Postanowienie NSA z 26 maja 2009 r., I OW 184/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie a Wojewodą Warmińsko - Mazurskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminnej Służby Rolnej z dnia [...] stycznia 1979 r. nr [...]

Sprawa

w sprawie przejęcia od J. K. na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, nieruchomości rolnej składającej się z działek nr [...],[...] i [...], położonej we wsi Ż. postanawia: odrzucić wniosek.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska
Barbara Dąbrowska protokolant

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu "o właściwość" poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od J. K. na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, składającej się z działek nr [...],[...] i [...] z mapy nr 1 zapisanej w rejestrze ewidencji gruntów wsi Ż. pod pozycją [...], położonej we wsi R. województwo ciechanowskie.

O stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979r wystąpiła do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego K. R., jedna ze spadkobierców byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] wniosek ten przekazał do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Olsztynie.

SKO w Olsztynie decyzją z dnia [...] czerwca 2006r umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979 r. nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2006r nr [...] Kolegium poprzednie rozstrzygnięcie utrzymało w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 38/07 po rozpatrzeniu skargi T. K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. Skargę kasacyjną SKO w Olsztynie złożoną od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07.

Pismem z dnia 27 października 2008r SKO w Olsztynie wystąpiło do NSA o rozstrzygnięcie "sporu o właściwość", wskazując, iż kwestionowana decyzja Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979 została wydana podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32 poz. 161). Organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji, zdaniem Kolegium, jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjny (np. postanowienie z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. I OW 57/06, postanowienie z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 32/07). SKO w Olsztynie jest jednak związane ostatecznym postanowieniem Wojewody Warmińsko - Mazurskiego przekazującym Kolegium do rozpatrzenia wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979 r. znak [...], przez co nie może umorzyć prowadzonego postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. II OW 34/05, ONSAiWSA 2006/2/40). Kolegium nie występowało przy tym do Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], bowiem Minister nie widział dotychczas podstaw do wszczynania postępowań nadzorczych w podobnych sprawach. W tej sytuacji, zdaniem SKO w Olsztynie, złożenie przedmiotowego wniosku było uzasadnione.

W odpowiedzi Wojewoda Warmińsko - Mazurski wniósł oddalenie wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. Zdaniem Wojewody Kolegium, uznając się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, powinno ją przekazać Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organowi rzeczowo właściwemu, a nie wdawać się w spór o właściwość z organem, z którym nie postaje w sporze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór, o rozstrzygnięcie którego wystąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie - wbrew nazwie użytej w wniosku - nie jest sporem o właściwość, gdyż spór taki zachodzi między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Natomiast SKO w Olsztynie pozostaje w sporze z organem administracji rządowej - Wojewodą Warmińsko-Mazurskim. Oznacza to, ze w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym a nie sporem o właściwość. Wnioskodawca błędnie zatem określił charakter sporu, chociaż podał prawidłową podstawę swego wniosku, powołując art.22 § 2 kpa i art. 4 P.p.s.a.

Przed rozważeniem, czy wskazane organy są właściwe w sprawie, w pierwszej kolejności należy jednak ocenić dopuszczalność przedmiotowego wniosku. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest bowiem możliwe tylko wtedy, gdy wniosek ten jest dopuszczalny. Dopuszczalność ta jest oceniana w świetle pozytywnego wymogu sformułowanego w art. 64 § 2 P.p.s.a. oraz braku negatywnych przesłanek dopuszczalności określonych w art. 58 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 25/05, ONSAiWSA 2006/1/5).

Badając dopuszczalność złożonego wniosku, należy przede wszystkim przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 38/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy R. z dnia [...] stycznia 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego J. K.. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Olsztynie nie odniósł się wyraźnie do kwestii, czy kontrolowane przez niego decyzje zostały wydane przez organ właściwy. Skoro jednak Sąd ten uchylił rozstrzygnięcia SKO w Olsztynie, a nie stwierdził ich nieważności, to trzeba przyjąć, że milcząco zaaprobował właściwość Kolegium w omawianej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie nie zgadzając się z takim stanowiskiem Sądu, mogło zwalczać ten pogląd w złożonej skardze kasacyjnej. W skardze tej organ nie sformułował jednak w tym zakresie żadnych zarzutów. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07 oddalił skargę kasacyjną SKO w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 38/07.

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym wyroku WSA w Olsztynie wiążą w sprawie ten Sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, zgodnie z art.153 P.p.s.a. Orzeczeniem tym związane są także inne sądy i organy państwowe, w tym także Wojewoda Warmińsko- Mazurski. Stosownie bowiem do art.170 P.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Prawomocne orzeczenie oznacza, że nikt nie może negować faktu istnienia takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie treść omawianego wyroku WSA w Olsztynie jest związana z niezakwestionowaniem przez ten Sąd, a zatem w istocie uznaniem właściwości SKO w Olsztynie do rozpoznania sprawy. Nie można więc treści przedmiotowego wyroku " oderwać" od dokonanej przez ten Sąd oceny prawnej właściwości organu.

W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie musi brać pod uwagę zarówno fakt istnienia jak i treść prawomocnego orzeczenia. W takiej sytuacji niedopuszczalne jest wystąpienie przez Kolegium do NSA ze sporem kompetencyjnym, ponieważ kwestia właściwości tego organu została rozstrzygnięta powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 38/07.

Z tych względów uznając wniosek za niedopuszczalny, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na mocy art.58 § 1 pkt.6 zw. z art.64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.