Uzasadnienie
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy reprezentowany przez Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie we wniosku z 23 sierpnia 2021 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Wójtem Gminy Świętajno w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy, ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że organem właściwym do wydania powyższych decyzji jest Wójt Gminy Świętajno.
Organ wskazał, że w dniu 10 sierpnia 2021 r. do Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie wpłynęła dokumentacja zwrócona przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świętajnie, dotycząca wniosku K. K., ostatnio zameldowanego w Spychowie [pic]przy ul. [A], a przebywającego w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym przy ul. [B] w Warszawie, o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Jak potwierdza przekazana dokumentacja, K. K. ostatni adres zameldowania posiada w Spychowie przy ul. [A] w gminie Świętajno. Po opuszczeniu nieruchomości, która została sprzedana w wyniku licytacji komorniczej, K. K. zamieszkał na terenie ogródków działkowych w województwie Warmińsko-Mazurskim. Następnie przebywał przy ul. [C] w Warszawie u swojej byłej partnerki, która po wypisie K. K. ze szpitala 9 czerwca 2021 r., odmówiła mu dalszej pomocy w formie zamieszkania. K. K. po opuszczeniu szpitala rozważał pobyt w schronisku dla osób bezdomnych, jednak ze względu na stan zdrowia nie było to możliwe.
W związku z powyższym został przewieziony do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego przy ul. [B] w Warszawie, w którym przebywa do chwili obecnej. Jednocześnie, jak wynika z analizy materiału dowodowego, pomimo czasowego pobytu istotna część spraw życiowych K. K. nie jest związana z m.st. Warszawa. Wskazuje na to dokumentacja potwierdzająca przyznanie świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych z Poznania oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] sierpnia 2021 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy ul. Wielbarskiej 4 w Szczytnie. Powyższe wskazuje, że K. K. jest osobą bezdomną. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo (do rozpatrywania wniosków w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej) jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy Świętajno, reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy w Świętajnie, podkreślił, że do wydania decyzji dotyczącej skierowania K. K. do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt ww. domu właściwy będzie Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.
W ocenie organu pozostającego w sporze, nie można uznać, że K. K. jest osobą bezdomną, gdyż zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s., musiałby nie zamieszkiwać w lokalu mieszkalnym i być niezameldowanym na pobyt stały. Obie te przesłanki powinny być spełnione łącznie. K. K., do momentu umieszczenia go w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym przy ul. [B] w Warszawie, zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w Warszawie wraz z konkubiną i córką. Dodatkowo, adres jego zamieszkania został wskazany w oświadczeniu sporządzanym przez pracownika socjalnego, co potwierdza, że K. K. zamieszkiwał przy ul. [C] w Warszawie. Powyższe oświadczenie zostało opatrzone odręcznymi podpisami K. K. oraz pracownika socjalnego. Organ dalej wskazał, że K. K., w przedłożonej do wniosku o umieszczenie go w domu pomocy społecznej dokumentacji, podtrzymuje, że wiąże swoją przyszłość z Warszawą, w której aktualnie mieszka. Ma tam też małoletnią córkę, z którą chciałby utrzymywać regularny kontakt.
Z pozostałymi dziećmi, które są już dorosłe, nie utrzymuje kontaktu i jak sam wskazuje, nie może na nie liczyć. K. K. zerwał trwale kontakt z miejscem ostatniego zameldowania wiele lat temu. Nie dość, że dokonał formalnego wymeldowania się z miejsca stałego zameldowania, to budynek lokalowy, w którym zamieszkiwał został zlicytowany. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu wnioskodawca celowo nie posługuje się precyzyjnie datami poszczególnych zdarzeń, jednak mają one decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Po opuszczeniu miejsca zameldowania na terenie Gminy Świętajno, K. K. od kilkunastu lat zamieszkiwał w Warszawie pod podanym wyżej adresem. W tym miejscu założył nową rodzinę, posiada dziecko. Nie dopełnił formalności meldunkowej, jednak nie ulega wątpliwości, że z prawnego punktu widzenia zamieszkiwał pod podanym adresem z zamiarem stałego pobytu. Powinien tam również być zatem zameldowany.
W tych okolicznościach niezrozumiałe jest nadanie decydującego znaczenia stanowisku dysponenta lokalu w Warszawie, że nie zamierza dalej użyczać K. K. miejsca zamieszkana. Samo złożenie takiego zapewnienia nie pozbawia K. K. prawa powrotu do miejsca stałego zamieszkana, również w drodze odpowiednich kroków prawnych. Nie pozwala to więc na uznanie, że nie posiada on miejsca zamieszkania i powinien zostać uznany za osobę bezdomną. Zainteresowany ponad 10 lat temu przeniósł centrum swojej aktywności życiowej do Warszawy i nadal konsekwentnie wskazuje to miejsce, jako miejsce swojego zamieszkania.
Tym samym, zgodnie z art. 101 ust. 2a u.p.s., w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę, do wydania decyzji o umieszczeniu danej osoby w DPS właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce.
Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu K. K. do DPS jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, reprezentowany przez Dyrektora Warszawskiego, Centrum Pomocy Rodzinie. Nie ma podstaw do przekazania tej sprawy Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Świętajnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Do rozstrzygania sporów o właściwość kompetentny jest Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzyga je postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 zd. trzecie P.p.s.a.).
Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 7 lit. f i pkt 14 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Wójtem Gminy Świętajno, ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku K. K. z 12 kwietnia 2021 r. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 u.p.s., zgodnie z którym właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.).
W rozpoznawanej sprawie spór między organami koncentruje się na ustaleniu, czy K. K. jest osobą bezdomną. Z akt sprawy wynika, że K. K. występując o skierowanie do domu pomocy społecznej przebywał w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym przy ul. [B] w Warszawie. Do momentu umieszczenia go w tym Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w Warszawie z konkubiną i córką przy ul. [C] w Warszawie. Jednakże po wypisaniu K. K. ze szpitala w dniu 9 czerwca 2021 r., utracił możliwość zamieszkiwania w tym lokalu, ponieważ była partnerka odmówiła mu pomocy w formie mieszkania. Wnioskodawca rozważał pobyt w schronisku dla bezdomnych, jednak ze względu na stan zdrowia nie było to możliwe. Z tego powodu został przewieziony do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego przy ul. [B] w Warszawie. Z akt sprawy wynika też, że część spraw życiowych wnioskodawcy jest związana z różnymi miejscowościami, a mianowicie świadczenia emerytalno-rentowe są wypłacane z jednostki z Poznania, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] sierpnia 2021 r. zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy ul. Wielbarskiej 4 w Szczytnie.
Powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s. osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Stosownie z kolei do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) pod określeniem "lokal" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest lokalem, w rozumieniu ustawy, pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 września 2014 r. sygn. akt I OW 106/14, 16 lipca 2014 r. sygn. akt I OW 67/14, 3 września 2014 r. sygn. akt I OW 83/14, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).
Z powyższego wynika, że pobyt wnioskodawcy w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Warszawie nie jest miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Oznacza to w rozpoznawanej sprawie, że nie ma podstaw do ustalenia organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., zastosowanie znajdzie natomiast przepis art. 101 ust. 2 u.p.s. Jak potwierdza natomiast przekazana dokumentacja, K. K. ostatni adres zameldowania posiada w Spychowie przy ul. [A] w gminie Świętajno. Wobec tego uznać należało, że organem właściwym do rozpoznania sprawy z wniosku K. K. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty za pobyt jest Wójt Gminy Świętajno.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.