Postanowienie NSA z 20 maja 2016 r., I OW 14/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy z wniosku Prezydenta Miasta Puławy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Puławy a Prezydentem Miasta Zgierza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Puławy jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ sędzia del. WSA Tomasz Świstak

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2016 r. Prezydent Miasta Puławy wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Zgierza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że Prezydent Miasta Zgierza przekazał, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Puławach wniosek J. K. zam. w Puławach przy ulicy [...] o umorzenie należności z tytułu wypłaconej w okresie od września 2005 r. do maja 2008 r. zaliczki alimentacyjnej Pani A. K. Prezydent Miasta Zgierza przekazał w/w wniosek ponieważ uznał się za organ niewłaściwy do jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 2 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 859 ze zm).

Prezydent Miasta Puławy stwierdził, że art. 30 ust. 1 ustawy jest wyłączną podstawą prawną - dla organu właściwego dłużnika - do udzielenia ulgi w formie umorzenia, dłużnikowi posiadającemu zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Natomiast J. K. ubiega się o umorzenie zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej w oparciu o zupełnie inną podstawę prawną a mianowicie, art. 125 kodeksu cywilnego. Według bowiem wnioskodawcy roszczenie o zwrot wypłaconej zaliczki przedawniło się. Wobec tego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Puławach nie jest organem właściwym do rozpatrzenia otrzymanego wniosku. Przepisy prawa nie dają kompetencji organowi właściwemu dłużnika, do umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu zaliczki alimentacyjnej w związku z przedawnieniem roszczenia. Zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Puławach, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J. K. jest Prezydenta Miasta Zgierza.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Zgierza podniósł, że jako organ, do którego wniesiono wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zgierzu związany jest treścią wniosku, a nie podstawą prawną, w oparciu o którą dłużnik alimentacyjny ubiega się o umorzenie. Treść wniosku J. K. jest w tym wypadku jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości, że dotyczy on umorzenia należności wynikających z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Wobec powyższego, jedynym właściwym organem do rozpoznania wniosku Pana J. K. o umorzenie należności wynikających z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Puławach na podstawie art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Puławy a Prezydentem Miasta Zgierza, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J. K. w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

Postępowanie zostało wszczęte pismem z dnia 5 listopada 2015 r., w którym strona domaga się umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zaliczki alimentacyjne w obecnym stanie prawnym już nie występują, bowiem ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zastąpiła je świadczeniami z funduszu alimentacyjnego. Przepisy międzyczasowe, jakie zawarte są w tej ustawie, w istotnych dla sprawy przepisach art. 41 i art. 42 nie regulują materii umorzenia zaliczek alimentacyjnych. Bowiem posługując się w pierwszym z nich pojęciem "sprawy o zaliczki alimentacyjne" odnoszą się do spraw o zaliczki w rozumieniu merytorycznym, a więc obejmujących uprawnienia do tego świadczenia. Natomiast drugi z przepisów dotyczy nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej i obowiązku jej zwrotu (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 31/11 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), które należy podzielić. Żądanie podlega zatem rozpatrzeniu na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Zagadnienie to reguluje art. 30 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy z dnia 7 września 2007 r., stanowiąc, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy. W art. 28 ust. 1 pkt 2 chodzi o należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, czyli o należność będącą przedmiotem żądania w sprawie. W takiej sytuacji organ właściwy dłużnika winien rozpatrzyć podanie. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I OSK 618/12, i cytowana tam obszernie judykatura). Z akt administracyjnych wynika, że miejscem zamieszkania J. K. są Puławy, wobec czego organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Puław.

Odnosząc się do argumentacji Prezydenta Miasta Puławy, stwierdzić należy, że o trafności zarzutu opartego na art. 125 Kodeksu cywilnego rozstrzygnie organ rozpoznający wniosek o umorzenie. Niezależnie jednak od tego zagadnienia należy skonstatować, że argumentacja ta nie ma wpływu na ustalenie właściwości organu w sprawie umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sprawy te prowadzi i rozstrzyga organ właściwy dłużnika, na podstawie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.