Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając w imieniu Prezydenta Miasta [...], wnioskiem z 11 maja 2020 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Starostą [...] - Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w [...], w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków za pobyt dziecka O. B., urodzonej [...] czerwca 2011 r., w Rodzinnym Domu Dziecka D. D. zamieszkałej w [...] ul. [...].
W odpowiedzi na powyższy wniosek Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...], działające w imieniu Starosty [...], stwierdziło, że właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie O. B. w Rodzinnym Domu Dziecka u D. D., jest Miasto [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] oraz pozostający z nim w sporze Starosta [...], nie uznali swej właściwości miejscowej w sprawie ponoszenia wydatków za pobyt dziecka O. B., urodzonej [...] czerwca 2011 r., w Rodzinnym Domu Dziecka.
Podnieść należy, że właściwość jednostek organizacyjnych w przedmiocie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020 r., poz. 821).
Przepis art. 191 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi, że powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi: 1) wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka;
- 2) średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;
- 3) wydatki na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie.
Zgodnie z art. 191 ust. 16 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
Art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej reguluje zatem tryb rozstrzygnięcia, na której jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Wskazać należy, iż stosownie do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ciężar ponoszenia wydatków spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego, a organ jest jedynie wykonawcą tego obowiązku, realizowanego przez czynność techniczną – wypłaty (por. postanowienia NSA z: 7 października 2015 r., I OW 125/15; 18 października 2017 r., I OW 144/17).
Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której – w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia – wprowadza wyjątek, przyznając właściwość sądowi administracyjnemu.
Spór, o rozstrzygnięcie którego wniósł Prezydent Miasta [...], jest sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z powołanym art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma miejsce zatem tylko w razie braku takiego organu.
Zarówno Prezydent, jak i Starosta, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., są organami jednostki samorządu terytorialnego, a organem wyższego stopnia w stosunku do niego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej (art. 17 pkt 1 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie brak jest takich przepisów szczególnych.
Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925). Z § 1 pkt 16 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że powiaty: białogardzki, drawski, kołobrzeski, koszaliński, sławieński, szczecinecki, świdwiński i wałecki oraz miasto na prawach powiatu - Koszalin, są objęte obszarem właściwości miejscowej tego samego organu odwoławczego - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie.
Powyższe oznacza, że przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niedopuszczalny, bowiem będący w sporze Prezydent Miasta [...] oraz Starosta [...] mają wspólny organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, którego właściwość obejmuje zarówno miasto [...], jak i powiat [...].
W związku z powyższym, w świetle wyżej powołanego art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu powinno rozpoznać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 kpa i art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., postanowił przedmiotowy wniosek odrzucić. Natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wobec odrzucenia wniosku, zwrócono wnioskodawcy nienależnie pobrany wpis,.