,40 zł. W dokumencie skierowania zawarto stwierdzenie, że do pokrycia pozostałej części kosztów zobowiązana jest gmina Radziejów w woj. kujawsko-pomorskim.
W dniu 17 maja 2012 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustroniu wpłynął wniosek R. R. o udzielenie jej pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego od maja 2012 r. oraz zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży dla dzieci.
Pismem z dnia 30 maja 2012 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustroniu, powołując się na art. 65 § 1 K.p.a., przekazał sprawę do załatwienia do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radziejowie. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że ostatni meldunek na pobyt stały wnioskodawczyni miała w [...], a obecnie przebywa w Domu [...] w U., ul. [...]. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust.1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym w sprawach pomocy społecznej jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radziejowie, gdyż w [...] miała zameldowanie na pobyt stały. Stwierdził, że R. R. jest osobą bezdomną. Kierownik MOPS w Ustroniu nie jest więc organem właściwym do rozpoznania wniosku
Zawiadomieniem z dnia 4 czerwca 2012 r., nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radziejowie, powołując się na art. 65 § 1 K.p.a., przekazał zawiadomienie MOPS z Ustronia do organu właściwego – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radziejowie.
W dniu 5 czerwca 2012 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radziejowie wpłynął rachunek za pobyt i wyżywienie R.R. z synem w Domu dla [...] z dziećmi w U. na kwotę 587,60 zł.
Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. Kierownik GOPS w Radziejowie zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach o nadesłanie decyzji rozstrzygającej kwestię skierowania R. R. wraz z synem M. do Domu [...] w U. Kierownik zaznaczył, że prośba o nadesłanie decyzji ma na celu realizacje obowiązku wynikającego z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dodał, iż Fundacja [...] nadesłała rachunek, który może być zapłacony po otrzymaniu z OPS w Gliwicach decyzji dotyczącej R.R. i jej syna.
W odpowiedzi na pismo z dnia 12 czerwca 2012 r., Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach, zaznaczając, że chodzi o sprawę wydania decyzji o pokrycie kosztów pobytu R.R. i jej syna M. w Domu [...] w U., poinformował, że zgodnie z art. 101 ust. 2 oraz art. 107 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, gminą właściwą do wydania decyzji oraz do ponoszenia kosztów utrzymania jest Gmina Radziejów. OPS w Gliwicach pomógł w/w jako osobie bezdomnej w znalezieniu miejsca w Domu [...] oraz wydal stosowne skierowanie.
Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2012 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Radziejów, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radziejowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Gliwicach przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy rozstrzygania o kosztach pobytu R. R. oraz jej syna M. R. w Domu [...] w U., jak również w sprawie pokrywania kosztów tego pobytu. Stwierdził, że organem właściwym miejscowo jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach. Według Kierownika, sprawa powinna być rozpatrywana w oparciu o art. 25 K.c. i art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, a nie art. 101 ust. 2 tej ustawy. Kierownik GOPS w Radziejowie wskazał, na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. oraz na podstawie oświadczenia R. R., że do 19 lutego 2012 r. wynajmowała ona mieszkanie przy ulicy [...] w G., ale z powodów finansowych zmuszona była je opuścić.
Potem mieszkała okazjonalnie u znajomych, a dopiero ostatnio zdecydowała się na wystąpienie o pomoc społeczną i skierowanie do Domu [...]. Miejscem zamieszkania R. R. jest miasto G., w którym z synem mieszkała "z zamiarem stałego pobytu", zanim zwróciła się do organów pomocy społecznej. Zdaniem GOPS w Radziejowie, w rozstrzyganiu o właściwości organu nie może decydować fakt, że osoba, której sprawa dotyczy, była przed dwoma laty zameldowana na pobyt stały, gdy w międzyczasie swoje życie przeniosła w inne miejsce. Od dwóch lat centrum życiowe R. R. i jej syna stanowi region śląski.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Gliwice wniósł o oddalenie wniosku i wskazanie Wójta Gminy Radziejów jako organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej R. R. Stwierdził, że R. R. złożyła w dniu 25 kwietnia 2012 r. w OPS w Gliwicach wniosek o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej w formie schronienia w Domu [...] w U. W tym samym dniu przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy. Ustalono, że była zameldowana na pobyt czasowy do 30 czerwca 20102 r. w Gliwicach, przy ul. [...]. Lokal ten zajmowała na podstawie umowy najmu do 19 lutego 2012 r. Zmuszona była opuścić lokal, gdyż nie miała środków na opłacanie czynszu. Od tego czasu mieszka okazjonalnie u różnych znajomych, między innymi w Sosnowcu. W dacie wywiadu nie miała się gdzie podziać z synem M. Podała, że jedną noc spędziła u znajomej przy ul. [...] i tam wywiad może być przeprowadzony. Gdy pracownik chciał tam wejść, podała adres przy ul. [...].
