Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 marca 2008 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 3 k.p.a. oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] lipca 1979 roku o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 2 ha położonego we wsi M. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, K. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] lipca 1979 roku o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa.
Decyzją z dnia [...] lipca 1992 roku Wojewoda P. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Po rozpoznaniu odwołania K. J. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] lutego 2003 roku utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody P. Wyrokiem z dnia 24 września 2004 roku o sygn. akt IV SA/Wa 4748/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody P., uznając, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności było właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Akta sprawy zostały zatem przekazane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazało według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek K. J. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1979 roku.
Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] marca 2005 roku. W motywach wskazano, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Uzasadniając wniosek o rozstrzygnięcie sporu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, iż przekazując sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zastosował się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2004 roku. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Zarówno organ administracji, jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Zdaniem wnioskodawcy, powyższe przesądza o niemożności rozpatrzenia wniosku K. J. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, bowiem orzekający już w sprawie sąd administracyjny jednoznacznie wskazał jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie - samorządowe kolegium odwoławcze.
W odpowiedzi na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jego odrzucenie, wskazując, iż kwestia właściwości organów w przedmiotowej sprawie została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Kolegium podnosząc, iż gospodarstwo rolne zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach na rzecz rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140 z późn. zm.), podtrzymało stanowisko, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa.
Kolegium zauważyło, iż sprawy dotyczące decyzji o przejęciu gospodarstw rolnych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalne na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.Nr 58, poz. 280 z późn. zm.) należą obecnie do Agencji Nieruchomości Rolnych, a organem właściwym do weryfikacji decyzji ostatecznych w tych sprawach jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dlatego też za zasadne Kolegium uznało przekazanie wniosku K. J. do tegoż organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Bezsporne jest, iż w ramach niniejszej sprawy wyrokiem z dnia 24 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 4748/03 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzji Wojewody P. uznając, że naruszone zostały przepisy o właściwości, a więc zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Bowiem organem właściwym - jak uznał Sąd Wojewódzki - do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest właściwe samorządowe kolegium odwoławcze.
Stosownie do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobligowany był przekazać - zgodnie z właściwością - sprawę do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. Wprawdzie przepis art. 153 P.p.s.a. nie ma zastosowania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże są oni związani tym prawomocnym wyrokiem na mocy art. 170 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy, a więc i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. Prawomocne orzeczenie pociąga za sobą tę konsekwencję, iż nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia o określonej treści.
W niniejszej sprawie treść wyroku jest bezpośrednio związana z uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie braku właściwości po stronie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania sprawy i wskazaniem jako organu - właściwego miejscowo samorządowego kolegium odwoławczego. Nie można więc "oderwać" treści wyroku od dokonanej przez ten Sąd oceny prawnej właściwości organów.
W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia Sądu, a co za tym idzie nie jest dopuszczalne wystąpienie ze sporem kompetencyjnym. Kwestie właściwości organu zostały bowiem już rozstrzygnięte powołanym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wiąże na mocy art. 170 P.p.s.a.
Z tych też względów uznając wniosek za niedopuszczalny, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.
Skutkiem tego postanowienia jest utrata mocy wiążącej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt [...], oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...], wydanych na podstawie art. 65 §1 k.p.a. (tak NSA w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OW 175/10, niepubl.).