Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 lutego 2015 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich, działając z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Środy Śląskiej – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej i wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G. B. o udzielenie pomocy finansowej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że G. B. jest osobą bezdomną, przebywa w "Domu [...]" w B. Podano, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz 163 – dalej "u.p.s."), postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r., OPS.020.1215.2014r., przekazano dokumenty do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej, właściwego ze względu na ostanie stałe miejsce zameldowania G. B. Organ podał, że w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, G. B. jako ostatnie miejsce zameldowania wskazał [...]. Zwrócono uwagę, że G. B. objęty był wsparciem Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich od 2010 r., każdorazowo dokumenty przekazywane były do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej, który rozpatrywał wnioski i przyznawał pomoc.
Wskazano, że w dniu 29 lipca 2014 r. G. B. zwrócił się o pomoc finansową z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w "Domu [...]" oraz na zakup środków odzieży i czystości. Dokumenty zostały przekazane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej. Ośrodek ten odesłał dokumentację wskazując, iż G. B. obrał swą aktywność życiową w miejscowości B. i to ta miejscowość stanowi centrum życiowe wnioskodawcy. Następnie G. B. złożył oświadczenie, że pobyt w Domu [...] ma charakter czasowy i że wnioskodawca nie wiąże swojej przyszłości z Gminą Strzelce Opolskie. Zarejestrowanie zaś wnioskodawcy w Powiatowym Urzędzie Pracy w Strzelcach Opolskich wiąże się z dostępem zainteresowanego do bezpłatnych świadczeń służby zdrowia. Uzyskano również informację ze "Stowarzyszenia [...]" potwierdzającą, iż jest to miejsce tymczasowego przebywania G. B. Wówczas ponownie przekazano dokumenty do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej, jednakże zostały one ponownie odesłane.
W odpowiedzi na wniosek, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej, działając z upoważnienia Burmistrza Środy Śląskiej, wskazał na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Odwołano się do regulacji zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem organu okoliczności sprawy dowodzą, że G. B. ześrodkował swoje centrum życiowe w Strzelcach Opolskich i gmina Strzelce Opolskie jest właściwa w sprawie zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s.
Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że G. B. decyzją administracyjną w 1998 r. został wymeldowany z pobytu stałego w miejscowości [...] na terenie gminy Środa Śląska. Od 2007 r. jest związany z miejscowością B., gdzie posiada meldunek na pobyt czasowy, jest także zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Strzelcach Opolskich jako osoba bezrobotna i na tym terenie poszukuje pracy. Ponadto wskazano, że G. B. nie czyni starań o przydział lokalu mieszkalnego z zasobów gminy Środa Śląska, co wynika z zaświadczenia Wydziału Spraw Lokalowych w Środzie Śląskiej. Należy przez rozumieć, że G. B. nie wiąże swojej przyszłości ze Środą Śląską.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie wystąpił negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Strzelec Opolskich a Burmistrzem Środy Śląskiej w sprawie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G. B. z dnia 29 lipca 2014 r. o udzielenie pomocy finansowej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówiło rozstrzygnięcia niniejszego sporu wskazując, że organy pozostające w sporze nie mają wspólnego organu wyższego stopnia. To oznacza, że zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 in fine K.p.a., zaistniały spór władny będzie rozstrzygnąć jedynie sąd administracyjny. Wskazano, że zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie zaś do ust. 2 powołanego artykułu, w przypadku osoby bezdomnej, właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ponadto, w myśl art. 6 pkt 8 powołanej ustawy, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W ustawie przewidziane są dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), przez lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W rozumieniu ustawy lokalem nie jest pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 101 ust. 1 tej ustawy. Należy zatem oceniając tę kwestię uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Z art. 25 K.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe.
Okoliczności niniejszej sprawy wymagają rozważenia, czy G. B. może być uznany za osobę posiadającą miejsce zamieszkania, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy, czy też jest osobą bezdomną w myśl ust. 2 art. 101 u.p.s. Z akt sprawy wynika, że ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały jest [...], Gmina Środa Śląska. Obecnie przebywa w "Domu [...]" w B., gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy. Stowarzyszenie prowadzące ten Ośrodek potwierdziło czasowy charakter przebywania wnioskodawcy w Domu Stowarzyszenia w B. Miejsca pobytu wnioskodawcy nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Ponadto sam wnioskodawca w oświadczeniu z dnia 28 sierpnia 2014 r. podał, że jest osobą bezdomną oraz wskazał, że jest świadomy, iż pobyt w schronisku "[...]" ma charakter czasowy. Oświadczył też, że nie wiąże swojej przyszłości z gminą Strzelce Opolskie i będzie czynił starania o przydział mieszkania z zasobów Gminy Środa Śląska. Fakt bezdomności wnioskodawcy potwierdza także wywiad środowiskowy z dnia 5 sierpnia 2014 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia upoważniają do stwierdzenia, że G. B. jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Z tych względów, stosownie do treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku G. B. o udzielenie pomocy finansowej jest Burmistrz Środy Śląskiej, jest to bowiem gmina ostatniego miejsca zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.