Uzasadnienie
Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w R. działający z upoważnienia Marszałka Województwa P. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa P. a Prezydentem Miasta P. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku L. G. o objęcie jej i jej dzieci ubezpieczeniem zdrowotnym.
W uzasadnieniu wniosku podano, że Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w R. działa na podstawie upoważnienia z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...)i z dnia (...) marca 2008 r. nr (...) do załatwiania spraw dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji, udzielonego Dyrektorowi Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w R. przez Marszałka Województwa P..
W dniu (...) lipca 2010 r. Marszałek Województwa P. wydał decyzję nr (...), na podstawie której przyznał L. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad synem A. od 1 maja 2010 r. do 31 stycznia 2012 r. Kopia decyzji została przesłana Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. celem realizacji zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dniu 26 sierpnia 2010r., w związku z rozmową telefoniczną przeprowadzoną z L.G., w której poinformowała, że nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w R. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z przyznaniem L. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją Marszałka Województwa P. z dnia (...) lipca 2010 r. została opłacona składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz czy L. G. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. W odpowiedzi do Marszałka Województwa P. w dniu (...) września 2010 r. wpłynęło pismo z MOPS w P. informujące, że składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne nie są odprowadzane, gdyż nie zostało do nich ustalone prawo, a ponadto postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia (...) września 2010 r. nr (...) przekazujące wniosek o zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego L. G. zamieszkałej Przemyśl ul. W. Wnioskujący organ zważył, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne (...), przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Zgodnie z art. 75 ust. 11 osoby wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 28 zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Analogiczny zapis znaleźć można również w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 2a tej ustawy "za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (...)".
Z powyższych przepisów nie wynika obowiązek wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne. Ponadto w związku z faktem, że ustawy: o świadczeniach rodzinnych, o systemie ubezpieczeń społecznych i o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych regulują odrębną materię, nie należy w zamkniętym katalogu organów opłacających składkę (wójt, burmistrz, prezydent miasta) umieszczać dodatkowo marszałka województwa stosując zapis art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten ściśle określa kompetencje marszałka województwa w przypadku zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ograniczając je do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku wystąpienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego marszałek województwa wydaje decyzję ustalającą uprawnienie do świadczeń rodzinnych, natomiast materialno-techniczna czynność wypłaty przyznanych w ten sposób świadczeń spoczywa na wójcie, burmistrzu lub prezydencie miasta. Organy samorządu województwa nie zostały wyposażone w funkcje umożliwiające wypłacanie świadczeń, które same przyznały. Nie można zatem od marszałka województwa domagać się wykonania decyzji przyznającej świadczenie, choć to ten właśnie organ decyzję wydał. Stosunek administracyjnoprawny nawiązany pomiędzy marszałkiem województwa a stroną postępowania nie obejmuje materialno-technicznych czynności organu polegających na wypłacie świadczenia. Z analizy obowiązujących przepisów objęcie ubezpieczeniem (opłacenie składki) jest czynnością materialno-techniczną będącą konsekwencją przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Analizując podane wyżej artykuły ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych jasno wynika, że czynność zgłoszenia lub opłacenia składek jest odrębną czynnością od przyznania świadczenia.
Zgłaszanie do ubezpieczenia lub opłacenie składek wynika z podanych dwóch ustaw ubezpieczeniowych, natomiast przyznanie świadczeń wynika z zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jeszcze bardziej podkreśla odrębny charakter poszczególnych czynności i nakazuje wyraźnie rozdzielenie kompetencji marszałka województwa (przyznawanie świadczeń) i wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (zgłaszanie lub opłacanie składek).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wniesiony przez Marszałka Województwa Podkarpackiego, jak podał wnioskujący organ, dotyczy wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku L. G. zam. w P., ul. W. o objęcie jej i jej dzieci ubezpieczeniem zdrowotnym. Jak wynika z dokumentów dołączonych do wniosku Marszałka Województwa P., pismem z dnia (...) września 2010 r. L.G. zwróciła się do Prezydenta Miasta P. o zgłoszenie jej oraz jej dzieci do ubezpieczenia zdrowotnego.
Spór o właściwość (spór kompetencyjny) może dotyczyć jedynie określenia właściwego organu w sprawie administracyjnej, a nie ulega wątpliwości, że do takiej kategorii należy sprawa zapewnienia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.). W myśl art. 6 powołanej ustawy zadania te obciążają władze publiczne, zaś szczegółowe zadania władz publicznych ministra właściwego do spraw zdrowia, wojewodów, jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów, województw samorządowych) w tym zakresie określa ustawa.
Przedmiotem sporu jest więc kwestia, jaki organ jest właściwy do dokonania czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na zgłoszeniu zainteresowanej oraz uprawnionych członków jej rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego celem objęcia powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Decyzją z dnia (...) lipca 2010 r. Marszałek Województwa P. przyznał L. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad synem A. w okresie od 1 maja 2010 r. do 31 stycznia 2012 r.
Właściwość marszałka województwa w sprawach o świadczenia rodzinne, do których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, określają przepisy art. 21 oraz art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przepisy te określają w sposób wyczerpujący kompetencje marszałka województwa w tych sprawach. Zgodnie z art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy marszałek województwa, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych. W myśl z art. 21 ust. 3 omawianej ustawy świadczenia rodzinne przyznane decyzją wydaną przez marszałka województwa wypłaca organ właściwy, zaś zgodnie z art. 3 pkt 11 organem właściwym w rozumieniu ustawy, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Nie ma zatem sporu co do tego, że właściwym organem w sprawie wypłaty świadczenia przyznanego L. G. decyzją Marszałka Województwa P. z dnia (...) lipca 2010 r. jest Prezydent Miasta P. Konsekwencją decyzji wydanej przez Marszałka o przyznaniu świadczenia rodzinnego objęte jest także, na mocy cyt. wyżej art. 66 pkt 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, uprawnienie do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Właściwość organu w tym zakresie wynika z art. 75 ust. 11 tej ustawy, który stanowi, że osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 28, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Z powyższego wynika, że w sprawie dokonania czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na zgłoszeniu uprawnionej do świadczenia rodzinnego. Z uwagi na przedmiotowy zakres wniosku Marszałka Województwa P. z dnia (...) października 2010 r. ograniczony do sprawy zgłoszenia L. G. oraz jej dzieci do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie brał pod uwagę podniesionych przez Prezydenta Miasta P. w odpowiedzi na wniosek kwestii dotyczących opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.