Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnioskiem z dnia 6 czerwca 2013 r. wnosiło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy wnioskodawcą, a Komendantem Wojewódzkim Policji w K. w sprawie odwołania J. P. od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] września 2012 r. [...] w sprawie skierowania J. P. na badania lekarskie i psychologiczne w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości.
W uzasadnieniu wniosku wskazywano, że zgodnie z art. 127 § 2 i art. 17 pkt 3 k.p.a. - organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest — co do zasady — organ administracji wyższego stopnia względem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Utrata przez organ I instancji właściwości w sprawie, w której organ ten wydał objętą odwołaniem decyzję winna być brana pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, nie powoduje natomiast zmiany właściwości organu odwoławczego, jeżeli tylko nadal jest on powołany do sprawowania instancyjnej kontroli nad orzecznictwem organu, który wydał daną decyzję.
W odpowiedzi na wniosek M. Komendant Wojewódzki Policji - wnosząc o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jako organu właściwego do rozpoznania odwoływania - wskazywał, że z dniem 19 stycznia 2013r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), uchylającej z tym samym dniem w. im. przepisy art. 124 i art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, utracił on swą właściwość rzeczową do rozpoznania odwołania J.P.
Organ podkreślił, że w świetle art. 99 ust. 1 pkt. 2a i 3a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami decyzję administracyjną o skierowaniu na badania psychologiczne i lekarskie osoby, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, wydaje starosta. Ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych, a brak przepisów intertemporalnych oznacza, że z dniem wejścia w życie nowej ustawy stosuje się jej przepisy także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i niezakończone pod rządami starej ustawy.
Z art. 20 k.p.a. wynika, że właściwość organów ustala się na podstawie przepisów o zakresie ich działania i przepis ten ma pierwszeństwo przed ogólnymi regułami właściwości instancyjnej określonymi w art. 17 k.p.a. Organu wyższego stopnia nie można bowiem ustalać w oderwaniu od przepisów prawa materialnego, określających właściwość rzeczową organu I instancji w danej sprawie.
Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, jednak M. Komendant Wojewódzki Policji nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia odwołania, a decyzja w tym przedmiocie dotknięta byłaby wadą nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga m.in. spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej.
W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. - traktowanym w myśl art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., jako organ administracji samorządowej, a M. Komendantem Wojewódzkim Policji - będącym organem administracji rządowej, dlatego do rozstrzygnięcia tego sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Spór kompetencyjny powstał na tle rozpatrzenia odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie skierowania J. P. na badania lekarskie i psychologiczne. Decyzja w sprawie skierowania na badania lekarskie i psychologiczne została wydana na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 124 ust.1 pkt 2 lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Organem kontroli ruchu drogowego uprawnionym do wydania wskazanej decyzji z mocy powołanych przepisów był komendant powiatowy Policji z uwagi na treść art. 129 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, art. 6a ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. 133) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622, ze zm.).
Z dniem 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, którą uchylono m.in. art. 122 i 124 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, natomiast odpowiednio w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami wskazano m.in., że decyzje administracyjne o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, wydaje starosta. Od 19 stycznia 2013 r., organem właściwym do orzekania w pierwszej instancji w sprawach, które były także przedmiotem decyzji, Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] września 2012 r., jest zatem starosta.
W ustawie o kierujących pojazdami nie zamieszczono jednak przepisu przejściowego określającego właściwość stosowania przepisów nowej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Nie zamieszczono również przepisu określającego właściwość stosowania w tych sprawach przepisów dotychczasowych. Należy zatem przyjąć, jako zasadę, bezpośrednie działanie w tych sprawach nowej ustawy, jako obowiązującej w dniu prowadzenia postępowania i wydawania decyzji.
Zarówno jednak uprzednio obowiązujące przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jak i przepisy ustawy o kierujących pojazdami, nie określają organu właściwego do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji odpowiednio, przez komendanta powiatowego Policji i starostę. Ustalenia właściwego organu odwoławczego należy zatem dokonać na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zawierającego ogólne zasady ustalania tej właściwości.
Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a., właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W rozpatrywanej sprawie decyzję z dnia [...] września 2012 r. wydał Komendant Miejski Policji w K., dlatego – w myśl art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. – organem wyższego stopnia, będącym organem odwoławczym, jest M. Komendant Wojewódzki Policji.
Okoliczność zmiany właściwości organu pierwszej instancji z dniem 19 stycznia 2013 r. w sprawach skierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, ponieważ przedmiotem sporu nie jest właściwość organu administracji do orzekania w pierwszej instancji. Z żadnych zaś przepisów prawa nie wynika, aby samorządowe kolegium odwoławcze było organem wyższego stopnia wobec komendanta powiatowego Policji.
Uznanie za właściwy organ odwoławczy organu wyższego stopnia wobec organu administracji obecnie właściwego do orzekania w pierwszej instancji miałoby znaczenie tylko wtedy, gdyby obecnie nie istniał już organ, który wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji. Wówczas należałoby ustalić, który organ jest obecnie właściwy w danym rodzaju spraw do orzekania w pierwszej instancji, aby za organ odwoławczy uznać organ wyższego stopnia nad tym właśnie organem.
W niniejszej sprawie, decyzję z dnia [...] września 2012 r. wydał Komendant Miejski Policji w K., który nadal istnieje, dlatego organem odwoławczym od tej decyzji jest aktualny organ wyższego stopnia wobec Komendanta Miejskiego Policji w K., tj. M. Komendant Wojewódzki Policji. Odmienne określenie właściwości organu odwoławczego musiałoby wynikać z jednoznacznego wskazania ustawodawcy o stosowaniu nowej ustawy do spraw niezakończonych decyzją ostateczną przed jej wejściem w życie. Ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera jednak takiego wskazania. Taki pogląd jest prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA z 25 czerwca 2013 r., I OW 46/13 i I OW 55/13).
W związku z powyższym, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.