Ostatnio stale była zameldowana w B. [...], gm. R. Obecnie nie jest zameldowana na pobyt stały pod żadnym adresem. Przebywa w Domu [...] w U. Zdaniem Prezydenta Gliwic, jest osobą bezdomną. Tym samym właściwość organu należy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie nie są spełnione przesłanki dopuszczalności wniosku. R. R. złożyła prośbę, zarówno ustnie, w trakcie wywiadu środowiskowego, jak i w formie podania, o przyznanie jej pomocy finansowej. W Ośrodku Pomocy Społecznej w Ustroniu domagała się przyznania jej zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup obuwia, zaś w Ośrodku Pomocy Społecznej w Gliwicach, w trakcie wywiadu środowiskowego wniosła o pomoc w znalezieniu zakwaterowania w domu dla matek z dziećmi. Żadna z tych form pomocy nie była przedmiotem wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Wniosek zawierał dwa żądania:
- - ustalenia Ośrodka Pomocy Społecznej w Gliwicach jako organu właściwego do rozstrzygania o kosztach pobytu R. R. oraz jej syna M. R. w Domu [...] w U.,
- - orzeczenia, że koszty tego pobytu ma pokrywać Ośrodek Pomocy Społecznej w Gliwicach.
W związku z tym stwierdzić należy, że sprawa pokrywania kosztów pobytu w domach udzielających schronienia matkom z dziećmi nie jest sprawą administracyjną z zakresu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 ze zm.). Jest to sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Korzystanie z takiego schronienia stanowi element stosunku cywilnoprawnego między podmiotem udzielającym pomocy w formie zakwaterowania i posiłków, a osobą korzystającą z tej pomocy. Koszty pobytu nie obciążają gmin, ale osoby. Tymczasem spory o właściwość mogą dotyczyć tylko spraw indywidualnych należących do właściwości organów administracyjnych i rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 40/95, ONSA 1995/3/148).
Osoba korzystająca z pobytu w domu samotnej matki może natomiast wnosić o przyznanie jej przez gminę świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na finansowanie kosztów pobytu w takiej placówce. Sprawa o przyznanie takiego świadczenia jest sprawą administracyjną, regulowaną przepisem art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. To w sprawie o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie kosztów pobytu może dojść do sporu o właściwość miejscową i spór taki podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek Wójta Gminy Radziejów nie zawierał jednak takiego żądania. Dodać jeszcze można, iż z akt sprawy nie wynika, aby została wszczęta sprawa administracyjna z wniosku R. R. o przyznanie pomocy finansowej na pokrywanie kosztów pobytu jej i jej syna w Domu [...] w U. (żądania dotyczyły zasiłku okresowego, zasiłku celowego na obuwie i "skierowania" do domu samotnej matki).
Na marginesie można zauważyć, że koszty pobytu w domu samotnej matki nie mają charakteru opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o których mowa w art. 61 ustawy o pomocy społecznej, zaś nawet rozliczenia między gminami, następujące na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, nie są załatwiane w drodze decyzji administracyjnej, lecz stanowią sprawę cywilną (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 1120708).
W związku z zawartym w odpowiedzi na wniosek żądaniem wskazania Wójta Gminy Radziejów jako organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej R. R., zauważyć trzeba, że przedmiot sprawy z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest zakreślony we wniosku, a nie w odpowiedzi na wniosek.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.