Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2016 r. Burmistrz [..] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy [..], poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo K.S. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że aktualnym miejscem pobytu K.S. jest miejscowość [..], gdzie wyłącznie przebywa na leczeniu (terapii) w Ośrodku Rehabilitacyjno- Readaptacyjnym dla dzieci i młodzieży w [..], gmina [..]. Natomiast miejscem jego zamieszkania jest miejscowość [..], gmina [..]. W związku z powyższym Burmistrz [..] uznał, iż nie jest właściwy do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [..] wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Burmistrza [..].
Wskazał, iż zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. K.S. od ok. roku przebywa w Ośrodku Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień dla Dzieci i Młodzieży w [..] "[..]. Jeszcze przed leczeniem nie przebywał w domu rodzinnym. Szukał pomocy oraz wsparcia poza miejscem zamieszkania. Na stałe zameldowany jest w Gminie [..],[..]. K.S. zamieszkuje zatem w lokalu, który służy jemu do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Zdaniem organu, w miejscu obecnego zamieszkiwania koncentruje się jego życie osobiste m. in. korzystanie z pomocy lekarskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.
Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla K.S. Przyczyną sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów co do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy.
Kompetencję organu do wydania decyzji we wskazanym wyżej zakresie określa art. 54 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Stosownie do wskazanego przepisu właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe.
W niniejszej sprawie ze znajdujących się w jej aktach dokumentów wynika, że K.S. aktualnie przebywa w MONAR Ośrodku Rehabilitacyjno- Readaptacyjnym dla dzieci i młodzieży w [..], gmina [..] na leczeniu odwykowym. W świetle cytowanego art. 25 Kodeksu cywilnego, o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałym pobycie danej osoby na terenie określonej miejscowości decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowy interesów, a przedstawiona wykładnia wskazanego pojęcia wynika z wielokrotnie już wyrażanego i niekwestionowanego poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
K.S. jest osobą, która przebywa w ośrodku MONAR wyłącznie ze względu na poddanie się odpowiedniej dla jego stanu zdrowia terapii. Nie sposób uznać, że czasowy pobyt w placówce terapeutycznej spełnia przesłankę zamiaru stałego pobytu, niezbędną do ustalenia miejsca zamieszkania. Czasowy pobyt w celach leczniczych na jej terenie nie może być uznany za miejsce zamieszkania pacjenta takiej placówki. Nie można przyjąć, że przebywa on tam, jak w lokalu mieszkalnym, co konieczne jest dla ustalenia miejsca zamieszkania. Definicja lokalu mieszkalnego zamieszczona została w u art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 150 ze zm.). Stosownie do definicji legalnej "lokal mieszkalny" pod to lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki.
Nie jest lokalem, w rozumieniu ustawy, pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Pobyt w placówce terapeutycznej jest pobytem wyłącznie czasowym, mającym na celu poprawę zdrowia pacjenta, a z przyczyn obiektywnych, jaką jest zakończenie terapii, pacjent zmuszony jest do opuszczenia placówki (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 79/09 czy z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt I OW 195/12, publ. CBOSA).
Z powyższych względów nie można zaakceptować stanowiska Wójta Gminy [..] co do tego, że pobyt wnioskującego na terenie Ośrodka Rehabilitacyjno- Readaptacyjnego dla dzieci i młodzieży w [..], jest równoznaczny z miejscem zamieszkania tej osoby na terenie Gminy [..] w rozumieniu art. 25 K.c. Natomiast, jak wynika ze stanowiska obu organów, K.S. posiada stałe zameldowanie w miejscowości [..], i tam też ostatnio zamieszkiwał z rodzicami. Ponadto ze złożonego w dniu 2 czerwca 2016 r. przez K.S. oświadczenia wynika, że nie wiąże zamiaru dalszego pobytu w Gminie [..], bowiem przebywa tam tylko na leczeniu. Z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach wynika ponadto, iż wnioskodawca otrzymuje stały kontakt z rodzicami oraz otrzymuje od nich pomoc finansową. Z uwagi na powyższe należy uznać, że to na obszarze Gminy [..] koncentrowała się jego aktywność życiowa.
Oznacza to, że Wójta Gminy [..] uznać należy, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych dla K.S..
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.