Uzasadnienie
Prezydent Miasta Suwałki, reprezentowany przez Dyrektora MOPR w Suwałkach, pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta Sokółka, poprzez wskazanie powiatu [winno być "organu" – uwaga NSA] właściwego w celu załatwienia sprawy o przyznanie dodatku węglowego zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 26 sierpnia 2022 r. L. O. złożyła do Burmistrza Sokółki dwa wnioski o wypłatę dodatku węglowego, wskazując swoje miejsce zamieszkania pod adresami: ul. [...], [...] Sokółka oraz ul. [...] [...] Sokółka. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zainteresowana wskazała adres: ul. [...], [....] Suwałki.
Z informacji przekazanych przez Urząd Miejski w Sokółce wynika, że zainteresowana nie figuruje w rejestrach mieszkańców gminy Sokółka i rejestrach osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na podstawie zaświadczeń przekazanych przez Wydział Świadczeń Społecznych i Wydział Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce ustalono, że zainteresowana nie znajduje się w bazie danych osobowych Ośrodka, nie korzysta ze świadczeń oraz dodatków. Wydruk z CEiDG wskazuje, że wyżej wymieniona prowadziła (obecnie w zawieszeniu) działalność gospodarczą na terenie Gminy Suwałki. W wywiadzie ustalono, że zainteresowana nie mieszka w Sokółce. Na podstawie powyższych informacji ustalono, że zainteresowana nie zamieszkuje pod żadnym z adresów wskazanych we wnioskach, a miejscem jej zamieszkania są Suwałki. Z uwagi na powyższe sprawa została przekazana Prezydentowi Miasta Suwałki, jako właściwemu miejscowo.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r., znak: [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Suwałkach przekazał do Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce sprawę celem jej załatwienia według właściwości. W uzasadnieniu pisma wskazano, że zgodnie z przedstawioną dokumentacją we wnioskach zainteresowana jako miejsce swojego zamieszkania podała adresy położone na terenie Sokółki. W związku z powyższym sprecyzowano, że do czasu wskazania przez wnioskodawczynię adresu zamieszkania na terenie Suwałk, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Suwałkach nie jest organem właściwym do załatwienia powyższej sprawy.
Pismem z dnia [...][ grudnia 2022 r., znak: [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce przekazał dokumenty Prezydentowi Miasta Suwałki, celem załatwienia sprawy zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową. Organ podkreślił, że zainteresowana jako miejsce zamieszkania wskazuje miasto Sokółka.
W mieście tym odbiera także korespondencję. W uzasadnieniu dokonano analizy pojęcia "miejsce zamieszkania" odwołując się do treści wyroku NSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II FSK 896/08.
Organ wnioskujący o rozpoznanie sporu o właściwość wskazał, iż w jego ocenie opisany stan faktyczny sprawy wskazuje na właściwość Burmistrza Sokółki, który uchyla się od rozpatrzenia wniosku dotyczącego wypłaty dodatku węglowego. W związku z powyższym zasadne jest jednoznaczne wskazanie, który powiat jest właściwy do ponoszenia wydatków.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Sokółka, reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce, wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Suwałki jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, iż miejsce zamieszkania zainteresowanej znajduje się przy ul. [...] w Suwałkach, co powoduje, że właściwym do rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego jest Prezydent Miasta Suwałki. Powyższa okoliczność wynika z analizy wniosków oraz dokumentów zgromadzonych na podstawie art. 2 ust. 15 a., które zostały wyszczególnione we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałki, a Burmistrzem Sokółki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. O. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141 ze zm., powoływanej dalej, jako " Ustawa"), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy.
W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 Ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.
W przedmiotowej sprawie każdy z wniosków został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawczyni jako swoje miejsce zamieszkania podała miejscowość Sokółkę i określiła Burmistrza Miasta Sokółka jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.