Uzasadnienie
Kierownik GOPS w J., działając z upoważnienia Wójta Gminy J., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy J. i Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. B. o wypłatę dodatku węglowego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. B. złożyła do Wójta Gminy S. wniosek o wypłatę dodatku węglowego, wskazując jako miejsce zamieszkania gminę S., miejscowość K. Zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2022 r. Wójt Gminy S. przekazał w/w wniosek celem rozpatrzenia według właściwości do Gminy J. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni mieszka w miejscowości P., gmina J., dołączając zaświadczenie o zameldowaniu.
Wójt Gminy J. uznał, że nie jest organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wypłatę dodatku węglowego z uwagi na to, że J. B. we wniosku wskazała jako miejsce zamieszkania adres K., gmina S. Wskazano, że jak wynika z deklaracji złożonej do CEEB, źródło ogrzewania dotyczy domu jednorodzinnego w miejscowości K., gmina S. W odpowiedzi na w/w wniosek, Wójt Gminy S. wskazał, że materiały w sprawie jednoznacznie wskazują na to, ze J. B. nie zamieszkuje w miejscowości K., gmina S. Wskazano, że na w/w adres nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podkreślono, że każdy właściciel zamieszkałej nieruchomości ma obowiązek złożenia takiej deklaracji.
Ponadto podano, że przez OPS w S. nie było prowadzone postępowanie dotyczące przyznania świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego. Wskazano ponadto, że dane w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców również nie wskazują, aby J. B. była mieszkanką gminy S. Zwrócono też uwagę, że w deklaracji zgłoszonej do centralnej ewidencji emisyjności budynków, wskazano, iż dane adresowe osoby wypełniającej formularz nie są tożsame z adresem budynku i został podany inny adres do korespondencji, co potwierdza, że tam nie zamieszkuje i nie prowadzi tam gospodarstwa domowego. Wskazano ponadto, że wniosek o wypłatę dodatku węglowego został nadany listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe, zatem spór ma charakter negatywny.
W niniejszej sprawie spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.
Spór o właściwość niniejszej sprawie powstał pomiędzy Wójtem Gminy J. i Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. B. o wypłatę dodatku węglowego.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22).
Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy. W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 k.p.a.), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawczyni podała swoje miejsce zamieszkania gminę S., [...] K. [...] i określiła Wójta Gminy S., jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.