Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu 9 maja 2017 roku Wójt Gminy Ł. zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem S. O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. S. o przyznanie pomocy finansowej na zakup środków czystości i odzieży. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że W. S. jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości W. [...], gmina Ł., ale od kilkunastu lat nie mieszka pod tym adresem. W ocenie organu miejscem zamieszkania W. S. jest miejscowość W., gmina S. O., bowiem na terenie tej gminy przebywa od kilku lat, a ponadto jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. O. Wójt podał również, że W. S. w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej zamieszkiwał pod adresem czasowego zameldowania - tj. w W., ul. O. [...], gmina S. O. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz S. O. wskazał, że w jego ocenie organem właściwym jest Wójt Gminy Ł., ponieważ W. S., który jest osobą bezdomną, ostatni stały meldunek posiada na terenie gminy Ł. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie znajdzie zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 13 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 roku, poz. 930 ze zm., dalej: u.p.s.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór w rozpoznawanej sprawie ma charakter negatywny i dotyczy ustalenia organu właściwego w przedmiocie rozpoznania wniosku W. S. o przyznanie pomocy finansowej na zakup środków czystości i odzieży.
Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej reguluje rozdział 7 u.p.s. Zgodnie z treścią zawartego tam art. 101 ust. 1 właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej w ustawie został ustanowiony wyjątek wobec osób bezdomnych - w przypadku takich osób właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Z kolei w art. 6 pkt 8 u.p.s zawarta została definicja legalna pojęcia osoby bezdomnej, zgodnie z którą jest to osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Natomiast na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1610) przez lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, przy czym nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
W świetle powyższego w ocenie NSA nie ulega wątpliwości, że aktualna sytuacja życiowa W. S. pozwala uznać go za osobę bezdomną. Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy pozostające w sporze wynika bowiem, że od wielu lat nie mieszka on w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie ma możliwości powrotu do tej nieruchomości (por. np. oświadczenie W. S. oraz pismo Koordynatora Biura Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej [...] w S. O. - k. 14 i 15 akt sądowych). Obecnie nie posiada innego stałego miejsca zamieszkania. Według ustaleń poczynionych przez oba organy występujące w niniejszej sprawie w dacie składania przedmiotowego wniosku W. S. przebywał w domu wspólnotowym [...] Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej [...] w S. O., zlokalizowanym w W. przy u. O. [...] (por. np. pismo Koordynatora Biura Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej [...] w S. O. - k. 15 akt sądowych), gdzie był zameldowany na pobyt czasowy.
Stowarzyszenie prowadzące tą placówkę potwierdziło czasowy charakter przebywania W. S. w domu [...] (pismo Koordynatora Biura Stowarzyszenia Pomocy Wzajemnej [...] w S. O. - k. 15 akt sądowych). Miejsca pobytu wnioskodawcy nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że przyznanie miejsca w schronisku, noclegowni, czy w innych miejscach do tego przeznaczonych, z założenia ma umożliwić przetrwanie w godnych warunkach do czasu, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 30 października 2014 roku sygn. akt I OW 116/14, postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 roku sygn. akt I OW 38/15).
Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że także z oświadczenia W. S. wynika, że sam zainteresowany w odniesieniu do swojej sytuacji mieszkaniowej przyznał, że jest bezdomny. Wymienione ustalenia odpowiadają drugiej części wspomnianej wcześniej definicji legalnej osoby bezdomnej z art. 6 pkt 8 u.p.s., gdyż W. S. jest zameldowany na pobyt stały pod adresem, gdzie nie zamieszkuje i nie ma możliwości ponownego tam zamieszkania.
W konsekwencji w analizowanym przypadku właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., czyli według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (tj. W. [...], gmina Ł.). Wobec jednoznacznego brzmienia powołanego przepisu nie ma znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że W. S. od kilkunastu lat nie mieszka pod adresem stałego zameldowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 2 u.p.s. wskazał jako organ właściwy w sprawie Wójta Gminy Ł.