Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 listopada 2021 r. Burmistrz S. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta O. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu Z. K. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w O..
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Z. K., decyzją Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z [...] października 2019 r. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w O., bez Jego zgody, w ramach zabezpieczenia, na czas trwania postępowania sądowego, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B., Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...]. W dniu 9 września 2021 r. do MGOPS w S. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w B., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt [...] kończące postępowanie sądowe, o umieszczeniu Z. K., bez Jego zgody w domu pomocy społecznej.
W związku z powyższym decyzja z [...] października 2019 r., w momencie wydania przez sąd ww. postanowienia, które zakończyło postępowanie sądowe wygasła, gdyż upadło zabezpieczenie. Zachodzi zatem potrzeba wydania nowej decyzji o umieszczeniu Z. K. w domu pomocy społecznej. W dniu 29 września 2021 r. wpłynął do MGOPS w S. wywiad środowiskowy Z. K., z prośbą o możliwość dalszego pobytu w domu pomocy społecznej, z którego także wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w O., Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich, sygnatura akt: [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., zainteresowanemu został ustanowiony opiekun prawny, zamieszkały w O. Mając powyższe na uwadze, postanowienie SR w B. z [...] września 2021 r. przekazano MOPR w O., który jednak uznał się za niewłaściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem Burmistrz odwołał się do treści art. 101 ust. 1 i 6 oraz art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 27 Kc.
Zaznaczył, że w momencie wydania przez sąd postanowienia o umieszczeniu Z. K. w domu pomocy społecznej, bez Jego zgody, ustanowiony był już opiekun prawny dla Z. K., którego miejscem zamieszkania jest O. Wziąwszy pod uwagę fakt, że decyzja kierująca ww. do domu pomocy społecznej wygasła, albowiem wydana była jako forma zabezpieczenia na czas trwania postępowania, tj. miała charakter okresowy, co wynika wprost z treści decyzji, gminą właściwą do wydania decyzji o skierowaniu Z. K., reprezentowanego przez opiekuna prawnego zamieszkałego w O., jest organ właściwy dla miejsca zamieszkania opiekuna prawnego - w tym przypadku gmina O. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta O. podkreślił, że przed umieszczeniem zainteresowanego w domu pomocy społecznej był on ściśle związany z gminą S.. Był podopiecznym MGOPS w S.. Od dnia umieszczenia Z. K. do 30 września 2021 r. częściowo opłatę za jego pobyt w dps wnosił S..
Z wniosku Prokuratury Okręgowej w O., Z. K. został ubezwłasnowolniony całkowicie, a jego opiekunem prawnym został pracownik DPS w O., ul. R. We wrześniu 2021 r. prawomocnym postanowieniem sądu usankcjonowano pobyt Z. K. w domu pomocy społecznej w sposób trwały, jednocześnie nie uchylając postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...] o zabezpieczeniu na czas trwania postępowania w sprawie o umieszczenie ww. w domu pomocy społecznej. W opinii Prezydenta Miasta O., upadek zabezpieczenia (jeżeli w sprawie o skierowanie Z. K. do dps w ogóle nastąpił) stanowi jedynie stwierdzenie wnioskodawcy, niepoparte stosownym postanowieniem sądu.
Biorąc pod uwagę art. 730, art. 744 i art. 754 Kodeksu postępowania cywilnego, upadek zabezpieczenia mógł wcale nie nastąpić, a zatem nie ma podstawy do wydawania kolejnej decyzji o skierowaniu do dps. Jednocześnie, nawet upadek zabezpieczenia nie powoduje konieczności wydawania kolejnej decyzji o skierowanie tej samej osoby, która już wcześniej została skierowana do tego samego domu pomocy społecznej. Prezydent podkreślił, że do dnia dzisiejszego MGOPS w S. nie wygasił decyzji z [...].10.2019 r. dotyczącej skierowania Z. K. do DPS w O. oraz decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt Z. K. w DPS w O. Co prawda decyzja o skierowaniu była wydana na czas toczącego się postępowania, jednak decyzja ustalająca opłaty za pobyt, nie określała ram czasowych, była wydana bezterminowo. Biorąc powyższe pod uwagę oraz zapis art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, wniesiono o wskazanie Burmistrza S. jako organu właściwego w sprawie skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Z treści wniosku wynika, że Burmistrz S. i Prezydent Miasta O. prowadzą spór w zakresie właściwości obejmującej wydanie decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, dalej: u.p.s.) w przedmiocie skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie, w myśl art. 101 ust. 6 u.p.s. dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Przepis ten jest zatem przepisem szczególnym w stosunku do wcześniej zacytowanych i jako taki wyłącza ich zastosowanie.
Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich orzekł o umieszczeniu Z. K. w Domu Pomocy Społecznej, bez jego zgody. W tej sytuacji, rola organów administracji sprowadza się do wykonania tego orzeczenia. Nie zwalnia ono jednak organów z obowiązku wydania decyzji określonych w art. 59 u.p.s. Ustalając właściwość organu w tej sprawie należy uwzględnić, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...] orzeczono – tytułem zabezpieczenia na czas trwania postępowania - o natychmiastowym umieszczeniu Z. K. w domu pomocy społecznej bez jego zgody, następstwem czego decyzją Burmistrza S. z dnia [...] października 2019 r. Z. K. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w O., gdzie nadal przebywa. Podkreślenia wymaga, że decyzja z dnia [...] października 2019 r., pomimo że została wydania w trybie zabezpieczenia, obowiązywała i pozostawała w obrocie prawnym w dacie wydania i uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...] września 2021 r. o umieszczeniu Z. K. w domu pomocy społecznej bez jego zgody.
Oznacza to, że dla ustalenia właściwości miejscowej w rozpoznawanej sprawie zastosowania nie znajduje art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 27 Kodeksu cywilnego, a decydujący - z uwagi na pobyt zainteresowanego w domu pomocy społecznej w momencie uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...] września 2021 r. - jest art. 101 ust. 6 u.p.s. W konsekwencji powyższego, przyjąć należy, że do wykonania powyższego postanowienia w zakresie określonym art. 59 ust. 1 u.p.s. właściwy jest Burmistrz S. jako organ, który skierował Z. K. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w O., w którym ww. przebywa od [...] października 2019 r.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.